Bước ngoặt thay đổi của người nông dân trên vùng đất nhiễm phèn nặng
Giữa cánh đồng lúa xanh mướt tại ấp Long Thuận, xã Thạnh Mỹ Tây, tỉnh An Giang, anh Nguyễn Hữu Thảo đang tận hưởng niềm vui nhìn những bụi lúa phát triển đồng đều, thân cứng, lá đứng và bộ rễ khỏe mạnh bám sâu vào nền đất.
Công thức hạ phèn trỗi rễ giúp hồi sinh những thửa ruộng kiệt quệ
Ít ai biết rằng, chính những thửa ruộng này từng là nỗi ám ảnh lớn của gia đình anh do tình trạng nhiễm phèn nặng. Đặc thù đất chua, độ pH thấp, lại thêm áp lực sản xuất liên tục ba vụ mỗi năm khiến nguồn tài nguyên đất nơi đây rơi vào cảnh suy kiệt nghiêm trọng. Đầu mỗi mùa vụ, lớp phèn vàng nổi lên mặt ruộng làm cây lúa mới gieo thường bị bó rễ, ngộ độc sắt và lưu huỳnh, sinh trưởng chậm và rất dễ nhiễm sâu bệnh.
Trước đây, với 5ha canh tác của gia đình, anh Thảo cũng sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống như bao nông dân khác. Mỗi khi thấy lúa phát triển kém, anh lại tăng lượng phân bón hoặc thuốc bảo vệ thực vật, khiến chi phí đầu tư ngày càng cao nhưng lợi nhuận thu về không tăng tương xứng.
Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi anh tham dự chương trình "Hành trình xanh - Đất khỏe, cây trồng khỏe" do Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức. Từ những phân tích của chuyên gia, anh nhận ra bấy lâu nay mình chỉ tập trung bổ sung dinh dưỡng cho cây mà quên mất việc phục hồi sức khỏe của đất ngay từ đầu vụ. Thay đổi hoàn toàn suy nghĩ, anh quyết tâm chuyển dịch sang phương thức canh tác mới dựa trên nền tảng khoa học kỹ thuật.
Ngay vụ sản xuất tiếp theo, anh Thảo đã áp dụng đồng bộ giải pháp khoa học vào đồng ruộng của gia đình. Trước khi tiến hành gieo sạ, anh bón lót Đầu Trâu Bio Canxi với lượng 150-200kg/ha nhằm cải tạo đất, hạ phèn và nâng pH. Sau đó tiếp tục sử dụng Đầu Trâu Bio Lúa 1 ở giai đoạn đẻ nhánh và dự kiến bón Đầu Trâu Bio Lúa 2 khi lúa bước vào giai đoạn làm đòng.
Hiệu quả từ quy trình này đã vượt ngoài mong đợi khi lớp váng phèn trên mặt ruộng giảm đi rõ rệt và nền đất trở nên tơi xốp hơn trước. Chỉ số pH của đất đã được cải thiện mạnh mẽ, tăng từ mức 4,2 đến 4,3 ban đầu lên ngưỡng 5,0 đến 5,2, tạo ra môi trường vô cùng thuận lợi cho hệ sinh vật đất và bộ rễ phát triển.
Sự thay đổi rõ nét nhất nằm ở bộ rễ lúa khi rễ ra màu trắng, mập mạp, nhiều lông hút và không còn bị bám phèn bẩn, giúp cây hấp thu chất dinh dưỡng tối ưu. Nhờ vậy, cây lúa sinh trưởng cân đối, đẻ nhánh khỏe với khoảng 2 đến 3 chồi hữu hiệu trên mỗi cây, giúp thân cây cứng cáp, lá đứng thẳng và giảm đáng kể áp lực sâu bệnh ngay từ giai đoạn đầu.
Hiệu quả kinh tế vượt trội và sự lan tỏa mô hình nông nghiệp xanh
Việc sử dụng trọn bộ giải pháp sinh học này có tổng chi phí chênh lệch không nhiều so với các loại phân bón thông thường trên thị trường, nhưng hiệu quả mang lại cho người nông dân vô cùng thiết thực.
Đất ruộng được hạ phèn tốt giúp mạ khỏe, đến giai đoạn đẻ nhánh có nhiều chồi hữu hiệu và giữ được màu xanh bền bỉ cho tới khi làm đòng, hứa hẹn một vụ mùa năng suất cao. Khi cây lúa tự chống chịu tốt, người nông dân vừa giảm được công chăm sóc, vừa hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, từ đó gia tăng biên độ lợi nhuận đáng kể.
Từ thành công thực tế trên 5ha của anh Thảo, mô hình này đang tạo sức lan tỏa mạnh mẽ tại địa phương. Nhiều hộ nông dân xung quanh khi đến tham quan đồng ruộng đã bắt đầu thay đổi nhận thức, chuyển từ thói quen bón phân cho cây sang việc tập trung cải tạo đất và chăm sóc bộ rễ.
Câu chuyện đổi mới tư duy của anh Nguyễn Hữu Thảo cũng chính là hình ảnh phản chiếu cho xu hướng chuyển đổi tập quán canh tác đang diễn ra trên các cánh đồng tại An Giang. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang tích cực triển khai Đề án phát triển 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh, những mô hình ứng dụng khoa học kỹ thuật như vậy không chỉ giúp tăng thu nhập cho từng hộ gia đình mà còn góp phần phục hồi độ phì nhiêu của đất, giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng một nền sản xuất lúa gạo bền vững.
