Cần định kỳ công bố, cập nhật thông tin về người lao động làm việc ở nước ngoài

Lao động đi làm việc ở nước ngoài chiếm hơn 40% tổng số chỉ tiêu giải quyết việc làm

Hà Tĩnh là địa phương có số lượng người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đứng tốp đầu cả nước. Theo báo cáo, số lao động đi làm việc ở nước ngoài hàng năm chiếm hơn 40% tổng số chỉ tiêu giải quyết việc làm của cả tỉnh. Bình quân giai đoạn 2022 - 2025, Hà Tĩnh đưa trên 11.600 lao động/năm đi làm việc ở nước ngoài. Tính chung từ năm 2022 đến ngày 18/6/2026, toàn tỉnh đã đưa được 50.986 lao động đi làm việc ở nước ngoài; thị trường tiếp nhận chủ yếu gồm: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Đức, Romania và một số nước châu Âu, Trung Đông.

Xuất khẩu lao động không chỉ góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống của người dân mà còn mang lại nhiều giá trị lâu dài. Người lao động sau khi hoàn thành hợp đồng làm việc ở nước ngoài trở về không chỉ tích lũy được kỹ năng nghề nghiệp, kiến thức và kinh nghiệm làm việc trong môi trường hiện đại, mà quan trọng hơn là có sự thay đổi về tư duy, tác phong lao động và cách thức tổ chức sản xuất, kinh doanh. Đây chính là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế gia đình, tạo việc làm, thúc đẩy khởi nghiệp và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Thời gian qua, Sở Nội vụ đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh triển khai đồng bộ các nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, tăng cường quản lý nhà nước hoạt động của các doanh nghiệp xuất khẩu lao động, nâng cao chất lượng nguồn lao động, đẩy mạnh tuyên truyền, phòng ngừa lao động cư trú bất hợp pháp ở nước ngoài; phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương, đơn vị và các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước vẫn còn một số khó khăn. Phần lớn người lao động của tỉnh đi làm việc ở nước ngoài thông qua các doanh nghiệp có trụ sở ngoài tỉnh (trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh hiện chỉ có 2 doanh nghiệp được cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng). Vì thế, việc theo dõi, cập nhật thông tin, thống kê, quản lý người lao động, nhất là các trường hợp thay đổi nơi làm việc, về nước trước thời hạn hoặc phát sinh rủi ro, phụ thuộc vào sự phối hợp của doanh nghiệp dịch vụ, gia đình người lao động và các cơ quan liên quan.

Đáng chú ý, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra một số vụ việc lợi dụng hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng để vi phạm pháp luật. Nổi bật là hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản người lao động; tổ chức, môi giới cho người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép; tổ chức, môi giới cho người khác xuất cảnh, nhập cảnh hoặc ở lại Việt Nam trái phép; làm giả hồ sơ xin cấp thị thực để sang lao động tại nước ngoài bất hợp pháp.

Trong đó, năm 2024, Công an tỉnh Hà Tĩnh đã mở rộng điều tra với tổ chức tội phạm quốc tế hoạt động xuyên biên giới thực hiện hành vi mua bán nhiều nạn nhân là người Việt Nam sang khu vực Tam Giác Vàng của Lào để cưỡng bức lao động, ép người lao động phạm tội, giải cứu 49 nạn nhân là người Việt Nam về nước.

Tạo điều kiện tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời

Từ thực tế địa phương, Sở Nội vụ Hà Tĩnh đề nghị khi sửa Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, bổ sung quy định giao Bộ Nội vụ định kỳ công bố, cập nhật công khai trên Cổng thông tin điện tử danh mục quốc gia, vùng lãnh thổ chưa cho phép tiếp nhận lao động Việt Nam hoặc có nguy cơ cao về rủi ro, bất ổn đối với người lao động. Điều này sẽ tạo điều kiện cho địa phương, người lao động và doanh nghiệp tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời; hạn chế tình trạng môi giới trái phép, lừa đảo, di cư lao động không an toàn.

Bên cạnh đó, đề nghị bổ sung quy định: “Doanh nghiệp dịch vụ có trách nhiệm thông báo bằng văn bản đến cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng nơi chi nhánh, địa điểm kinh doanh đặt trụ sở trước khi tổ chức hoạt động tuyển chọn, tư vấn, chuẩn bị nguồn lao động”. Thực tế hiện nay nhiều doanh nghiệp tổ chức tuyển lao động tại địa phương thông qua các chi nhánh, điểm tư vấn dẫn đến địa phương nắm bắt chậm thông tin, gây khó khăn trong công tác quản lý và xử lý vi phạm.

Để tăng cường quản lý nhà nước tại địa phương; phòng ngừa tình trạng tổ chức hội thảo, tuyển dụng, thu tiền trái quy định, đề nghị bổ sung quy định: “Trước khi tổ chức sơ tuyển, đào tạo, chuẩn bị nguồn lao động tại địa phương, doanh nghiệp dịch vụ phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng nơi tổ chức tuyển chọn”.

Kết nối, chia sẻ dữ liệu quốc gia về người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Trước đó, Đoàn đã khảo sát thực tế việc giới thiệu, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tại Công ty Cổ phần Công nghiệp Xây lắp và Thương mại Hà Tĩnh; Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh, lắng nghe những kiến nghị từ thực tiễn.

Với chức năng thông tin, tuyên truyền, tư vấn và giới thiệu việc làm, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh, từ 2021 - 2025, Trung tâm đã tổ chức và phối hợp thực hiện 754 hội nghị, phiên giao dịch việc làm, tư vấn định hướng; giới thiệu việc làm thành công hơn 15.000 người cho các doanh nghiệp.

Qua thực tế hoạt động, Trung tâm đề nghị cơ sở dữ liệu quốc gia về người lao động đi làm việc ở nước ngoài cần bảo đảm kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp dịch vụ và Trung tâm Dịch vụ việc làm.

“Các địa phương cần phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Dịch vụ việc làm trong công tác tuyên truyền, tạo nguồn, tuyển chọn và quản lý lao động đi làm việc ở nước ngoài. Đối với doanh nghiệp, cần tăng cường phối hợp với Trung tâm Dịch vụ việc làm trong việc cung cấp thông tin tuyển dụng, kế hoạch tuyển chọn và tình hình lao động đang làm việc tại nước ngoài…”, Phó Giám đốc Trung tâm Nguyễn Minh Hiền nhấn mạnh.

Trong khi đó, Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển công nghiệp xây lắp và Thương mại Hà Tĩnh Lê Đức Thắng cho rằng, một số điểm trong Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng hiện hành chưa thực sự phù hợp.

Trong đó, việc quy định đăng ký và thực hiện chuẩn bị nguồn lao động đang gây bất lợi cho doanh nghiệp, làm tăng sự vụ cho doanh nghiệp mà không tạo ra sự chủ động trong việc tạo nguồn lao động. Hay quy định giao nhiệm vụ cho chi nhánh kèm theo trách nhiệm ký quỹ mỗi chi nhánh 500 triệu đồng thực sự là rào cản đối với doanh nghiệp, trong khi doanh nghiệp đã phải ký quỹ 2 tỷ đồng khi xin cấp giấy phép. Việc này gây khó khăn về vốn, lãng phí tài nguyên của doanh nghiệp.