Cân nhắc việc bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 26/10, các đại biểu đã thảo luận tại tổ về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Đơn giản hóa thủ tục nghiệm thu phải bảo đảm hiệu quả và minh bạch

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ theo hướng đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Góp ý vào dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, ĐBQH Phan Chí Hiếu (Cà Mau) đề nghị cân nhắc kỹ quy định bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng. Theo đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã đưa ra những lập luận cho phương án này, trong đó nhấn mạnh việc phân định rõ trách nhiệm và tăng cường cơ chế hậu kiểm. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, cần xem xét thận trọng bởi đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an toàn tính mạng, sức khỏe của người dân, cũng như tài sản của nhà nước, tổ chức và cá nhân.

Bên cạnh đó, đại biểu lưu ý, ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận người dân, doanh nghiệp chưa cao; tâm lý chỉ cần vượt qua khâu kiểm tra trước mắt mà chưa quan tâm đầy đủ đến những rủi ro có thể phát sinh trong quá trình sử dụng vẫn còn tồn tại. Vì vậy, nếu bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu mà chưa thiết lập được cơ chế hậu kiểm thực sự hiệu quả thì có thể tiềm ẩn những rủi ro đối với công tác bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Đại biểu ghi nhận, việc bỏ thủ tục này sẽ tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời thể hiện sự quyết tâm của ngành công an trong cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần cân nhắc kỹ lưỡng, nghiên cứu phương án tổ chức thực hiện thủ tục kiểm tra nghiệm thu theo hướng đơn giản, thuận tiện, hiệu quả và minh bạch, bảo đảm không phát sinh tình trạng sách nhiễu, gây phiền hà cho doanh nghiệp.

“Nên chăng chúng ta thực hiện thủ tục này một cách đơn giản, thuận tiện, hiệu quả và minh bạch, không có sách nhiễu, không có phiền hà cho doanh nghiệp, đồng thời thiết lập cơ chế hậu kiểm phù hợp; đến một thời điểm nhất định, khi các điều kiện đã bảo đảm, có thể xem xét bỏ hẳn thủ tục kiểm tra nghiệm thu”, đại biểu Phan Chí Hiếu nêu quan điểm.

Quy định rõ trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư khi chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Theo ĐBQH Lê Thị Ngọc Linh (Cà Mau), Luật lần này sửa đổi, bổ sung 12 điều so với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là rất quan trọng, liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người dân và an toàn tài sản.

Góp ý về thẩm định thiết kế, nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy tại Điều 18 sửa đổi, bổ sung khoản 5, Điều 41. Đại biểu cho rằng, nếu chủ đầu tư tự nghiệm thu nhưng trong quá trình đó không thực hiện đúng thiết kế, hệ thống báo cháy, chữa cháy hoặc lối thoát nạn không bảo đảm thì sẽ dẫn đến rủi ro rất cao và người chịu ảnh hưởng trực tiếp là người dân sinh sống tại khu vực đó hoặc các công trình.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị, cơ quan soạn thảo cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, chủ sở hữu; yêu cầu hồ sơ nghiệm thu phải đầy đủ, có xác nhận của đơn vị tư vấn đủ năng lực; hậu kiểm theo mức độ nguy hiểm và xử lý nghiêm trường hợp đưa công trình vào sử dụng khi chưa bảo đảm an toàn.

Đại biểu nhấn mạnh, Quốc hội đã lưu ý và yêu cầu làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư cũng như năng lực của đơn vị tư vấn, nghiệm thu độc lập khi chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm. Đây là những nội dung cần được quy định cụ thể nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, đại biểu Lê Ngọc Linh ghi nhận, dự thảo Luật đã bổ sung cơ sở pháp lý cho hoạt động hậu kiểm sau khi cắt giảm thủ tục kiểm tra nghiệm thu về việc chấp hành pháp luật về phòng cháy, chữa cháy. Tuy nhiên, nếu giảm khâu kiểm tra trước khi công trình được đưa vào sử dụng mà không thiết lập cơ chế kiểm tra sau đó đủ rõ ràng, hiệu quả thì nguy cơ phát hiện vi phạm muộn, khi công trình đã có người sinh sống hoặc đi vào hoạt động kinh doanh là điều cần tính đến.

Vì vậy, đại biểu đề nghị công tác hậu kiểm phải được thực hiện thực chất, có trọng tâm, tránh hình thức, đồng thời không gây phiền hà cho các tổ chức, cá nhân chấp hành tốt pháp luật. Qua đó, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh, vừa bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân.

Đối với các quy định cấp phép phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại khoản 2, Điều 44, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cho rằng, thiết bị chữa cháy, báo cháy hoặc cứu hộ không đạt chất lượng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xử lý sự cố. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu kỹ lưỡng về quy định cụ thể để cắt giảm thủ tục nhưng vẫn duy trì tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc, hậu kiểm chất lượng, truy xuất nguồn gốc, thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn. Đồng thời xác định trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, đơn vị phân phối, nhằm bảo đảm việc cắt giảm thủ tục không làm giảm mức độ an toàn cho người dân.

Không thể chỉ trông chờ vào sự tự giác của chủ công trình, chủ phương tiện

Cùng quan tâm đến vấn đề này, ĐBQH Đinh Công Sỹ (Phú Thọ) cho rằng, nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy là khâu quan trọng, liên quan trực tiếp đến an toàn tính mạng, sức khỏe của người dân.

Theo đại biểu, không thể chỉ trông chờ vào sự tự giác của chủ công trình, chủ phương tiện giao thông trước và trong quá trình khai thác, sử dụng. Do đó, bên cạnh việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các chủ thể liên quan, cần phát huy vai trò nhắc nhở, giám sát thường xuyên của chính quyền địa phương, nhất là cấp xã, trong quá trình xây dựng, vận hành công trình và phương tiện. Hoạt động này phải gắn với cơ chế hậu kiểm của các cơ quan có thẩm quyền.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nghiên cứu áp dụng chế tài đủ sức răn đe, trong đó có việc tăng nặng mức xử phạt đối với những trường hợp cần thiết, nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa chung.

Đối với việc phân cấp, tăng trách nhiệm cho chính quyền cơ sở và chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đại biểu Đinh Công Sỹ lưu ý cần đánh giá đầy đủ các điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ tại cấp xã, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, nơi địa bàn rộng, giao thông khó khăn, dân cư phân tán, trong khi lực lượng, phương tiện, trang thiết bị phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ còn hạn chế.

Theo đại biểu, việc phân cấp chỉ phát huy hiệu quả khi chính quyền cấp xã được bảo đảm các điều kiện cần thiết về nhân lực, phương tiện và năng lực tổ chức thực hiện. Đây là cơ sở để địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, đồng thời bảo đảm yêu cầu an toàn phòng cháy, chữa cháy trong bối cảnh đổi mới phương thức quản lý theo hướng tăng cường hậu kiểm.