Cần bao quát cả công trình dân sự có tầm quan trọng đối với an ninh quốc gia

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng nay, 26/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham dự phiên thảo luận tại Tổ 2, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh.

Bảo đảm không chồng chéo, không bỏ trống trách nhiệm bảo vệ

Thảo luận dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, ĐBQH Nguyễn Minh Đức cho biết, đây là dự án Luật nhằm kịp thời thể chế hóa nhiều quan điểm của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 22 của Bộ Chính trị về chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia. Các Nghị quyết đã xác định rõ yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong những không gian mới, bao gồm không gian vũ trụ, không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian mạng.

Vấn đề đặt ra là phải xác định được các không gian này cả về định tính và định lượng, nhận diện các thực thể cần bảo vệ, từ đó xác định đâu là công trình trọng yếu, đâu là công trình quan trọng và đâu là công trình quan trọng khác để thiết lập các cơ chế bảo vệ tương ứng trong luật.

Về phạm vi điều chỉnh của dự án Luật, đại biểu Nguyễn Minh Đức đề nghị phải phân định rõ với Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Theo đại biểu, khu quân sự, chẳng hạn như doanh trại quân đội, có tính chất đặc thù, phạm vi quản lý và bảo vệ riêng. Trong khi đó, khu an ninh thuộc phạm vi điều chỉnh của dự án Luật này có những đặc điểm khác biệt. Ví dụ, trụ sở công an phường, công an xã vừa là nơi cán bộ, chiến sĩ làm việc, vừa là nơi tiếp công dân; hằng ngày, người dân và doanh nghiệp đến giải quyết thủ tục hành chính, kiến nghị, khiếu nại. Vì vậy, cách tiếp cận đối với khu an ninh không thể hoàn toàn giống với khu quân sự.

Đại biểu đề nghị cần làm rõ khái niệm trong phần giải thích từ ngữ để xác định đúng đối tượng điều chỉnh, từ đó xây dựng các cơ chế bảo vệ phù hợp trong từng điều luật.

Đối với khái niệm công trình an ninh, đại biểu Nguyễn Minh Đức cũng đề nghị cần được rà soát để bảo đảm đầy đủ, phân biệt rõ với công trình quốc phòng. Công trình quốc phòng có những yêu cầu bảo vệ rất nghiêm ngặt, bao gồm cả phạm vi, bán kính bảo đảm an toàn. Cách tiếp cận đối với công trình an ninh phải làm rõ được những đặc điểm riêng, đồng thời bảo đảm sự phối hợp giữa các lực lượng.

Hiện nay, có những công trình do lực lượng Cảnh vệ, tức lực lượng thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh vệ, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ; có những công trình do lực lượng Cảnh sát cơ động và lực lượng Cảnh sát bảo vệ thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động hoặc lực lượng bảo vệ tại địa phương đảm nhiệm.

Thậm chí, có những công trình như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh có sự tham gia bảo vệ của cả lực lượng quân đội và lực lượng công an, với các nhiệm vụ, phạm vi bảo vệ khác nhau. Việc bảo vệ phải được nhìn nhận tổng thể, từ bên trong, bên ngoài đến các không gian liên quan, trong đó có không gian tầm thấp và không gian ngầm.

Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Minh Đức mong muốn các đại biểu Quốc hội tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, đề xuất sáng kiến nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm không chồng chéo chức năng, phân định rõ trách nhiệm giữa các lực lượng. Nếu có sự chồng chéo hoặc bất kỳ khoảng trống nào trong cơ chế bảo vệ đều có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia có thể phát sinh, ảnh hưởng đến công tác bảo vệ các công trình và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Phân loại công trình theo cấp độ, nhóm cụ thể, làm cơ sở thiết kế cơ chế bảo vệ tương ứng

Đại biểu Nguyễn Minh Đức cũng đề nghị phạm vi điều chỉnh của Luật cần bao quát cả những công trình dân sự có tầm quan trọng đối với an ninh quốc gia. Ví dụ, các kho dự trữ quốc gia, các kho xăng dầu, công trình dầu khí và hệ thống đường ống dẫn dầu đều có thể là những mục tiêu quan trọng cần được bảo vệ.

