Bộ Y tế trả lời cử tri về ô nhiễm môi trường và sức khỏe cộng đồng, gia tăng số ca mắc bệnh ung thư

Cụ thể, cử tri cho rằng một trong những nguyên nhân có thể xuất phát từ ô nhiễm môi trường, chất lượng nguồn nước, không khí, cũng như tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ còn diễn biến phức tạp.

Qua đó, kiến nghị Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đánh giá đầy đủ, khoa học về các nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ung thư; giám sát chặt chẽ công tác quản lý an toàn thực phẩm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Trả lời vấn đề này, Bộ Y tế cho biết, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các yếu tố môi trường như ô nhiễm không khí, hóa chất độc hại và điều kiện môi trường lao động là những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh không lây nhiễm, trong đó có ung thư.

WHO ước tính ô nhiễm không khí gây khoảng 6,7 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó khoảng 85% liên quan đến các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đột quỵ, COPD và ung thư phổi. Vì vậy, việc kiểm soát ô nhiễm môi trường và bảo đảm điều kiện lao động an toàn có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng, chống ung thư.

Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao, Bộ Y tế thực hiện đánh giá tác động của các yếu tố môi trường đến sức khỏe con người; tổ chức giám sát dịch tễ học, nghiên cứu yếu tố nguy cơ; xây dựng và triển khai các chính sách y tế nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước tác động bất lợi của ô nhiễm môi trường.

Bộ Y tế xác định việc nghiên cứu, đánh giá đầy đủ, khoa học về nguyên nhân làm gia tăng tỷ lệ mắc ung thư là yêu cầu cần thiết, cần có các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia.

Thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai đề tài khoa học và công nghệ cấp nhà nước giai đoạn 2024–2025 về xây dựng bộ chỉ số hóa sinh cơ bản độc chất học môi trường trên người Việt Nam độ tuổi lao động để phục vụ chẩn đoán và dự phòng các bệnh do ô nhiễm môi trường, trong đó có ung thư; đồng thời tăng cường quan trắc, giám sát môi trường lao động nhằm dự phòng và bảo vệ sức khỏe người lao động.

Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ, ngành và các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất các nhiệm vụ khoa học - công nghệ để đánh giá các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó có yếu tố môi trường, làm cơ sở khoa học phục vụ xây dựng chính sách bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Về an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với thực phẩm chức năng, hệ thống quy định hiện hành đã bao quát từ khâu sản xuất, công bố, đăng ký, ghi nhãn, quảng cáo đến kinh doanh theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010, Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 của Chính phủ, Thông tư số 43/2014/TT-BYT ngày 24/11/2014 của Bộ Y tế và các văn bản liên quan.

Bộ Y tế tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm, xử lý nghiêm và công khai các vi phạm. Từ năm 2022 đến nay, Bộ Y tế (Cục An toàn thực phẩm) đã xử phạt 107 cơ sở với tổng số tiền 18,226 tỷ đồng; tại địa phương đã xử phạt 20.881 cơ sở với tổng số tiền 123,840 tỷ đồng.

Để kiểm soát chặt chẽ các sản phẩm lưu thông trên thị trường, Bộ Y tế đã thành lập Trung tâm đánh giá nguy cơ về an toàn thực phẩm thuộc Viện Kiểm nghiệm An toàn thực phẩm Quốc gia; hằng năm ban hành văn bản chỉ đạo tăng cường lấy mẫu giám sát, cảnh báo cộng đồng; đẩy mạnh hậu kiểm, nhất là đối với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, nền tảng số; đồng thời phối hợp với Bộ Công an và lực lượng quản lý thị trường (Bộ Công thương) để kiểm soát, xử lý các vụ việc có dấu hiệu vi phạm. Các quyết định xử phạt vi phạm hành chính ban hành đều được công khai trên trang thông tin điện tử để người dân biết, giám sát.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế đã tích cực phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương trình Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm, thay thế Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018, và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026 của Chính phủ quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Đồng thời, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý về an toàn thực phẩm, trong đó trọng tâm là sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, nhằm siết chặt quản lý, nâng cao hiệu lực hậu kiểm và bảo vệ sức khỏe Nhân dân.