Cần lưu ý trách nhiệm dài hạn khi triển khai dự án xây dựng khu đô thị lấn biển

Trách nhiệm về môi trường, hạ tầng và an toàn cần được làm rõ

ĐBQH Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng) bày tỏ ủng hộ việc mở thêm không gian phát triển từ biển. Đại biểu cho rằng, dự án lấn biển có một đặc điểm rất khác với dự án thông thường; đô thị có thể chưa hoàn thành, nhưng đáy biển, dòng chảy và đường bờ đã có thể bị thay đổi.

Đại biểu đặt câu hỏi: Trong một dự án kéo dài hàng chục năm, khi lợi ích và chủ thể đầu tư có thể thay đổi, trách nhiệm tài chính, môi trường và hạ tầng sẽ được duy trì như thế nào? Nêu tình huống nhà đầu tư đã thực hiện một phần lấn biển, hình thành quỹ đất và chuyển nhượng một phần theo cơ chế được phép; sau đó nhà đầu tư gặp khó khăn tài chính, đại biểu đặt câu hỏi: Ai chịu trách nhiệm đối với phần biển đã bị thay đổi, hạ tầng còn dang dở và các nghĩa vụ môi trường chưa hoàn thành?

Do đó, theo đại biểu, điều này phải được quy định rõ ngay từ đầu. Việc chuyển nhượng quyền và lợi ích là có thể cho phép, nhưng không thể vì chuyển nhượng mà trách nhiệm về môi trường, hạ tầng và an toàn trở nên không rõ.

Đại biểu Trần Mạnh Huy cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế bảo đảm tài chính cho nghĩa vụ phục hồi, phù hợp với mức độ can thiệp thực tế vào biển. Nếu dự án dừng giữa chừng thì phải có sẵn nguồn lực để xử lý, không thể để đến lúc đó mới quay lại tính xem ngân sách trung ương hay ngân sách địa phương sẽ phải gánh phần còn lại.

Liên quan tới tiêu chí quy mô dự án, theo đại biểu, ngoài tổng mức đầu tư, cần tính cả diện tích lấn biển, địa chất - thủy hải văn, mức độ thay đổi dòng chảy, hệ sinh thái, sức tải hạ tầng và yêu cầu quốc phòng - an ninh.

ĐBQH Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) cho rằng, việc quy hoạch, xây dựng, đầu tư khu đô thị lấn biển cần được đánh giá hết sức thận trọng về tác động đối với môi trường. Bởi nếu quá trình triển khai không được tính toán kỹ lưỡng, những hệ quả môi trường có thể chưa bộc lộ ngay mà phải đến thế hệ sau mới có thể nhận diện được.

Do đó, cần nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện, trong đó có thể tính đến việc tham vấn các chuyên gia nước ngoài để có thêm cơ sở khoa học. Đặc biệt, cần đánh giá kỹ những tác động liên quan dòng chảy, luồng lạch, nguồn nước ngọt và các yếu tố môi trường khác trước khi triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị khi triển khai các dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, cần tính toán kỹ tác động đến giá trị và lợi ích của những dự án, cơ sở kinh doanh đã đầu tư tại khu vực này.

Rõ thẩm quyền, thống nhất pháp luật

ĐBQH Nguyễn Hải Long (TP. Đà Nẵng) cũng bày tỏ nhất trí với sự cần thiết xây dựng cơ chế, chính sách cho dự án khu đô thị lấn biển. Góp ý vào nội dung quy định trách nhiệm của chính quyền địa phương nơi có khu đô thị lấn biển, được bổ sung tại Điều 62a và Điều 62b của Dự thảo, đại biểu Nguyễn Hải Long đề nghị bỏ cả hai điều này, vì toàn bộ nội dung đã được quy định tại các luật khác.

Đại biểu dẫn chứng, điểm b khoản 2 Điều 62a của dự thảo trao cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyền "đình chỉ việc thi hành, bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp và Hội đồng nhân dân ở khu đô thị lấn biển". Nội dung này đã có tại điểm đ khoản 1 Điều 15 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, gần như nguyên văn.

Khoản 4 Điều 62a trao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyền đình chỉ, bãi bỏ văn bản trái pháp luật của Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và đình chỉ văn bản của Hội đồng nhân dân cấp xã. Nội dung này đã có tại khoản 19 và khoản 20 Điều 17 của cùng luật, cũng gần như nguyên văn.

Các trách nhiệm về tổ chức thi hành, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình tại khoản 1 Điều 62a đã có tại Điều 4 và điểm d khoản 2 Điều 11 Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Toàn bộ Điều 62b về cấp xã đã có tại các điều 21, 22 và 23 của luật này. Còn giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là chức năng hiến định tại Điều 9 Hiến pháp, được cụ thể hóa tại Chương V và Chương VI Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Đại biểu Nguyễn Hải Long cho rằng, việc chép lại một thẩm quyền chung rồi gắn thêm cụm "ở khu đô thị lấn biển" không chỉ thừa mà còn tạo ra hai rủi ro. Trước hết là có thể gợi cách hiểu rằng ở nơi khác thẩm quyền ấy khác đi hoặc không có. Bên cạnh đó, khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương được sửa đổi, hai điều này lập tức vênh; trong khi khoản 2 Điều 5 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật yêu cầu bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

“Chính phủ dự kiến tiếp thu theo hướng bỏ hai điều này. Tôi tán thành và đề nghị đi xa hơn một bước: dồn toàn bộ các quy định về khu đô thị lấn biển vào một điều duy nhất”, đại biểu cho hay.

Đại biểu cũng đề nghị, cần bổ sung rõ ràng về nội dung: Khi được quy định trong Luật về khu đô thị lấn biển thì các dự án đáp ứng được yêu cầu theo quy định sẽ do ai công nhận, cấp phép dự án đó là khu đô thị lấn biển và được hưởng quy chế ưu đãi? Theo đó, địa phương đề xuất, Chính phủ có ý kiến thống nhất, có như vậy mới có cơ sở pháp lý triển khai thực hiện.