Hiện nay, việc bảo vệ một số công trình vẫn do doanh nghiệp đảm nhiệm. Tuy nhiên, lực lượng bảo vệ của doanh nghiệp chủ yếu thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, ngăn chặn xâm nhập trái phép và bảo vệ tài sản trong phạm vi vật lý. Trong khi đó, các phương thức tấn công hiện đại, chẳng hạn sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) hoặc các phương tiện, thiết bị công nghệ cao, đặt ra những yêu cầu vượt quá khả năng của lực lượng bảo vệ thông thường.

Việc ứng phó với những nguy cơ này đòi hỏi phải có lực lượng chuyên trách, được giao thẩm quyền và trang bị phù hợp theo quy định của pháp luật về phòng không nhân dân, cảnh vệ, cảnh sát cơ động và các lĩnh vực liên quan.

Do đó, đại biểu Nguyễn Minh Đức đề nghị cần xác định rõ những công trình nào thuộc nhóm trọng điểm quốc gia, những công trình nào thuộc nhóm công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia để phân định trách nhiệm của doanh nghiệp với trách nhiệm của các lực lượng chuyên trách.

"Đây cũng là một trong những nội dung khó trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật. Cần tiếp tục nghiên cứu, phân loại công trình theo các cấp độ, nhóm cụ thể để làm cơ sở xây dựng các quy định pháp lý, ban hành nghị định hướng dẫn, bảo đảm dễ áp dụng, không chồng chéo và không bỏ trống trách nhiệm bảo vệ", đại biểu Nguyễn Minh Đức cho biết.

Đề nghị cấm sử dụng các phương tiện, thủ đoạn trên không gian mạng để thu thập thông tin về hệ thống công trình an ninh

Cũng liên quan đến phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, tại Điều 20 quy định về chế độ bảo vệ đối với khu vực cấm, khu vực bảo vệ, hành lang bảo vệ công trình an ninh, khu an ninh. Trong đó có quy định không được sử dụng thiết bị bay tự động hoặc có điều khiển, động vật, côn trùng được huấn luyện hoặc được điều khiển bằng thiết bị gắn thiết bị thu thập thông tin, hình ảnh, âm thanh, tần số...

ĐBQH Tào Đức Thắng đề nghị bỏ quy định về thiết bị bay, mà nên sử dụng khái niệm thiết bị để bảo đảm bao quát hơn. Trên thực tế, không phải chỉ có thiết bị bay mới có thể xâm nhập, thu thập thông tin hoặc gây nguy cơ đối với công trình. Có thể có thiết bị hoạt động trên mặt đất, dưới mặt đất hoặc dưới mặt biển đối với những công trình nằm trên biển. Vì vậy, quy định về thiết bị sẽ bao quát hơn các phương tiện có khả năng gây nguy cơ đối với công trình an ninh.

Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định cấm sử dụng các phương tiện, thủ đoạn trên không gian mạng để thu thập thông tin về hệ thống công trình an ninh. Các đối tượng có thể lợi dụng không gian mạng, vượt qua hệ thống tường lửa để xâm nhập, thu thập hoặc đánh cắp thông tin. Như vậy, cần tính đến cả nguy cơ xâm nhập trong không gian vật lý và nguy cơ trên không gian mạng.

Tại điểm 5 về phương tiện bay không được phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ, đại biểu Tào Đức Thắng cũng đề nghị nghiên cứu mở rộng quy định để bao quát các phương tiện, máy móc có khả năng gây nguy cơ đối với công trình, kể cả các phương tiện và hoạt động trên không gian mạng.

Tại điểm b khoản 1 Điều 35, dự thảo Luật quy định trường hợp thay đổi quy hoạch, thiết kế, cải tạo, nâng cấp công trình thì phải được cấp có thẩm quyền quyết định, phê duyệt.

Đại biểu Tào Đức Thắng cho rằng, đối với việc thay đổi quy hoạch và thiết kế, yêu cầu phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt là cần thiết. Tuy nhiên, đối với hoạt động cải tạo, nâng cấp công trình, cần phân biệt rõ các trường hợp.

Thực tế có nhiều loại hình cải tạo, sửa chữa công trình với quy mô khác nhau, từ nhỏ đến lớn. Nếu chỉ là thay đổi tải trọng trong phạm vi cho phép, sơn sửa hoặc điều chỉnh bên trong mà không ảnh hưởng đến quy mô, thiết kế công trình thì nên giao chủ sở hữu quyết định. Nếu áp dụng cùng một yêu cầu phê duyệt đối với tất cả các trường hợp, có thể làm phát sinh thêm thủ tục hành chính không cần thiết.