Cần xác lập hạ tầng cung ứng năng lượng là hạ tầng thiết yếu phục vụ dân sinh

Chiều 19/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham dự phiên thảo luận tại Tổ 2, Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh.

Các ĐBQH tổ 2 cơ bản nhất trí sửa đổi đồng bộ Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản; đánh giá rất cao tính logic, tính tối ưu hóa, bám sát thực tiễn để điều chỉnh các luật này.

Cần bổ sung quy định về bảo đảm quỹ đất cho hạ tầng cung ứng năng lượng trong quy hoạch

Qua nghiên cứu định hướng chính sách và dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Phạm Văn Thanh cho rằng, có một số điểm mấu chốt cần phải được làm rõ và bổ sung. Trong đó, cần xác lập vị trí pháp lý của hạ tầng cung ứng năng lượng là hạ tầng thiết yếu phục vụ dân sinh.

Dự thảo Luật đã đề cập đến nhiều loại công trình năng lượng như: kho cảng, đường ống dẫn nhiên liệu... Tuy nhiên, theo đại biểu, hệ thống cửa hàng bán lẻ xăng dầu, trạm cung ứng nhiên liệu và các mô hình trạm năng lượng trong tương lai chưa được nhìn nhận đầy đủ với tư cách là một bộ phận thiết yếu của kết cấu hạ tầng phục vụ đời sống người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu nhấn mạnh, trên thực tế, các công trình này có vai trò rất quan trọng, đối với xăng dầu thì độ nhạy cảm cao hơn. Vì trong toàn quốc hiện nay có khoảng 73 - 75 triệu xe máy và khoảng 4,6 triệu ô tô cá nhân. Phần lớn các phương tiện này cũng là phương tiện mưu sinh của người dân, họ không thể dừng di chuyển, dừng đi lại hoặc dừng đổ xăng được.

Cho biết, các luật hiện chưa quy định và chưa đặt vấn đề xăng dầu là mặt hàng thiết yếu khi quy hoạch đô thị, công nghiệp...; cũng không quy định và không dành cho dịch vụ trạm năng lượng, trạm xăng dầu một vị trí, vai trò tương xứng, đại biểu đề nghị phải bổ sung một số điều để xác định trạm năng lượng là một nội dung rất quan trọng trong Luật Đất đai.

Đại biểu Phạm Văn Thanh cũng đề nghị bổ sung quy định về bảo đảm quỹ đất cho hạ tầng cung ứng năng lượng trong quy hoạch; hoàn thiện cơ chế khi Nhà nước thu hồi đất đối với các công trình năng lượng và các cửa hàng xăng dầu; sửa đổi trực tiếp trong khoản 6 Điều 34 về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo hướng mở rộng phạm vi từ công trình dầu khí sang công trình dầu khí và năng lượng, đồng thời bổ sung các công trình phân phối, cung ứng năng lượng phục vụ dân sinh theo quy hoạch được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung vào nhóm quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và phát triển quỹ đất, nội dung bảo đảm quỹ đất cho hạ tầng cung ứng năng lượng thiết yếu. Trường hợp Ban soạn thảo xác định Điều 40 là điều khoản phù hợp về phát triển, quản lý, khai thác quỹ đất để bổ sung trong quy định, đại biểu đề nghị sửa đổi như sau: “Khi lập hoặc điều chỉnh quy hoạch đô thị, khu dân cư, khu công nghiệp, khu kinh tế và các khu chức năng tập trung, cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm bảo đảm quỹ đất phù hợp cho hệ thống hạ tầng cung ứng năng lượng thiết yếu”.

Quy định cơ chế thu hồi thẩm quyền khi cấp xã không đáp ứng được yêu cầu

Liên quan đến thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai, ĐBQH Nguyễn Phạm Duy Trang, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát chọn phương án 1, theo đó, phân định rõ thẩm quyền của UBND cấp tỉnh về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, giao đất và cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh thời gian sử dụng đất; đồng thời cho phép căn cứ vào quy định của pháp luật và tình hình thực tiễn thì cấp tỉnh có thể phân cấp, ủy quyền cho cấp xã.

Theo đại biểu, phương án này đã thể hiện rất rõ tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai và cũng bảo đảm rõ người, rõ việc, thống nhất trong các nội dung quản lý của Nhà nước.

Phương án 1 cũng giải quyết được bài toán thực tiễn hiện nay khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp có nhiều vấn đề chưa thể phân cấp đồng loạt cho cấp xã được mà phải căn cứ vào năng lực cụ thể, điều kiện cụ thể của cấp xã.

Đại biểu đề nghị chỉ nên phân cấp đối với những địa phương đáp ứng đầy đủ các điều kiện về tổ chức bộ máy, nhân lực, cơ sở dữ liệu đất đai và hạ tầng. Khi đó cấp tỉnh sẽ hiểu rất rõ những đơn vị nào có đủ điều kiện cần thiết và tiêu chuẩn để phân cấp.

Để bảo đảm tính khả thi của phương án 1, đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu quy định rõ về tiêu chí phân cấp, trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong kiểm tra, giám sát và cơ chế thu hồi thẩm quyền khi cấp xã không đáp ứng được yêu cầu theo tinh thần Nghị quyết 18 về đẩy mạnh phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực, hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực, khiếu kiện trong lĩnh vực đất đai.

