Căng thẳng tiền bạc có thể khiến não già nhanh hơn
Nghiên cứu của University College London cho thấy những người trải qua khó khăn tài chính kéo dài trong giai đoạn đầu và giữa tuổi trưởng thành có xu hướng có khả năng nhận thức kém hơn ở tuổi 53 và xuất hiện nhiều dấu hiệu lão hóa não hơn khi về già.
Những năm tháng thường xuyên phải đối mặt với áp lực tài chính có thể để lại dấu ấn lâu dài trên não bộ, thậm chí liên quan đến quá trình lão hóa nhận thức nhanh hơn nhiều thập kỷ sau đó.
Đây là kết quả nghiên cứu do các nhà khoa học tại University College London (UCL) dẫn đầu, công bố trên tạp chí Innovation in Aging. Nghiên cứu phân tích dữ liệu của 2.759 người tại Anh, thuộc Nghiên cứu quốc gia MRC về Sức khỏe và Phát triển, còn được gọi là Nghiên cứu đoàn hệ Anh năm 1946.
Theo đó, các nhà nghiên cứu phát hiện những người có thu nhập thấp kéo dài hoặc thường xuyên gặp khó khăn tài chính trong giai đoạn đầu và giữa tuổi trưởng thành có xu hướng đạt kết quả kém hơn trong các bài kiểm tra nhận thức ở tuổi 53.
Trong một nhóm nhỏ sau đó được chụp cộng hưởng từ (MRI), tình trạng thu nhập thấp kéo dài cũng liên quan đến sức khỏe não bộ kém hơn ở độ tuổi 69-71, trong đó có biểu hiện teo não nhiều hơn.
Mối liên hệ này vẫn được ghi nhận sau khi các nhà nghiên cứu tính đến những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả, như khả năng nhận thức thời thơ ấu, trình độ học vấn và những bất lợi mà người tham gia từng trải qua khi còn nhỏ.
Áp lực tài chính tích tụ theo thời gian
Theo tiến sĩ Jacques Wels, thuộc Đơn vị Sức khỏe và Lão hóa suốt đời của UCL, điểm đáng chú ý của nghiên cứu là khả năng theo dõi tình trạng tài chính của những người tham gia trong nhiều thập kỷ.
“Hầu hết các nghiên cứu về lão hóa nhận thức chỉ xem xét khó khăn tài chính tại một thời điểm duy nhất. Nghiên cứu của chúng tôi, sử dụng dữ liệu trong nhiều thập kỷ, cho phép nhận thấy chính sự tích tụ khó khăn trong nhiều năm có liên quan đến những kết quả sức khỏe nhận thức tồi tệ nhất, chứ không phải những giai đoạn bất lợi xảy ra không thường xuyên”, ông Wels cho biết.
Giáo sư Praveetha Patalay, tác giả cấp cao của nghiên cứu cho rằng, việc hỗ trợ những người gặp khó khăn về tài chính và giảm tình trạng nghèo đói kéo dài có thể góp phần ngăn ngừa suy giảm nhận thức và các trường hợp sa sút trí tuệ trong tương lai.
Mối liên hệ giữa hoàn cảnh tài chính bất lợi và sức khỏe não bộ kém hơn về sau đặc biệt rõ ở nam giới, những người từng chịu bất lợi trong thời thơ ấu và những người mang biến thể gene APOE-ε4, vốn liên quan đến nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn.
Những nam giới trải qua khó khăn tài chính kéo dài cũng có kết quả kém hơn trong các bài kiểm tra nhận thức ở tuổi 53 so với phụ nữ. Các nhà nghiên cứu cho rằng một phần nguyên nhân có thể liên quan đến việc nam giới có nhiều khả năng là người kiếm thu nhập chính cho gia đình. Ngoài ra, nam giới có hoàn cảnh bất lợi cũng có thể có xu hướng hút thuốc hoặc sử dụng rượu không lành mạnh nhiều hơn.
Căng thẳng tiền bạc có thể tác động đến não như thế nào?
Các nhà nghiên cứu đưa ra một số cơ chế sinh học và tâm lý có thể giải thích mối liên hệ giữa khó khăn tài chính và lão hóa nhận thức.
Một khả năng là tình trạng viêm. Căng thẳng kéo dài có thể thúc đẩy phản ứng viêm, vốn được biết có liên quan đến quá trình lão hóa não nhanh hơn.
Việc thường xuyên lo lắng về tiền bạc cũng có thể làm tăng “gánh nặng nhận thức”. Liên tục suy nghĩ về tiền bạc, các khoản chi tiêu và hóa đơn có thể tiêu tốn nguồn lực tinh thần, khiến não bộ còn ít khả năng hơn dành cho những nhiệm vụ nhận thức khác.
Nghiên cứu đoàn hệ Anh năm 1946, do UCL chủ trì, là nghiên cứu đoàn hệ theo dõi từ khi sinh lâu đời nhất thế giới vẫn đang được tiến hành liên tục. Những người tham gia được tuyển chọn ngay từ khi chào đời và đã bước sang tuổi 80 vào đầu năm nay.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tác động của khó khăn tài chính có thể không chỉ dừng lại ở sức khỏe thể chất hay chất lượng cuộc sống trước mắt. Việc phải sống trong tình trạng áp lực tài chính kéo dài từ giai đoạn đầu đến giữa tuổi trưởng thành có liên quan đến khả năng nhận thức ở tuổi trung niên và những dấu hiệu sức khỏe não bộ kém hơn ở tuổi cao.
Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa khó khăn tài chính kéo dài và lão hóa nhận thức, chứ không tự nó chứng minh rằng khó khăn tài chính trực tiếp gây ra lão hóa não. Các nhà nghiên cứu cho rằng cần tiếp tục tìm hiểu những cơ chế sinh học và tâm lý đứng sau mối liên hệ này.
