Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: "Phải chấm dứt triệt để nạn nâng điểm, làm đẹp học bạ"

Đây là nhấn mạnh của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn, khi phát biểu tại Hội nghị Giám đốc Sở GD-ĐT năm 2026. Hội nghị tổ chức trong hai ngày 23-24/7 tại tỉnh Phú Thọ, nhằm đánh giá kết quả năm học 2025-2026 và trao đổi, thống nhất nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026-2027.

Khắc phục tồn tại, hạn chế bằng đổi mới, trách nhiệm

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, năm học 2025-2026 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và yêu cầu mới. Đặc biệt, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, là nền tảng chính trị quan trọng để toàn ngành chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị phát triển, lấy chất lượng, hiệu quả và người học làm trung tâm.

Trong bối cảnh đó, toàn ngành giáo dục đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, đoàn kết, chủ động và sáng tạo trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, tạo nền tảng quan trọng cho năm học mới và giai đoạn tiếp theo.

Công tác tham mưu thể chế, cơ chế, chính sách tiếp tục được đẩy mạnh. 4 dự án luật lớn trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo được Quốc hội thông qua; những văn bản hướng dẫn, từ nghị định, thông tư cũng đã cơ bản hoàn thiện. Nhiều chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ được cụ thể hóa kịp thời, tạo điều kiện cho địa phương chủ động hơn trong quản trị phát triển giáo dục.

Bên cạnh đó, chất lượng giáo dục tiếp tục có chuyển biến tích cực. Việc triển khai chương trình GDPT 2018 cơ bản đảm bảo tiến độ. Phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá tiếp tục đổi mới theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học. Giáo dục mũi nhọn, giáo dục đại trà và giáo dục vùng khó khăn đều có những kết quả rất đáng khích lệ.

Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tiếp tục là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục, được củng cố và tăng cường cả về số lượng và chất lượng. Công tác chuyển đổi số và đổi mới quản trị giáo dục đã được triển khai mạnh mẽ hơn. Cơ sở dữ liệu ngành giáo dục tiếp tục được hoàn thiện. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý điều hành, trong dạy và học, ứng dụng trí tuệ nhân tạo ngày càng đi vào thực chất, từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, phương pháp dạy và học cá thể hóa học tập.

Đặc biệt, sự phối hợp giữa Bộ GD-ĐT với các bộ, ngành địa phương ngày càng chặt chẽ, hiệu quả hơn. Nhiều khó khăn vướng mắc đã được tháo gỡ ngay từ cơ sở, từ sáng kiến của các địa phương, của các giám đốc Sở, của các trường phổ thông, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và tạo sự đồng thuận trong toàn ngành.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thẳng thắn nhìn nhận những vấn đề còn tồn tại, hạn chế, cần được phân tích nghiêm túc để có giải pháp quyết liệt hơn trong năm học tới. Chất lượng giáo dục giữa các địa phương, giữa các vùng miền vẫn còn chênh lệch. Việc bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục có chất lượng cho mọi học sinh vẫn còn nhiều thách thức, nhất là vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo. Công tác quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo và đầu tư cơ sở vật chất ở một số nơi còn thiếu chủ động, chưa theo kịp yêu cầu phát triển.

Bên cạnh đó là tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, quá tải học sinh ở khu vực đô thị và khu công nghiệp. Trong khi đó, một số nơi chưa khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, chưa giải quyết căn cơ những vấn đề về thừa, thiếu giáo viên cục bộ.

Chất lượng giáo dục toàn diện, nhất là giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, hướng nghiệp, giáo dục STEM, ngoại ngữ và năng lực số ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới. Đặc biệt, một số hiện tượng như bạo lực học đường, vi phạm đạo đức nhà giáo, gian lận, tiêu cực trong thi cử vẫn xảy ra, ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội đối với ngành giáo dục.

“Những hạn chế nêu trên có các nguyên nhân khách quan, nhưng chúng ta cần tập trung vào những nguyên nhân chủ quan. Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở tư duy nhận thức và việc tổ chức năng lực triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Ở một số nơi, công tác lãnh đạo, chỉ đạo còn chưa thật quyết liệt; năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế, sự phối hợp giữa các cấp, ngành có lúc, có việc chưa chặt chẽ. Những vấn đề trên cần được khắc phục bằng tinh thần đổi mới, trách nhiệm và hành động quyết liệt hơn trong năm học mới”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, điều quan trọng là không né tránh khó khăn, không bằng lòng với kết quả đã đạt được, không để những hạn chế đã được nhận diện tiếp tục kéo dài. Mỗi tồn tại phải có giải pháp khắc phục, mỗi nhiệm vụ phải có người chịu trách nhiệm, mỗi cam kết phải được kiểm chứng bằng kết quả cụ thể. Chỉ khi chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị, từ điều hành theo kinh nghiệm sang điều hành dựa trên dữ liệu và kết quả mới có thể tạo được những chuyển biến thực chất, bền vững trong toàn ngành.