Một số nội dung chưa cụ thể hóa được Nghị quyết của Trung ương

Liên quan đến quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất của chính sách số 1, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang cho rằng, chưa thể chế hóa được các nội dung trong Nghị quyết 21 đã đề ra, ví dụ: quan điểm về quyền sử dụng đất là yếu tố đầu vào quan trọng cho hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, hay nhiệm vụ, giải pháp phải rà soát về nội dung, mức độ chi tiết của quy hoạch gắn với yêu cầu, mục đích quản lý phù hợp, tránh quy định quá chi tiết dẫn đến thiếu linh hoạt, không đáp ứng với yêu cầu phát triển.

Theo đại biểu, trong nhóm chính sách số 1 vẫn còn một số nội dung chưa cụ thể hóa được Nghị quyết số 21 của Trung ương, ví dụ, vẫn còn đặt ra yêu cầu quản lý theo chỉ tiêu sử dụng đất và khoanh vùng đất đai, lấy quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất làm cơ sở để phân bổ cho các ngành, lĩnh vực; hay vẫn lấy đất đai làm trung tâm của các ngành, lĩnh vực, các hoạt động kinh tế - xã hội...

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang đề nghị nghiên cứu thêm, đặc biệt là cần phải có tư duy đột phá hơn. ĐBQH Trần Hoàng Ngân cũng cho rằng, rất nhiều nội dung trong Nghị quyết số 21 nếu được thể chế hóa trong luật sửa đổi lần này sẽ đáp ứng được sự mong đợi của nhân dân.

Quy định rõ hơn về tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất, bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng

Liên quan đến bồi thường, hỗ trợ tái định cư, thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng ở chính sách 3, đại biểu Đỗ Đức Hiển cho biết, theo yêu cầu của Nghị quyết số 21 thì cần phải quy định rõ hơn về tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất trong trường hợp cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích của quốc gia, công cộng và bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng, đồng thời không tạo khó khăn cho việc triển khai các dự án.

Qua rà soát định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, đại biểu nhận thấy, dự thảo Luật dự kiến theo hướng: bổ sung một số trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, trong đó có những trường hợp thu hồi đất đối với phần diện tích còn lại của dự án khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích và nhận được sự đồng thuận của đại đa số người sử dụng đất trong phạm vi thực hiện dự án; trường hợp thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; trường hợp để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách phục vụ cho Nhà nước...

Để thể chế hóa đúng Nghị quyết 21, đồng thời bảo đảm các quy định của Hiến pháp thì các trường hợp trên, nếu trong trường hợp có mở rộng về tiêu chí để bổ sung vào Điều 79 của Luật Đất đai hiện hành, đại biểu Đỗ Đức Hiển đề nghị phải làm rõ hơn về các tiêu chí của các dự án cũng như phạm vi. Trên cơ sở đó có đánh giá, tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 254 của Quốc hội về tháo gỡ một số vướng mắc trong lĩnh vực đất đai để nghiên cứu thêm đã đủ chín muồi để thể chế hóa nội dung này vào trong Luật Đất đai chưa.

Nên có cơ chế để bảo vệ quyền lợi cho bên thứ ba ngay tình

ĐBQH Nguyễn Thanh Tùng bày tỏ nhất trí về sự cần thiết sửa đổi Luật Đất đai, trong đó có hoàn thiện về cơ chế thu hồi, bồi thường, tái định cư, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung, thống nhất; cho rằng, đây là những định hướng rất đúng đắn và rất cần thiết, sẽ góp phần khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ cho mục tiêu phát triển.

Tuy nhiên, nhìn từ thực tiễn hoạt động ngân hàng, đại biểu Nguyễn Thanh Tùng cho biết, liên quan đến việc bảo vệ quyền của bên nhận thế chấp khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất, dự thảo Luật đã tập trung hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư, nhưng chưa thấy đảm bảo quyền lợi của các tổ chức tín dụng khi nhận tài sản bảo đảm là đất đai.

Dự thảo Luật cũng thiếu cơ chế về thông báo, về sự phối hợp rõ ràng giữa các chủ thể liên quan trong việc thực hiện quản lý tiền bồi thường. Theo đại biểu, tiền bồi thường nên có sự quản lý để đảm bảo ưu tiên cho bên nhận thế chấp.

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng cũng đề nghị nên có một cơ chế để bảo vệ quyền lợi cho bên thứ ba ngay tình là các ngân hàng, các tổ chức tín dụng khi tại thời điểm cấp tín dụng, các giấy chứng nhận đủ giá trị pháp lý thì phải được công nhận.

Về bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, theo đại biểu, đây là một căn cứ rất quan trọng để cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư, ngân hàng xây dựng các phương án tài chính, vừa để đầu tư cũng vừa để cấp tín dụng. Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo Luật quy định rõ khoảng thời gian tối thiểu giữa thời điểm công bố và thời điểm có hiệu lực; đồng thời có cơ chế chuyển tiếp phù hợp đối với các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc đã được cấp tín dụng để tránh điều chỉnh một cách đột ngột sẽ gây xáo trộn về phương án tài chính đã được xác lập.