Đời sống

Canh tác cà phê thông minh ở Bom Bo: Nền tảng vững cho nông dân tái canh, mở rộng cà phê

ThS. Hồ Thế Huy • 16/11/2026 14:37

Giá cà phê ở mức cao đang thúc đẩy nông dân vùng Bình Phước cũ tái canh, mở rộng diện tích. Tại xã Bom Bo, kết quả mô hình Canh tác cà phê thông minh cho thấy dù giảm gần một phần tư lượng đạm và gần một nửa lượng lân khoáng, năng suất dự kiến vẫn tăng khoảng 10%, lợi nhuận tăng hơn 16 triệu đồng/ha – căn cứ để bà con yên tâm đầu tư đúng hướng.

Vừa qua, tại xã Bom Bo, thành phố Đồng Nai, Trung tâm Nghiên cứu Chuyển giao Tiến bộ Kỹ thuật Nông nghiệp (Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam) phối hợp với Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức Hội thảo tổng kết mô hình “Canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu” niên vụ 2025–2026.

Đại biểu và nông dân đã tham quan trực tiếp lô mô hình và lô đối chứng trước khi nghe báo cáo kết quả.

Hội thảo tổng kết mô hình Canh tác cà phê thông minh niên vụ 2025–2026 tại xã Bom Bo
Hội thảo tổng kết mô hình Canh tác cà phê thông minh niên vụ 2025–2026 tại xã Bom Bo. Ảnh: Bình Điền

Cà phê trở lại, nhưng đất đã khác

Theo ngành nông nghiệp địa phương, sau sáp nhập, Đồng Nai có hơn 20.000ha cà phê, trong đó vùng Bình Phước cũ đã hình thành nhiều vùng chuyên canh quy mô lớn. Nhờ giá cao trong những niên vụ gần đây, diện tích trồng mới và tái canh đang tăng nhanh trở lại. Tại Bom Bo, cà phê cùng sầu riêng, điều, cao su là nguồn thu nhập chính của người dân.

Tuy nhiên, phần lớn diện tích trồng lại nằm trên nền đất đã canh tác nhiều năm. Ông Phương Văn Hùng, thôn 5, xã Bom Bo, một trong ba hộ tham gia mô hình, cho biết: “Cái khó nhất của bà con mình là trồng lại trên nền đất cũ đã canh tác lâu năm: đất bị chua, chai cứng và mang nhiều mầm bệnh tuyến trùng, nấm rễ. Nếu cứ làm theo kiểu cũ, đổ thật nhiều phân hóa học vô thì cây rất dễ bị vàng lá, thối rễ”.

Kết quả phân tích đất đầu vụ tại các vườn mô hình xác nhận nhận định này: đất chua mạnh, hàm lượng lân dễ tiêu chênh lệch lớn giữa các vườn, có vườn ở mức rất nghèo.

Năng suất tăng, phân khoáng giảm

Mô hình được bố trí trên vườn cà phê vối kinh doanh trồng xen điều, gồm lô mô hình áp dụng quy trình canh tác cà phê thông minh và lô đối chứng canh tác theo tập quán; ba vườn là ba lần lặp lại. Lô mô hình sử dụng bộ sản phẩm phân bón Đầu Trâu gồm Cân bằng đất, hữu cơ Dưỡng rễ tốt cây, NPK chuyên dùng Mùa khô, Tăng trưởng, Chắc hạt và phân bón lá, với liều lượng xây dựng theo kết quả phân tích đất từng vườn.

Kết quả cho thấy năng suất nhân dự kiến của lô mô hình cao hơn đối chứng bình quân 10,3%, tăng ở cả ba vườn; vườn có nền đất nghèo lân nhất đạt mức tăng khoảng 19%. Đáng chú ý, lượng đạm khoáng ở lô mô hình thấp hơn 23,7% và lân khoáng thấp hơn 47,5% so với đối chứng. Các đối tượng sâu bệnh chính như mọt đục cành, thán thư, gỉ sắt, khô cành khô quả đều được kiểm soát ở mức nhẹ.

Về kinh tế, quy đổi trên một hecta ở giá 84.000 đồng/kg nhân, lợi nhuận dự kiến của lô mô hình cao hơn đối chứng khoảng 16,4 triệu đồng (+10%); mỗi đồng chi phí tăng thêm mang về hơn 3,7 đồng doanh thu. Lượng phân khoáng giảm cũng góp phần giảm phát thải khí nhà kính trên mỗi tấn cà phê nhân. Số liệu thực thu sẽ được xác định sau thu hoạch.

Nông dân kiểm tra cành quả tại lô mô hình
Nông dân kiểm tra cành quả tại lô mô hình. Ảnh: Bình Điền
Cà phê lô mô hình vào kỳ chín
Cà phê lô mô hình vào kỳ chín. Ảnh: Bình Điền

“Có kỹ thuật đồng hành, tôi yên tâm hẳn”

Theo ông Hùng, thay đổi rõ nhất nằm ở bộ rễ và sức cây: “Nhờ đi đúng quy trình từ đầu, dùng phân Cân bằng đất để khử chua, kết hợp phân hữu cơ dưỡng rễ và NPK chuyên dùng, bộ rễ tơ ra rất mạnh, thân mập, lá xanh dày. Tính ra rất hiệu quả so với cách làm truyền thống, nhẹ chi phí mà cây lại khỏe bền vững”.

Ông chia sẻ thêm: “Có kỹ thuật của Bình Điền đồng hành thế này, tôi yên tâm hẳn, không lo cảnh chạy theo phong trào rồi lại tốn tiền thuốc men cứu cây như trước nữa”.

Đại biểu và nông dân tham quan lô mô hình bón phân Đầu Trâu
Đại biểu và nông dân tham quan lô mô hình bón phân Đầu Trâu. Ảnh: Bình Điền

Căn cứ để mở rộng đúng hướng

Với vườn tái canh, trồng mới, quyết định đầu tư kéo dài nhiều năm. Kết quả tại Bom Bo cho thấy trên nền đất chua của vùng, canh tác theo kết quả phân tích đất và dùng phân bón chuyên dùng theo giai đoạn giúp tăng năng suất, lợi nhuận trong khi lượng phân khoáng giảm. Đây là cơ sở để nông dân yên tâm áp dụng cho cả vườn kinh doanh lẫn diện tích tái canh, tránh tình trạng thâm canh quá mức khi giá cao.

Bom Bo là một trong 16 cụm mô hình của Chương trình Canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu do Bình Điền phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) và các đơn vị khuyến nông, nghiên cứu địa phương triển khai trên 48 vườn trong niên vụ này.

Hội thảo đề nghị tiếp tục theo dõi qua các niên vụ tiếp theo và tăng cường tập huấn, hội thảo đầu bờ để chuyển giao quy trình. Nông dân 16 cụm mô hình sẽ là lực lượng nòng cốt của 16 đội thi tại Hội thi Nhà nông đua tài trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 10 năm 2027.

    Canh tác cà phê thông minh ở Bom Bo: Nền tảng vững cho nông dân tái canh, mở rộng cà phê
    • Mặc định