Cần quyết tâm chính trị rất lớn để giải quyết căn bản những yếu kém nội tại của nền kinh tế

ĐBQH Thân Đức Nam (TP Đà Nẵng): Phải làm rõ và minh bạch trong chính sách đối với doanh nghiệp Nhà nước

Từ đầu năm nay, kinh tế tiếp tục khó khăn. Tuy có phần tác động tiêu cực, khách quan từ bất ổn của kinh tế thế giới nhưng căn nguyên vẫn là từ nội tại của cơ cấu nền kinh tế. Những khó khăn này có thể tái diễn bất cứ lúc nào nếu chúng ta thiếu một quyết tâm chính trị cần thiết để giải quyết tận gốc vấn đề. Tuy nhiên, cần xác định rõ rằng, để giải quyết căn cơ các vấn đề của nền kinh tế thì không thể làm trong một sớm một chiều. Trong năm 2012, về cơ bản phải duy trì mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội với sự điều chỉnh linh hoạt 2 nhóm giải pháp tiền tệ và tài khóa như đã xác định trong Nghị quyết 11 của Chính phủ. Do đó, năm 2012 không nên đặt mục tiêu tăng GDP cao mà vẫn ưu tiên số 1 là kéo CPI xuống mức 1 con số. Quan trọng hơn là từng bước triển khai các chính sách, giải pháp để tái cơ cấu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Tôi đồng tình với 2 chỉ tiêu lớn, GDP tăng khoảng 6% còn CPI chỉ còn con số dưới 10%. Tôi muốn lưu ý rằng dù chúng ta có quyết tâm chống lạm phát bằng biện pháp giảm mạnh tổng cầu thông qua chính sách tiền tệ thắt chặt, thắt chặt chi tiêu công, giảm mức đầu tư toàn xã hội nhưng nếu không duy trì mức tăng trưởng hợp lý sẽ làm tăng tỷ lệ thất nghiệp. Vì nước ta mỗi năm có đến 1 triệu người tham gia vào thị trường lao động gồm lao động đến tuổi và lao động dôi dư chuyển từ khu vực nông nghiệp sang phi nông nghiệp. Cắt giảm đầu tư toàn xã hội cũng cần có bước đi thích hợp vì không thể thay đổi mô hình tăng trưởng kinh tế dựa vào sự tăng vốn đầu tư mà cơ cấu kinh tế của ta đang tồn tại nhiều năm qua.

Mặt khác, cần cụ thể hóa lộ trình và bước đi trong quá trình tái cơ cấu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Phải tái cơ cấu nền kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế để nâng cao sức cạnh tranh và hiệu quả của nền kinh tế, đặc biệt trong điều kiện hội nhập ngày càng sâu với nền kinh tế khu vực. Việc Chính phủ lựa chọn 3 lĩnh vực ưu tiên để tái cơ cấu ngay trong năm 2012 là phù hợp với thực tiễn yêu cầu. Để làm được điều này, trước hết, cần đánh giá đúng mức những tác động phụ của việc thực hiện Nghị quyết 11. Quyết tâm tái cơ cấu 3 lĩnh vực nêu trên phải được thể hiện qua các chính sách cụ thể của Nhà nước như chính sách thuế, tín dụng đất đai... vì chính sách kinh tế tài chính của nhà nước sẽ định hướng đầu tư hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, phải tái cơ cấu các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vị trí của nó trong nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, cần có một quan điểm rõ ràng về vị trí và vai trò của doanh nghiệp Nhà nước nói chung và tập đoàn, tổng công ty Nhà nước nói riêng. Xử lý đồng bộ các chính sách đối với doanh nghiệp Nhà nước, nếu xem doanh nghiệp Nhà nước là một công cụ của Nhà nước để bổ khuyết những khuyết tật của thị trường thực hiện những chức năng kinh tế, xã hội của Nhà nước thì tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động phải khác so với các tiêu chí về hiệu quả tài chính. Phải làm rõ và minh bạch trong chính sách đối với doanh nghiệp Nhà nước.

ĐBQH Nguyễn Thúy Anh (Phú Thọ): QH có nên tiếp tục quyết định chỉ tiêu việc làm hàng năm nữa hay không?

