Cần giải quyết được xung đột, chồng chéo giữa các luật có liên quan

Hạn chế tối đa việc dẫn chiếu đến các luật khác

Tiếp tục chương trình làm việc của Kỳ họp thứ Ba, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) bày tỏ nhất trí cao với Tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế về sự cần thiết ban hành Luật Dầu khí (sửa đổi); đồng thời nhấn mạnh, việc xây dựng dự án Luật này đáp ứng yêu cầu đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, gắn với xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, nhất là về năng lượng; bảo vệ, khai thác hiệu quả tài nguyên, chủ quyền quốc gia; tăng cường năng lực quản lý nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, tránh lợi ích cục bộ của các bộ, ngành.

Về áp dụng Luật Dầu khí, các luật có liên quan, pháp luật nước ngoài, thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế, ĐBQH Cầm Thị Mẫn (Thanh Hóa) cho rằng, quy định tại khoản 2, Điều 4 dự thảo Luật về việc: “Trường hợp có quy định khác nhau giữa Luật Dầu khí và luật khác đã được ban hành trước ngày Luật Dầu khí có hiệu lực thi hành về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, điều kiện thực hiện điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí; lựa chọn nhà thầu ký kết hợp đồng dầu khí thì thực hiện theo quy định của Luật Dầu khí” là chưa thực sự phù hợp và đề nghị cần xem xét lại. Theo đại biểu, quy định này vẫn chưa giải quyết được xung đột, chồng chéo trong quá trình áp dụng Luật Dầu khí với các luật khác có liên quan như Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Quản lý và sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp. ĐBQH Nguyễn Lâm Thành (Thái Nguyên) cũng cho rằng, quy định tại khoản 2, Điều 4 dự thảo Luật chưa giải quyết được xung đột, chồng chéo trong quá trình áp dụng Luật Dầu khí với các luật khác có liên quan như Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Quản lý và sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp. 

Cũng quan tâm đến vấn đề áp dụng Luật Dầu khí và các luật có liên quan, ĐBQH Trần Hồng Nguyên (Bình Thuận) nhấn mạnh, dự thảo Luật cần giải quyết được xung đột, chồng chéo với Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Quản lý và sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp. Cần quy định rõ pháp luật nào được áp dụng đối với các nội dung về hoạt động dầu khí, về điều tra cơ bản về dầu khí, về dự án dầu khí theo chuỗi đồng bộ thuộc phạm vi điều chỉnh của dự án luật này.

Về quyền lựa chọn nhà thầu ký kết hợp đồng dầu khí, khoản 2, Điều 4 dự thảo Luật quy định: đối với việc lựa chọn nhà thầu ký kết hợp đồng dầu khí thì ưu tiên áp dụng quy định của Luật Dầu khí. Khoản 2, Điều 14 dự thảo Luật cũng quy định, việc lựa chọn tổ chức, cá nhân ký kết hợp đồng dầu khí tại lô dầu khí mở được thực hiện thông qua đấu thầu theo một trong các hình thức: đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chào thầu cạnh tranh hoặc chỉ định thầu. Tuy nhiên, ĐB Trần Hồng Nguyên nhận thấy, nội dung lựa chọn nhà thầu ký kết hợp đồng dầu khí trong dự thảo Luật có phạm vi chưa hoàn toàn thống nhất với Luật Đấu thầu hiện hành.

Cụ thể, tại khoản 9 và 10 của Điều 3 dự thảo Luật thì hoạt động dầu khí gồm hoạt động tìm kiếm thăm dò dầu khí, phát triển mỏ dầu khí, khai thác dầu khí, thu dọn công trình dầu khí; hợp đồng dầu khí là thỏa thuận bằng văn bản được ký kết giữa Tập đoàn Dầu khí Việt Nam với tổ chức, cá nhân để tiến hành hoạt động dầu khí. Trong khi đó, tại khoản 4, Điều 1 Luật Đấu thầu hiện hành điều chỉnh việc lựa chọn nhà thầu trong lĩnh vực dầu khí, trừ việc lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ dầu khí liên quan trực tiếp đến hoạt động tìm kiếm thăm dò, phát triển mỏ và khai thác dầu khí theo quy định của pháp luật về dầu khí.

“Như vậy, Luật Đấu thầu chỉ loại trừ việc đấu thầu đối với hoạt động tìm kiếm, thăm dò, phát triển mỏ và khai thác dầu khí; còn hoạt động thu dọn công trình dầu khí thì vẫn áp dụng theo quy định của Luật Đấu thầu. Tại Tờ trình số 1164 ngày 25.2.2022 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về đề nghị xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), nội dung về chính sách này vẫn được như quy định của Luật hiện hành”. Chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa các luật có liên quan, ĐB Trần Hồng Nguyên đề nghị Chính phủ cho biết quan điểm về nội dung này.

