Cải cách thuế, hải quan cần tập trung vào khâu thực thi

Cải cách tạo thêm niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp

Tại Diễn đàn “Ngành thuế và ngành hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số”, do Tạp chí Kinh tế - Tài chính phối hợp Cục Thuế và Cục Hải quan tổ chức sáng 8/10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, thời gian qua, ngành tài chính đã nỗ lực cải cách thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số đồng hành với người dân, doanh nghiệp. Trong đó, ngành thuế chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu, công nghệ và mức độ tuân thủ của người nộp thuế; ngành hải quan tập trung đơn giản hóa thủ tục, ứng dụng công nghệ và quản lý rủi ro nhằm tạo thuận lợi thương mại, nâng cao hiệu quả quản lý.

Cụ thể hơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn thông tin, đến nay, thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế đã giảm 51%, tương ứng giảm 115 thủ tục so với năm 2024; thời gian thực hiện giảm 62%; chi phí tuân thủ giảm 56% và 100% thủ tục hành chính được thực hiện trên môi trường điện tử. Đặc biệt, ngành thuế đã liên thông cơ sở dữ liệu của ngành với Cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu của các bộ, ngành; qua đó, thông tin của doanh nghiệp, người dân chỉ cần cung cấp một lần cho cơ quan quản lý nhà nước.

Trong lĩnh vực hải quan, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Trần Đức Hùng cho biết, ngành tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, đẩy mạnh hải quan số, quản lý rủi ro và phân cấp, phân quyền. Năm 2026, ngành đã cắt giảm 2 ngành nghề kinh doanh, 14 điều kiện kinh doanh; bãi bỏ 39 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 27 thủ tục, đạt 118% kế hoạch. Quản lý rủi ro tiếp tục được đẩy mạnh, theo đó, tỷ lệ luồng vàng giảm từ gần 30% năm 2025 xuống 3%; luồng đỏ giảm 0,4 điểm phần trăm. Cùng với đó, trong 6 tháng đầu năm, ngành tổ chức 121 hội nghị, hội thảo, giải đáp gần 1.400 kiến nghị bằng văn bản và hỗ trợ hàng nghìn lượt doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hải quan.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho rằng, kết quả cải cách của ngành thuế và hải quan đã góp phần quan trọng giảm thời gian, chi phí tuân thủ, nâng cao tính minh bạch, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và tạo thêm niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp.

Gỡ vướng từ khâu thực thi chính sách

Từ góc độ doanh nghiệp, Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn đánh giá cao nỗ lực cải cách của cơ quan thuế và hải quan, đặc biệt là tinh thần cầu thị, chủ động đối thoại, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp. Theo ông, hai ngành đã có những chuyển biến tích cực trong hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, đẩy mạnh chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục và rút ngắn thời gian giải quyết công việc.

Tuy nhiên, qua tổng hợp phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, các vấn đề liên quan đến thuế và hải quan vẫn được phản ánh khá nhiều. Đáng chú ý, vướng mắc có xu hướng tập trung ở những công đoạn tiếp theo như hoàn thuế, hướng dẫn thực thi chính sách và sự thống nhất trong cách hiểu, cách áp dụng quy định pháp luật ở cơ sở. Vì vậy, trọng tâm cải cách thời gian tới cần chuyển mạnh sang tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực thi chính sách, ông Tuấn đề xuất.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn xác nhận, điểm nghẽn không chỉ nằm ở số lượng thủ tục mà còn ở cách tổ chức thực hiện và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Một số quy định còn phức tạp, chưa bảo đảm tính liên thông; phương thức quản lý chưa phân biệt rõ mức độ tuân thủ và rủi ro. Do đó, ngành thuế xác định cải cách thể chế phải từ thực tiễn, sửa đổi quy định không còn phù hợp, loại bỏ yêu cầu không cần thiết. Đồng thời, đổi mới phương thức quản lý dựa trên mức độ tuân thủ và rủi ro: người nộp thuế tuân thủ tốt được hỗ trợ để giảm thời gian, chi phí, trường hợp rủi ro cao được tăng cường hướng dẫn, cảnh báo và hỗ trợ trước khi xử lý vi phạm.

Nhằm tạo thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp, Phó Cục trưởng Trần Đức Hùng cho biết ngành hải quan sẽ tập trung hoàn thiện văn bản hướng dẫn Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Cùng với đó, tiếp tục cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh; hoàn thiện hệ thống hải quan số, mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nhân rộng mô hình thông quan tập trung và phát triển cửa khẩu thông minh. Đồng thời, đẩy mạnh quản lý dựa trên mức độ tuân thủ và rủi ro, giảm kiểm tra không cần thiết đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt, tập trung kiểm soát các đối tượng có nguy cơ vi phạm cao, qua đó tạo thuận lợi thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý.

Nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số là yêu cầu rất cao, đòi hỏi nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho rằng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới đặt ra đòi hỏi cao hơn đối với ngành tài chính, trong đó có thuế và hải quan. Với tinh thần đồng hành, phục vụ, chia sẻ và hợp tác, Bộ sẽ tiếp tục chỉ đạo, điều hành theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm sự đồng bộ giữa chính sách và thực thi, tập trung tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.