Năm 2012, nền kinh tế tiếp tục đối diện với nhiều khó khăn, đó là suy giảm kinh tế, nhiều doanh nghiệp phá sản, giảm đầu tư công, thị trường quốc tế nên việc vẫn giữ chỉ tiêu việc làm 1,6 triệu như của năm 2011 là vấn đề cần cân nhắc. Năm 2011, chúng ta chỉ đạt 96% kế hoạch, trong khi đó, cũng chưa tạo được nhiều việc làm có thu nhập cao, tính ổn định và bền vững của việc làm còn thấp, thị trường lao động chưa vận hành một cách thông suốt... Cần rà soát các quy định có liên quan đến lĩnh vực lao động việc làm, sửa đổi bổ sung đồng bộ để thị trường lao động vận hành thông suốt, sớm xây dựng Luật Việc làm, Luật Tiền lương. Nâng cao năng suất lao động là nhu cầu cấp bách cho dù các ngành sản xuất đòi hỏi nhiều lao động sẽ vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong những năm tới. Giai đoạn năm 2011 - 2015 dựa vào chiến lược phát triển các ngành sử dụng nhiều lao động hướng về xuất khẩu, phát huy lợi thế so sánh và tiềm năng của lực lượng lao động nhưng dần xóa bỏ sự lệ thuộc vào lao động giá rẻ, kỹ năng thấp và khai thác tài nguyên thô để chuẩn bị bước vào giai đoạn năm 2016 - 2020 là tập trung vào nhu cầu nguồn lực cho phát triển các ngành công nghiệp dịch vụ yêu cầu công nghệ và kỹ thuật cao. Để có được lực lượng lao động có chất lượng trong những năm tới, cần đầu tư nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề, việc làm. Khu vực kinh tế phi chính thức tạo ra giá trị khá cao nên cần có chính sách cho khu vực này; có thêm chính sách hướng dẫn người dân ở vùng đô thị hóa, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, sử dụng khoản tiền đền bù vào phát triển sản xuất, tạo việc làm. Đồng thời, quan tâm giải quyết việc làm cho khu vực nông thôn với các biện pháp cụ thể là giải quyết việc làm tại chỗ bằng cách phát triển công nghiệp tiểu thủ công nghiệp làng nghề, phát triển kinh tế trang trại, kinh tế hộ, nâng cao dân trí đào tạo nghề cho nông dân xuất khẩu lao động khu vực nông nghiệp, tạo điều kiện vay vốn phát triển nghề dịch vụ cho các hộ nông dân, đầu tư hạ tầng cho nông thôn mới theo phương châm dân có việc làm, xã có công trình. Bên cạnh đó, Chính phủ cần nghiên cứu trình QH có nên tiếp tục sử dụng chỉ tiêu tăng việc làm hàng năm nữa không hay là có thể thay bằng chỉ tiêu khác như giảm tỷ lệ thất nghiệp...

ĐBQH Bùi Đức Thụ (Lai Châu): Kiên quyết thực hiện chính sách kiềm chế lạm phát

Để ổn định tình hình kinh tế vĩ mô, cần kiên quyết thực hiện chính sách kiềm chế lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội. Việc thực hiện các giải pháp kiềm chế lạm phát sẽ gây khó khăn đối với một bộ phận doanh nghiệp nhưng không phải vì thế mà ta làm chậm lại quá trình kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô vì sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế. Đề nghị Chính phủ cần có những giải pháp quyết liệt hơn để kiểm soát tình trạng tài chính, chủ động sắp xếp lại các loại hình doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại.

Tái cơ cấu nền kinh tế hiện là một trong những nhiệm vụ quan trọng bức xúc để bảo đảm tăng tính hiệu quả, tính linh hoạt và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến việc tái cơ cấu đầu tư công. Năm 2012 đứng trước tình hình nợ công và lạm phát cao cần thiết phải điều chỉnh giảm tỷ lệ chi tiêu công, trong khi đó giảm tỷ trọng bố trí đầu tư từ ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, trong trung hạn và dài hạn, việc cắt giảm tỷ lệ đầu tư công phải cân nhắc hết sức thận trọng. Vì thực trạng cơ sở hạ tầng ở nước ta rất thấp kém. Nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội là nhiệm vụ của ngân sách Nhà nước đang rất lớn. Chỉ tính nhu cầu ngân sách để hoàn thiện các dự án công trình đang khởi công, đang trong giai đoạn cấp thiết đã lớn gấp hai, thậm chí đến ba lần khả năng cân đối của ngân sách Nhà nước. Việc đình hoãn giãn, giảm các dự án đầu tư cũng như giảm tỷ lệ đầu tư công sẽ dẫn đến tình trạng các công trình dở dang chuyển tiếp lớn, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và môi trường kinh doanh.

ĐBQH Trần Hoàng Ngân (TP Hồ Chí Minh): Tư tưởng nợ công vẫn an toàn đã dẫn đến tình trạng năm nào cũng chi vượt dự toán ngân sách?