Để bảo đảm thống nhất, hạn chế xung đột pháp luật giữa Luật Dầu khí và các luật có liên quan, kể cả pháp luật quốc tế và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế, các ĐBQH cũng đề nghị, cần xem xét quy định rõ trong dự thảo Luật nguyên tắc áp dụng Luật Dầu khí theo hướng hạn chế tối đa việc dẫn chiếu đến các luật khác. ĐB Nguyễn Lâm Thành đề nghị, dự thảo Luật cần quy định rõ việc phải áp dụng pháp luật về dầu khí để thực hiện các nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật như hoạt động dầu khí, điều tra cơ bản về dầu khí và dự án dầu khí theo chuỗi đồng bộ. Việc điều chỉnh áp dụng các luật khác liên quan đến hoạt động trung nguồn, hạ nguồn cũng phải được quy định rõ ràng trong dự thảo Luật để tránh sự chồng chéo, mâu thuẫn, xung đột với các luật dẫn đến việc không áp dụng được trên thực tế khi triển khai dự án dầu khí.

Cụ thể hóa cơ chế, chính sách khuyến khích hoạt động điều tra cơ bản

Dự thảo Luật bổ sung nhiều quy định nhằm thúc đẩy hoạt động điều tra cơ bản về dầu khí; đồng thời, nêu rất rõ mục tiêu Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài đầu tư để tiến hành điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí. Tuy nhiên, ĐBQH Phan Đức Hiếu (Thái Bình) nhận thấy, dự thảo Luật lại chưa quy định cụ thể về cơ chế khuyến khích, thậm chí khi đối chiếu với Chương VI dự thảo Luật về các chính sách ưu đãi đầu tư thì chính sách ưu đãi đầu tư này chỉ áp dụng cho hoạt động dầu khí, mà hoạt động dầu khí thì không bao gồm hoạt động điều tra cơ bản. Do đó, đại biểu tỉnh Thái Bình đề nghị, nghiên cứu xem xét có nên áp dụng các biện pháp khuyến khích ưu đãi đầu tư tại Chương VI đối với hoạt động điều tra cơ bản hay không. Trong trường hợp không áp dụng thì nên thiết kế ngay trong dự thảo Luật những cơ chế, chính sách để áp dụng đối với hoạt động điều tra cơ bản. Đại biểu cũng lưu ý khi thiết kế chính sách này cần đặc biệt lưu ý đến chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu.

ĐB Phan Đức Hiếu cho biết thêm, các chính sách ưu đãi đối với hoạt động dầu khí trong dự thảo Luật hiện nay mới chỉ dừng lại ở thiết kế mức ưu đãi hơn về thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế suất thuế xuất khẩu. Tuy nhiên, thực tế còn nhiều chính sách ưu đãi khác có thể nghiên cứu để xem xét nhằm đa dạng hóa các chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư nước ngoài như cơ chế giảm trừ chi phí khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp; hay giảm trừ thuế dựa trên chi phí… Theo ĐB Phan Đức Hiếu, những chính sách này sẽ vừa tạo ra ưu đãi cho nhà đầu tư, vừa thúc đẩy các nhà đầu tư đầu tư vào một số những hoạt động mà nước chủ nhà mong muốn.

Việc sửa đổi Luật Dầu khí lần này nhằm đáp ứng yêu cầu tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân vào lĩnh vực dầu khí. Nhấn mạnh đây việc làm cần thiết, đúng đắn và phù hợp với chính sách của Nhà nước về dầu khí, ĐBQH Hoàng Đức Thắng (Quảng Trị) cũng nêu thực tế, chúng ta đã có quan hệ hợp tác với nước ngoài, thu hút đầu tư khu vực tư nhân, hoạt động dầu khí, kể cả đầu tư ra ngoài nước trong lĩnh vực dầu khí, liên doanh, liên kết khai thác, sản xuất, chế biến dầu khí, nhưng dự thảo Luật chưa thể hiện rõ nét quan điểm, chủ trương, chính sách này. Mặc dù một số nội dung có đề cập rải rác trong dự thảo Luật nhưng còn rất đơn giản, chưa thể hiện được các quan hệ hợp tác quốc tế cũng như xã hội hóa đầu tư, liên doanh, liên kết trong lĩnh vực dầu khí. ĐB Hoàng Đức Thắng đề nghị, cần thiết kế dành riêng một chương về thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế về lĩnh vực dầu khí theo hướng quy định đầy đủ chính sách thu hút đầu tư nước ngoài, liên doanh, liên kết, hợp tác quốc tế về lĩnh vực dầu khí.