Buôn bán ma túy toàn cầu bùng nổ, cocaine sản xuất ở mức kỷ lục
Hoạt động buôn bán ma túy bất hợp pháp trên toàn cầu đang gia tăng mạnh, với sản lượng cocaine và số vụ thu giữ ma túy đá (methamphetamine) đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Liên Hợp Quốc đồng thời cảnh báo sự xuất hiện ngày càng nhiều của các loại ma túy tổng hợp mới đang lấp khoảng trống do nguồn cung heroin suy giảm.
Thông tin trên được nêu trong Báo cáo Ma túy Thế giới thường niên do Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) công bố ngày 26/6.
Theo báo cáo, sản lượng cocaine nguyên chất toàn cầu năm 2024 đạt khoảng 4.100 tấn, gấp bốn lần so với cách đây một thập kỷ và là mức cao nhất từng được ghi nhận. Trong khi đó, số lượng methamphetamine bị thu giữ cho thấy hoạt động sản xuất loại ma túy này đang tăng trung bình khoảng 13% mỗi năm.
Giám đốc điều hành UNODC Monica Juma cho biết, thế giới đang chứng kiến sự gia tăng chưa từng có của các loại ma túy mới trên thị trường. "Bên cạnh số lượng ngày càng nhiều, điều đáng lo ngại là nhiều loại ma túy mới có độc tính mạnh hơn và nguy hiểm hơn trước", bà nhấn mạnh.
Ma túy tổng hợp lấp khoảng trống sau sự suy giảm của heroin
Theo UNODC, sau khi Taliban trở lại cầm quyền tại Afghanistan và cấm trồng cây thuốc phiện vào năm 2023, sản lượng thuốc phiện của quốc gia từng là nguồn cung lớn nhất thế giới đã sụt giảm mạnh và đến nay vẫn chưa phục hồi.
Điều này khiến nguồn cung và mức độ sử dụng heroin - loại ma túy được sản xuất từ thuốc phiện - giảm đáng kể trên phạm vi toàn cầu.
Tuy nhiên, trong năm 2024, nhiều quốc gia ghi nhận sự gia tăng nhanh chóng của các opioid tổng hợp mới như fentanyl và đặc biệt là nitazene - nhóm chất có độc tính thậm chí mạnh hơn fentanyl. UNODC cho rằng các loại ma túy này đang từng bước thay thế heroin, nhất là tại thị trường châu Âu.
Theo báo cáo, số trường hợp phát hiện các chất hướng thần mới (NPS), đặc biệt là các opioid tổng hợp, trong các hệ thống cảnh báo sớm đã tăng mạnh trong giai đoạn 2023-2024 ở hầu hết các khu vực trên thế giới, nổi bật nhất là châu Âu, châu Đại Dương và châu Phi.
Tại Bắc Mỹ, nơi fentanyl gần như đã thay thế hoàn toàn heroin, số loại opioid tổng hợp mới được phát hiện trong năm 2024 tăng khoảng 10% so với năm trước. Trong khi đó, con số này tăng hơn 80% tại châu Âu và tới 150% tại châu Đại Dương, phản ánh xu hướng đa dạng hóa ngày càng mạnh của thị trường ma túy bất hợp pháp.
Cocaine ngày càng phổ biến và giá rẻ hơn
UNODC cho biết cả nguồn cung lẫn nhu cầu tiêu thụ cocaine tiếp tục tăng mạnh trên phạm vi toàn cầu.
Báo cáo cũng ghi nhận sự thay đổi đáng kể trong cách sử dụng cocaine. Độ tinh khiết của loại ma túy này ngày càng cao trong khi giá bán lại giảm, khiến cocaine trở nên dễ tiếp cận hơn.
Các nghiên cứu định tính thực hiện trong năm 2024 cho thấy việc sử dụng cocaine không còn chỉ giới hạn trong các quán bar hay hộp đêm mà đã mở rộng sang nhiều môi trường xã hội khác và dần trở thành một phần trong sinh hoạt hằng ngày của một bộ phận người sử dụng.
UNODC cũng ghi nhận sự gia tăng mạnh của việc sử dụng crack cocaine - dạng cocaine có thể hút - trong các nhóm dân cư có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, đồng thời xuất hiện xu hướng chuyển từ sử dụng heroin sang crack cocaine.
Dữ liệu về các bệnh nhân điều trị nghiện ma túy cũng cho thấy việc sử dụng crack cocaine tại khu vực Tây và Trung Âu đã gia tăng rõ rệt kể từ năm 2015 và xu hướng này vẫn đang tiếp diễn.
