Cải cách giáo dục thời AI:Indonesia tăng quyền tự chủ cho sinh viên trong thiết kế lộ trình học tập
Hiện nay, nhu cầu đổi mới giáo dục đại học trên thế giới đang theo hướng linh hoạt, thực tiễn và gắn với thị trường lao động ngày càng rõ rệt. Ngay từ năm 2020, Indonesia đã triển khai chương trình Merdeka Belajar - Kampus Merdeka (MBKM) nhằm chuyển đổi mô hình đào tạo truyền thống sang mô hình lấy người học làm trung tâm, đặc biệt là tăng cường quyền tự chủ cho sinh viên trong việc thiết kế lộ trình học tập.
Đây là chính sách giáo dục được thiết kế nhằm trao quyền học tập linh hoạt cho sinh viên, mở rộng trải nghiệm thực tế và tăng cường hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và xã hội. Sinh viên được chủ động lựa chọn học phần, tham gia trải nghiệm thực tế ngoài trường và định hướng quá trình học theo năng lực, sở thích cũng như mục tiêu nghề nghiệp của bản thân.
Mở rộng trải nghiệm học tập và chuyển đổi cấu trúc đào tạo
MBKM được Bộ Giáo dục, văn hóa, nghiên cứu và công nghệ Indonesia triển khai từ năm 2020. Tính đến giai đoạn 2025 - 2026, chính sách này đã bước vào giai đoạn chuẩn hóa và tích hợp toàn hệ thống, thay vì chỉ dừng lại ở giai đoạn thí điểm như trước đây.
Một trong những điểm quan trọng của MBKM là cho phép sinh viên học tập ngoài chương trình chính khóa tối đa 3 học kỳ, tương đương khoảng 60 tín chỉ. Tuy nhiên, trong giai đoạn gần đây, trọng tâm không chỉ là mở rộng thời gian học tập ngoài trường, mà còn là nâng cao chất lượng và tính ứng dụng của các hoạt động này.
Các chương trình như thực tập, nghiên cứu, dự án cộng đồng, khởi nghiệp và trao đổi sinh viên tiếp tục được duy trì, nhưng được điều chỉnh theo hướng tích hợp và gắn chặt hơn với chuẩn đầu ra nghề nghiệp. Một xu hướng nổi bật là việc tăng cường các mô hình học tập liên ngành, cho phép sinh viên kết hợp nhiều lĩnh vực khác nhau để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số. Cho đến nay, sinh viên đại học chỉ tập trung vào các chương trình học đã chọn, nhưng những thách thức hiện tại đã khiến việc thích nghi và trau dồi các kỹ năng và chuyên môn khác trở nên vô cùng quan trọng.
Theo các nhà phân tích, MBKM đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong tư duy đào tạo. Ví dụ, sinh viên ngành luật có thể học thêm công nghệ thông tin hoặc kinh tế nhằm đáp ứng các yêu cầu mới như điều tra tội phạm mạng hoặc phân tích gian lận tài chính. Đây là minh chứng cho xu hướng tích hợp tri thức giữa các ngành vốn tách biệt trước đây.
Song song với đó, MBKM cũng thúc đẩy chuyển đổi trong phương thức đánh giá, từ việc dựa trên số lượng học phần sang đánh giá năng lực đầu ra. Sinh viên có thể thay thế một phần khóa luận tốt nghiệp bằng nghiên cứu hoặc công bố bài báo khoa học nếu đáp ứng yêu cầu học thuật.
Thực tiễn triển khai tại nhiều trường cho thấy, sinh viên có thể tham gia thực tập từ học kỳ thứ 5 hoặc thứ 6, trong khi học kỳ cuối tập trung vào nghiên cứu hoặc dự án ứng dụng. Mô hình này góp phần rút ngắn thời gian học tập thực tế và tăng khả năng tiếp cận việc làm sớm.
Số hóa quản lý, hội nhập quốc tế…
Trong giai đoạn mới, MBKM đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào quản lý đào tạo, bao gồm hệ thống theo dõi tín chỉ, quản lý học tập và xác minh hoạt động ngoài trường. Điều này góp phần tăng tính minh bạch, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống giáo dục đại học.
Doanh nghiệp cũng ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, không chỉ với vai trò tiếp nhận thực tập mà còn trong thiết kế chương trình học và đánh giá năng lực sinh viên. Điều này giúp MBKM tiến gần hơn đến mô hình đào tạo dựa trên nhu cầu thị trường lao động, đồng thời tăng khả năng thích ứng nghề nghiệp cho sinh viên ngay sau khi tốt nghiệp. Ngoài ra, việc chuẩn hóa quy trình chuyển đổi tín chỉ giữa các trường cũng được đẩy mạnh, nhằm giảm sự khác biệt trong cách triển khai MBKM giữa các cơ sở đào tạo khác nhau.
Một cập nhật quan trọng của MBKM trong giai đoạn 2025 - 2026 là sự nhấn mạnh mạnh mẽ hơn vào kỹ năng số và công nghệ mới. Các nội dung đào tạo ngày càng tích hợp các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và an ninh mạng. Điều này phản ánh xu hướng chuyển dịch của nền kinh tế Indonesia sang nền kinh tế số, trong đó năng lực công nghệ trở thành yếu tố cốt lõi của nguồn nhân lực.
Bên cạnh đó, chương trình tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế thông qua các hoạt động trao đổi sinh viên và liên kết học thuật trong khu vực và toàn cầu. Chẳng hạn, MBKM tiếp tục mở rộng các chương trình trao đổi sinh viên quốc tế như IISMA và các chương trình hợp tác ASEAN. Sinh viên được học tập tại các trường đại học nước ngoài và tham gia các khóa học hoàn toàn khác với chương trình trong nước, giúp tăng khả năng thích ứng trong môi trường toàn cầu. Việc quốc tế hóa giáo dục không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn giúp đưa hệ thống giáo dục Indonesia hội nhập sâu hơn với khu vực và thế giới.

