Cần chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật

Diễn đàn là sáng kiến thiết thực, đầy ý nghĩa

Phát biểu tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát sáng nay, 30/7, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho rằng, Diễn đàn là sáng kiến rất thiết thực, đầy ý nghĩa, thể hiện tinh thần không ngừng đổi mới, đồng hành và trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Chính phủ trong việc hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Đánh giá cao những kết quả và bước đổi mới rõ nét trong hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và của các đại biểu Quốc hội, Phó Thủ tướng cho rằng, những bước đổi mới rõ nét thể hiện qua một số điểm:

Thứ nhất, nội dung giám sát ngày càng có trọng tâm, trọng điểm, bám sát các vấn đề chiến lược, cấp bách và những điểm nghẽn của đất nước như: quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công; phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; triển khai các công trình, dự án quan trọng của quốc gia.

Thứ hai, phương thức giám sát tiếp tục được đổi mới theo hướng toàn diện, linh hoạt và thực chất hơn. Hoạt động giám sát chuyên đề, chất vấn, giải trình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, xem xét báo cáo và giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri ngày càng được kết hợp một cách chặt chẽ; tăng cường khảo sát thực tế, tăng cường đối thoại, tham vấn các chuyên gia và qua đó phản ánh đầy đủ hơn những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Thứ ba, thông qua hoạt động giám sát phát hiện những hạn chế, bất cập, tháo gỡ các điểm nghẽn. Nhiều nội dung kiến nghị đã được tiếp thu, thể chế hóa, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Theo Phó Thủ tướng, những kết quả trên cho thấy hoạt động giám sát của Quốc hội đang chuyển biến mạnh từ phát hiện, kiến nghị sang theo dõi và thúc đẩy giải quyết đến cùng; từ xem xét quy trình sang đánh giá kết quả, đánh giá tác động của chính sách.

Qua đó, hoạt động giám sát đã hỗ trợ thiết thực cho công tác chỉ đạo điều hành của Chính phủ, góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, trật tự hành chính và hiệu quả phục vụ cho người dân, doanh nghiệp.

Cần tăng cường giám sát ở nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc gắn với người dân, doanh nghiệp

Năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 và Nghị quyết số 19 của Trung ương về đổi mới mô hình tổ chức bộ máy nhà nước.

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu đối với việc hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Trước yêu cầu này, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kiến nghị, cần chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật, là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay. Hướng trọng tâm giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới được ban hành; các lĩnh vực được phân cấp phân quyền mạnh và những chính sách tác động trực tiếp trên diện rộng tới người dân, doanh nghiệp và hoạt động của bộ máy nhà nước.

Theo Phó Thủ tướng, qua giám sát cần phân định rõ nội dung nào do quy định pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, còn thiếu khả thi; nội dung nào do hướng dẫn chậm, không thống nhất; nội dung nào do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Phó Thủ tướng đề nghị, cần tăng cường khảo sát, giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách, pháp luật tại cấp tỉnh, cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp tại địa phương.

Trong điều kiện vận hành của chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, theo Phó Thủ tướng, cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ và các điều kiện đảm bảo thực hiện (bao gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và năng lực giải trình).

Qua đó, kịp thời phát hiện tình trạng phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng để thực hiện, hoặc cấp trên buông lỏng kiểm tra, hậu kiểm. Đồng thời, phát huy vai trò của Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân theo dõi, phản ánh những vấn đề khó khăn phát sinh từ cơ sở.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, các kết luận giám sát của Quốc hội cần gắn với mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết. Làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền và đúng pháp luật. Tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch, đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hoạt động giám sát.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và hoạt động quản lý nhà nước.

Đặc biệt, việc phối hợp phải được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn chuyên đề, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin và theo dõi kiến nghị. Tăng cường chia sẻ dữ liệu, kế thừa thông tin, số liệu đã được kiểm chứng, tránh trùng lặp về đối tượng, nội dung, thời điểm và yêu cầu báo cáo.

Cùng với đó, cần tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp, hiệp hội, chuyên gia, các nhà khoa học tham gia cung cấp thông tin, phản biện và đánh giá độc lập. Phản ánh từ thực tiễn phải trở thành một nguồn dữ liệu quan trọng để lựa chọn nội dung giám sát và kiểm chứng kết quả thực hiện chính sách, pháp luật.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định, Chính phủ sẽ tiếp tục nâng cao trách nhiệm giải trình, phối hợp đầy đủ, có trách nhiệm, chặt chẽ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội trong công tác giám sát.

Chính phủ trân trọng đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục đồng hành, giám sát và chỉ rõ những điểm nghẽn, những bất cập; qua đó tạo cơ sở để Chính phủ hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.