Cải cách giáo dục thời AI:Singapore “AI hóa” giáo dục đại học

Từ năm 2027, mọi sinh viên đều phải biết AI

Phát biểu tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS) vào tháng 5/2026, Bộ trưởng Giáo dục Singapore Desmond Lee công bố, từ năm 2027, toàn bộ sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học của nước này, từ đại học, cao đẳng đến Viện Giáo dục kỹ thuật (ITE), sẽ được đào tạo các kỹ năng AI như một phần bắt buộc trong chương trình học. Mục tiêu là bảo đảm mọi sinh viên tốt nghiệp đều có nền tảng sử dụng AI để giải quyết vấn đề, đánh giá thông tin, hiểu các giới hạn của công nghệ và nhận thức được các vấn đề đạo đức liên quan đến AI.

Theo Bộ Giáo dục Singapore, AI không được xem là môn học riêng biệt dành cho sinh viên công nghệ, mà là năng lực phổ quát cần thiết cho mọi ngành nghề trong tương lai. Chính phủ nước này cho rằng dù làm việc trong lĩnh vực luật, kinh doanh, y tế, kỹ thuật hay khoa học xã hội, người lao động đều sẽ phải làm việc cùng các hệ thống AI trong môi trường nghề nghiệp mới.

Khác với nhiều quốc gia chỉ tập trung đào tạo các chuyên gia AI, Singapore đang hướng tới việc phổ cập năng lực AI cho toàn bộ lực lượng lao động tương lai.

Các trường đại học đi trước chính sách quốc gia

Thực tế, nhiều trường đại học Singapore đã bắt đầu quá trình này trước khi chính sách chính thức được công bố.

Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) là ví dụ tiêu biểu nhất. Theo kế hoạch công bố tháng 4/2026, NTU đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tích hợp AI vào 40% số học phần thuộc toàn bộ 52 chương trình cử nhân của trường. Con số này cao gấp 8 lần tỷ lệ hiện nay.

Một nửa số học phần sẽ sử dụng AI để cá nhân hóa việc học tập. Nửa còn lại sẽ hướng dẫn sinh viên cách xây dựng, triển khai và quản lý các tác nhân AI để giải quyết những vấn đề thực tiễn trong công việc và đời sống. Các tác nhân AI là một hệ thống hoặc phần mềm được thiết kế để tự động hóa và thực hiện các tác vụ cụ thể một cách độc lập. Những hệ thống này có khả năng nhận thức môi trường xung quanh, tư duy dựa trên dữ liệu thu thập được, và hành động để đạt được mục tiêu đề ra.

Từ tháng 8/2026, tất cả sinh viên NTU sẽ được cung cấp quyền truy cập miễn phí vào bộ công cụ AI cao cấp của Google, bao gồm Gemini Enterprise, Google AI Studio và Vertex AI. Nhà trường cũng cấp tín dụng điện toán để sinh viên có thể tự xây dựng các ứng dụng AI trong quá trình học tập.

Đáng chú ý hơn, NTU đã đưa các học phần về Năng lực AI trở thành nội dung bắt buộc đối với mọi sinh viên, bất kể theo học ngành kỹ thuật, kinh doanh hay khoa học xã hội.

Đại học Quốc gia Singapore (NUS) cũng đang mở rộng mạnh các chương trình đào tạo AI. Từ năm học 2025 - 2026, trường triển khai chương trình Cử nhân Máy tính chuyên ngành AI, đào tạo chuyên sâu về học máy, suy luận tự động, thị giác máy tính, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và quản trị AI.

Song song với đó, NUS còn phát triển nhiều chương trình liên ngành mới kết hợp AI với các lĩnh vực truyền thống. Năm 2026, trường công bố Chương trình Trí tuệ địa không gian, kết hợp dữ liệu không gian với AI nhằm phục vụ quy hoạch đô thị thông minh, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh doanh.

Xu hướng tương tự cũng diễn ra tại Đại học Công nghệ và thiết kế Singapore (SUTD), nơi AI được tích hợp trực tiếp vào chương trình thiết kế. Sinh viên bắt buộc phải học các môn nền tảng về thiết kế sản phẩm có tích hợp AI và kỹ năng phối hợp, tương tác với các hệ thống trí tuệ nhân tạo trong môi trường làm việc tương lai.

Không thay thế mà bổ sung AI cho mọi lĩnh vực

Điểm khác biệt lớn nhất giữa Singapore và Trung Quốc nằm ở triết lý cải cách.

Trung Quốc đang thực hiện tái cấu trúc quy mô lớn bằng cách giảm mạnh các ngành được xem là ít gắn với nhu cầu công nghiệp như ngoại ngữ, nghệ thuật, truyền thông hay một số ngành quản trị truyền thống, đồng thời chuyển nguồn lực sang AI, robot và bán dẫn.

Ngược lại, Singapore không tiến hành cắt giảm quy mô lớn các ngành nhân văn hay khoa học xã hội. Thay vào đó, đảo quốc sư tử lựa chọn cách tích hợp AI vào mọi lĩnh vực đào tạo.

Quan điểm của Singapore là AI sẽ không thay thế hoàn toàn các ngành nghề truyền thống, mà sẽ trở thành công cụ làm thay đổi cách con người làm việc. Một luật sư tương lai cần biết sử dụng AI để nghiên cứu hồ sơ pháp lý. Một bác sĩ cần hiểu cách khai thác AI trong chẩn đoán. Một nhà thiết kế cần biết phối hợp với AI để sáng tạo sản phẩm. Ngay cả các chuyên gia chính sách công cũng cần hiểu các tác động xã hội và đạo đức của công nghệ này.

Theo Bộ Giáo dục Singapore, mục tiêu cuối cùng không phải là đào tạo nhiều kỹ sư AI nhất có thể, mà là xây dựng một xã hội, nơi mọi công dân đều có đủ hiểu biết để làm việc hiệu quả cùng AI.

Chuẩn bị cho nền kinh tế AI

Chiến lược giáo dục mới là một phần trong Kế hoạch AI Quốc gia của Singapore. Nước này xác định AI sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng trong nhiều thập niên tới và cần được tích hợp từ giáo dục phổ thông, đại học đến đào tạo lại lực lượng lao động trưởng thành.

Ngoài sinh viên đại học, Singapore còn triển khai hàng loạt chương trình đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người lao động thông qua các sáng kiến như SkillsFuture. Nhiều khóa học ngắn hạn về AI, khoa học dữ liệu, an ninh mạng và chuyển đổi số đang được cung cấp cho người lao động ở mọi độ tuổi.

Thay vì lựa chọn giữa công nghệ và khoa học xã hội, Singapore đang thử nghiệm mô hình khác: biến AI thành lớp kỹ năng nền tảng phủ lên toàn bộ hệ thống giáo dục. Nếu Trung Quốc đại diện cho mô hình “tái cơ cấu ngành học”, thì Singapore đang trở thành hình mẫu cho mô hình “AI hóa toàn diện giáo dục đại học”.