Nền kinh tế - xã hội nước ta hiện vẫn gặp nhiều khó khăn và thách thức cả về kinh tế và xã hội. Về lĩnh vực kinh tế có 4 vấn đề cần cảnh báo. Thứ nhất, lạm phát đã tăng cao kéo dài trong suốt 5 năm qua, kể từ năm 2007 đến nay và bình quân mỗi năm là 13%/ năm, gấp 3 lần so với các nước trong khu vực và có nhiều mặt hàng tăng phi lý, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào sự điều hành của Chính phủ. Thứ hai, bội chi ngân sách kéo dài liên tục trong nhiều năm qua chưa có xu hướng cân bằng, từ đó kéo theo nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài liên tục gia tăng. Đến cuối năm 2011 nợ công sẽ ở mức 54,6% GDP, mức này theo tôi là rất cao và cần có những cảnh báo, bởi vì nhìn sang các nước trong khu vực thì nợ công của Thái Lan là 44%, Indonexia là 39,7%, Philippine là 47,3%. Tôi thấy, vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng nợ công của nước ta vẫn ở mức an toàn, vẫn bảo đảm an ninh tài chính. Cách đây 3 năm các nước châu Âu cũng nói nợ công an toàn nhưng nay họ đang vỡ nợ. Tôi nghĩ tư tưởng nợ công vẫn an toàn của Chính phủ đã làm cho 63 tỉnh, thành và 49 cơ quan Trung ương năm nào cũng chi vượt dự toán ngân sách. Năm 2011, chúng ta đã chi vượt dự toán là 9,7%, số đó là 70.400 tỷ đồng và cũng không lạ gì vì năm 2010 chúng ta đã chi vượt dự toán 65.000 tỷ đồng. Để bù đắp bội chi ngân sách, Chính phủ phải phát hành trái phiếu để huy động vốn và trở thành đối thủ cạnh tranh của chính các doanh nghiệp nội địa, những người nộp thuế cho ngân sách nhà nước. Từ đó đẩy lãi suất tăng cao gây rủi ro cho nền kinh tế.  Thứ ba, nhập siêu liên tục trong nhiều năm với mức nhập siêu rất cao, mặc dù đường lối, chủ trương của Chính phủ đều ưu tiên cho xuất khẩu và khuyến khích xuất khẩu. 5 năm 2001 – 2005, nhập siêu chỉ có 19 tỷ USD nhưng trong 5 năm 2006 - 2010 nhập siêu đã lên tới 63 tỷ USD. Tôi không đồng tình với kế hoạch 5 năm 2011 – 2015 khi xác định vẫn tiếp tục nhập siêu 68 tỷ USD. Tình trạng nhập siêu này sẽ kéo nợ nước ngoài gia tăng. Chúng ta lấy tiền ở đâu để trả nợ? Điều này lại gây áp lực lên tỷ giá. Các đại biểu cũng thấy tỷ giá là yếu tố tác động nghiêm trọng đến lạm phát, nhất là với độ mở của nền kinh tế hiện nay đã lên đến 166%. Thứ tư, nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động và tình trạng người lao động thất nghiệp gia tăng, đặc biệt hơn là nguồn thu ngân sách dựa vào nguồn thu thuế của các doanh nghiệp rất lớn nhưng thực hiện thì rất khó khăn, còn chi thì vượt dự toán, khó khăn về lĩnh vực xã hội cũng không kém.

Chúng ta phải trị cho được căn bệnh lạm phát mặc dù căn bệnh này đã rất lâu năm và đã trở thành kinh niên. Vì thế, cần tăng liều lượng chữa bệnh và phải thực hiện trong nhiều năm. Cần cương quyết thắt chặt và kỷ luật sắt trong chi tiêu ngân sách Nhà nước vì đây là tiền của dân. Chính phủ cần báo cáo cụ thể tên, địa chỉ các đơn vị, địa phương đã vi phạm về tuân thủ pháp luật tài chính, kỷ luật ngân sách, khởi công nhiều dự án trái với quy định mà trong báo cáo Chính phủ đã nêu. Về phía QH, không chỉ đặc biệt quan tâm đến giám sát chi đầu tư công mà điều quan trọng hơn là phải giám sát chặt chẽ các khoản chi thường xuyên vì khoản chi này có tỷ trọng rất lớn, lên tới hơn 60%, nếu không giám sát và kiểm soát chặt thì sẽ lãng phí không chỉ ở đầu tư công mà cả chi thường xuyên. Các ĐBQH các địa phương phải thắt chặt và tiết kiệm chi tiêu. Ngày hôm nay, các ĐBQH cần đồng thuận kéo giảm bội chi ngân sách xuống dưới 4,5%, tất cả các địa phương, các ban ngành đều phải cắt giảm ít nhất là 5% chi thường xuyên. Làm như vậy, chúng ta sẽ giảm được bội chi ngân sách.