Cần hệ thống tiêu chí rõ ràng về thành lập trường ĐH

Nâng cấp quá dễ dàng

Phó chủ nhiệm UB Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Nguyễn Minh Thuyết cho biết, từ cách đây gần một năm, trong báo cáo giám sát về tình hình thực hiện Luật Giáo dục và hoạt động, chất lượng đào tạo của các trường ĐH, CĐ, UB đã khẳng định đang có tình trạng các trường ĐH được thành lập, nâng cấp quá dễ dàng trong khi vẫn còn thiếu nhiều thứ. Theo Gs Vũ Dương Ninh, ĐH Quốc gia Hà Nội, tình trạng chung hiện nay là các đề án thành lập trường thường “vay, mượn” tên tuổi các giáo sư, tiến sỹ để có đủ số lượng. Phần lớn trong số họ không hề tham gia giảng dạy tại trường đó, thậm chí còn không biết về việc ký hợp đồng giảng dạy với trường. Chính Gs Vũ Dương Ninh “cũng đã vài lần phát hiện mình tự nhiên có tên ở một số trường trong khi không có liên hệ gì với trường”.

Chia sẻ với ý kiến trên, Gs Lê Tuấn Hoa, Phó viện trưởng Viện Toán học, Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam cho rằng, chúng ta mang tiếng là mở nhiều trường đại học nhưng lại chưa đủ chỗ cho người học. Quy mô trường đại học còn quá lộn xộn,  trường có nhiều chuyên ngành, trường có ít chuyên ngành, có trường 1.000 sinh viên, có trường tới 30.000 sinh viên... Theo Gs Lê Tuấn Hoa, phải có quy chế ổn định quy mô trường học vì có quy mô thì mới có chất lượng. Nhưng để đảm bảo chất lượng thì phải ổn định về giảng viên cơ hữu, không nên tính giảng viên thỉnh giảng. Khi cấp giấy phép thành lập trường, chúng ta phải quy định thời gian xây dựng 3 – 4 năm, số sinh viên/giảng viên.

Bộ GD-ĐT từâng thừa nhận, nhiều trường thành lập mới, nâng cấp từ trung cấp chuyên nghiệp lên CĐ hoặc CĐ lên ĐH, chủ yếu là trường tư thục và trường thuộc các địa phương, chưa thực hiện đúng các cam kết khi thành lập trường. Tiến độ triển khai kế hoạch xây dựng và phát triển trường chậm, ảnh hưởng đến điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo. Hạn chế lớn nhất là đội ngũ giảng viên, vừa thiếu về số lượng vừa yếu về chất lượng. Tỷ lệ giảng viên có chức danh giáo sư, phó giáo sư và trình độ tiến sỹ, thạc sỹ thấp so với mặt bằng chung của toàn hệ thống giáo dục ĐH.

Cần hệ thống tiêu chí rõ ràng

Nhiều ý kiến không tán thành việc đưa quyền quyết định thành lập trường ĐH từ Thủ tướng Chính phủ về Bộ trưởng Bộ GD-ĐT để “tăng cường tính chịu trách nhiệm” như Bộ GD-ĐT đề xuất trong dự thảo Luật. Gs Trần Xuân Hãn, ĐH Quốc gia Hà Nội khẳng định: “Việc thành lập trường đại học liên quan đến chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo quốc gia, nhất là chủ trương xây dựng một số trường đại học trọng điểm đạt trình độ khu vực, quốc tế. Hiện nay rất nhiều trường đại học không có sinh viên. Tôi yêu cầu cơ quan có trách nhiệm xem xét toàn diện vấn đề này, bởi tôi được biết, đằng sau việc thành lập trường đại học có nhiều tiêu cực. Vì thế, việc chuyển giao quyền thành lập trường từ Thủ tướng xuống Bộ trưởng phải xem lại”.

Gs Trần Đình Long, ĐH Quốc gia Hà Nội đề nghị, thành lập một trường ĐH cần tách làm hai bước: Thành lập trường và được phép hoạt động. Nếu trường nào hợp lệ, đủ tư cách pháp nhân thì cho phép thành lập trường nhưng được phép thành lập rồi thì phải đủ các điều kiện, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất mới cho phép tuyển sinh. Làm đúng như vậy sẽ không còn tiêu cực. Hiện tượng mở trường đại học ồ ạt, kém chất lượng hiện do những người có trách nhiệm thẩm định đã không làm đúng chức năng. Do vậy, Bộ GD-ĐT cần ban hành một hệ thống tiêu chí rõ ràng về việc thành lập trường đại học.

Còn theo Gs Vũ Dương Ninh, trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, ở quy định về điều kiện thành lập trường ĐH, đội ngũ giảng viên xếp sau các yếu tố như cơ sở vật chất, đất đai... Phó chủ nhiệm UB Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Nguyễn Minh Thuyết cho rằng, trong Luật phải phân biệt rõ trường tư có vụ lợi và trường tư bất vụ lợi để có chính sách phù hợp với từng loại trường, tránh tình trạng cùng được hưởng ưu đãi chung như hiện nay, dù nhiều trường ĐH tư được thành lập và hoạt động vì mục đích thu lợi nhuận rất rõ ràng.