Chậm giải ngân làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn
Tình trạng giải ngân vốn đầu tư công chậm tiếp tục được chỉ ra là “căn bệnh kinh niên”, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn. Đây là ý kiến của đại biểu Quốc hội đưa ra tại phiên thảo luận Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh và Đồng Tháp) chiều 9/4.
Nhiều trụ sở sau sáp nhập bị bỏ hoang, gây lãng phí
Thảo luận tại Tổ 14 về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng, dù các báo cáo cho thấy kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, nhưng thực tế đời sống người dân vẫn chịu nhiều áp lực do giá cả hàng hóa gia tăng.
Đại biểu nhấn mạnh, chúng ta cần nhìn nhận thẳng thắn “độ vênh” giữa số liệu và cảm nhận thực tế, bởi mục tiêu cuối cùng của ổn định kinh tế là nâng cao chất lượng sống của người dân.
Liên quan đến tăng trưởng, đại biểu bày tỏ băn khoăn về tính thực chất của các chỉ tiêu GDP khi thu nhập bình quân đầu người ở mức khá cao, nhưng việc thụ hưởng chưa đồng đều. “Tăng trưởng đó đang thuộc về ai?”, đại biểu đặt vấn đề, khi lợi ích dường như tập trung vào doanh nghiệp lớn và khu vực FDI, còn người dân và hộ kinh doanh nhỏ lẻ vẫn gặp nhiều khó khăn. Điều này tiềm ẩn nguy cơ gia tăng khoảng cách giàu nghèo và hệ lụy xã hội lâu dài.
Về đầu tư công, tình trạng giải ngân chậm tiếp tục được chỉ ra là “căn bệnh kinh niên”, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn. Nhấn mạnh thực trạng này, ĐBQH Phạm Văn Hòa đề nghị cần giải pháp mạnh mẽ hơn, kể cả điều chuyển vốn và xử lý trách nhiệm người đứng đầu.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt tại đồng bằng sông Cửu Long, đại biểu cảnh báo các thách thức như xâm nhập mặn, sạt lở, thiếu nước ngọt ngày càng rõ nét, đòi hỏi đầu tư có trọng tâm vào công trình kiểm soát thiên tai. Đồng thời, tình trạng “được mùa mất giá” khiến nông dân đối mặt nguy cơ thua lỗ, bỏ ruộng, ảnh hưởng an ninh lương thực.
Ở góc độ an sinh xã hội, đại biểu ghi nhận việc tăng lương cơ sở là cần thiết, song lưu ý nhóm lao động tự do không được hưởng chính sách này nhưng chịu tác động trực tiếp từ biến động giá cả. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt cán bộ chuyên môn ở cơ sở và chế độ đối với cán bộ không chuyên trách sau khi thôi nhiệm vụ cần sớm được giải quyết.
Liên quan quản lý tài sản công, đại biểu phản ánh nhiều trụ sở sau sáp nhập bị bỏ hoang, gây lãng phí, trong khi xử lý còn vướng cơ chế; việc bố trí nơi làm việc chưa hợp lý cũng làm tăng chi phí và giảm hiệu quả công việc. Từ thực tiễn đó, đại biểu kỳ vọng Chính phủ nhiệm kỳ mới có giải pháp quyết liệt, đồng bộ và thực chất hơn để tháo gỡ điểm nghẽn, bảo đảm tăng trưởng gắn với nâng cao đời sống người dân.
Hoàn thiện thể chế để khơi thông nguồn lực
Nhìn nhận bối cảnh quốc tế và khu vực còn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường, Đại tướng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, ĐBQH Nguyễn Tân Cương (Đồng Tháp) cho rằng, việc đạt được các mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới phụ thuộc lớn vào các giải pháp điều hành chủ động, linh hoạt và đủ tầm căn cơ.
Theo đại biểu Nguyễn Tân Cương, cần phát huy vai trò của các cơ quan chức năng trong nghiên cứu, dự báo, đánh giá tình hình để kịp thời tham mưu chính sách, tránh bị động trước biến động bên ngoài.
Dẫn chứng từ xung đột giữa Israel và Iran, đại biểu cho rằng, việc Chính phủ nhanh chóng triển khai giải pháp bình ổn giá xăng dầu là minh chứng cho phản ứng kịp thời; tuy nhiên, cần xây dựng kịch bản ứng phó cụ thể theo từng cấp độ, nhất là khi nguồn cung dầu thô bị gián đoạn.
Về thể chế, đại biểu Nguyễn Tân Cương nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, khoa học, khả thi, khắc phục triệt để bất cập. Đại biểu cho rằng, các quy định cần ổn định, đi vào cuộc sống, tránh tình trạng vừa ban hành đã phải sửa đổi.
Đồng tình với ý kiến của ĐBQH Phạm Văn Hòa, ĐBQH Nguyễn Tân Cương cũng chỉ rõ, thủ tục đầu tư còn kéo dài, gây lãng phí và làm chậm tiến độ dự án. Ngay cả trong điều kiện thuận lợi, một dự án đầu tư công cũng mất từ 370 - 510 ngày để khởi công. Do đó, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và cải cách thủ tục hành chính để rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả giải ngân.
Liên quan đến đất đai, đại biểu đề nghị cần có cơ chế linh hoạt hơn trong chuyển đổi mục đích sử dụng, nhất là với đất trồng lúa kém hiệu quả, nhằm khai thác tốt nguồn lực nhưng vẫn bảo đảm an ninh lương thực. Đại biểu cho rằng, một số quy định về chuyển đổi đất còn bất cập, gây tốn kém cho người dân, cần sớm điều chỉnh. Cùng với đó, cần hoàn thiện hệ thống quy hoạch đồng bộ, liên thông từ quốc gia đến địa phương, tránh chồng chéo; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức trong đầu tư công, nhất là với các công trình hạ tầng lớn như đường cao tốc.
Đại biểu cũng đề nghị thực hiện nghiêm phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm, Trung ương kiểm tra, giám sát”, qua đó phát huy tính chủ động và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.
Đối với các dự án tồn đọng kéo dài, đại biểu cho rằng, đây là nguồn lực lớn đang bị “đóng băng”, cần khẩn trương tháo gỡ; trường hợp cần thiết, Quốc hội có thể ban hành nghị quyết để xử lý vướng mắc. Đồng thời, cần sớm xử lý hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính và các tồn tại liên quan đến đất nông, lâm trường.
Nhấn mạnh yêu cầu huy động tối đa nguồn lực cho phát triển, đặc biệt là nguồn lực trong dân, đại biểu cho rằng cần có cơ chế phù hợp để khơi thông, đưa dòng vốn này vào nền kinh tế thay vì “nằm yên” trong các kênh tích trữ. “Tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống nhân dân và bảo vệ môi trường” – đại biểu nhấn mạnh, coi đây là yêu cầu xuyên suốt cho phát triển bền vững của đất nước.