Kết quả thực chất là đích đến và thước đo giá trị cao nhất

Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ năm học 2026-2027, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nhấn mạnh tinh thần quản trị hiện đại, hướng tới sản phẩm và kết quả. Mục tiêu cao nhất là quyết tâm xây dựng một nền giáo dục công bằng, chất lượng và trung thực. Đặc biệt, với giáo dục phổ thông và giáo dục mầm non, phải tập trung để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tạo cơ hội học tập cho mọi người dân, với kết quả thực chất là đích đến và thước đo giá trị cao nhất.

Bộ trưởng đưa ra các thước đo kết quả thực chất mà toàn ngành phải hoàn thành trong năm học mới.

Thứ nhất, trả lại chất lượng giáo dục thực chất cho học sinh, xây dựng một hệ thống học thật, thi thật, nhân tài thật, tạo giá trị thật. Cần hướng đến mục tiêu để học sinh khi ra trường phải có những phẩm chất, năng lực thực chất, trở thành những công dân toàn cầu, tích hợp những giá trị truyền thống của dân tộc và làm chủ những công nghệ mới.

“Chúng ta phải chấm dứt triệt để nạn nâng điểm, việc làm đẹp học bạ để chạy theo thành tích, kết quả thi đua. Trong kỷ nguyên số, chúng ta phải dạy cho học sinh lòng liêm chính học thuật ngay từ trên bục giảng, từ bậc mầm non cho tới tiểu học, trung học và các năm tiếp theo, để các em biết mình ở đâu, biết vươn lên vì sự tiến bộ của bản thân chứ không chỉ vì điểm số để so sánh với người khác”, Bộ trưởng nói.

Thứ hai, giải phóng thực chất sức lao động cho người thầy. Bộ trưởng khẳng định, chúng ta lấy học sinh, sinh viên làm trung tâm, vì sự tiến bộ của học sinh, nhưng phải đề cao giá trị, những đóng góp của người thầy, bởi người thầy chính là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục.

“Chúng ta đo lường sự thành công của một Giám đốc Sở GD-ĐT không chỉ là số lượng học sinh giỏi mà là giáo viên của địa phương mình có bớt khổ vì những thủ tục hành chính, vì những việc không phải thuộc lĩnh vực chuyên môn hay không. Do đó, phải giảm sổ sách, giảm thủ tục hành chính, giảm những công việc khác, những phong trào, hội thi, danh hiệu mang tính hình thức. Chúng ta cần cam kết xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách, giấy tờ trùng lặp, đã có trên dữ liệu; cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào, danh hiệu hình thức để thầy cô dành thời gian cho nghiên cứu, xây dựng bài giảng, chăm sóc và nâng đỡ từng học sinh yếu kém”, Bộ trưởng đề nghị.

Thứ ba, tập trung tối ưu hóa nguồn lực và kiên quyết chống lãng phí. Theo Bộ trưởng, vấn đề thiếu giáo viên, thiếu biên chế tại nhiều địa phương là một thực tế hiện nay; nhưng còn nhiều địa phương nếu tính tỷ lệ học sinh trên giáo viên thì còn thấp hơn rất nhiều so với mức quy định. Vấn đề nằm ở việc trong thời gian qua, chúng ta chưa mạnh dạn trong việc điều chuyển, sắp xếp, để xảy ra tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ.

Bộ trưởng cho biết qua chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ, ngành giáo dục tiến tới sắp xếp các cơ sở giáo dục theo quan điểm "giảm để tăng": giảm đầu mối cơ sở giáo dục để tăng đội ngũ nhà giáo trực tiếp làm công tác giảng dạy, tối ưu hóa nguồn lực.

Bên cạnh đó, cần rà soát lại cơ sở vật chất các trường học, xem các phòng học, phòng thí nghiệm, phòng lab đã được sử dụng hiệu quả chưa? Các trường nội trú liên cấp ở các xã biên giới với sự quan tâm, đầu tư từ Trung ương, trong thời gian tới sẽ đưa vào sử dụng như thế nào để khai thác hiệu quả? Bộ trưởng nhấn mạnh, nơi nào xây dựng, mua sắm xong nhưng để bỏ trống, không sử dụng hiệu quả thì cần xét trách nhiệm người đứng đầu. Đây là yêu cầu đặt ra để sử dụng những nguồn lực từ Trung ương và địa phương một cách hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Thứ tư, tập trung nâng cao, cải thiện các chỉ số phát triển giáo dục. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ đang xây dựng một bộ chỉ số để đánh giá mức độ tiếp cận giáo dục có chất lượng, công bằng ở địa phương và chất lượng giáo dục thực chất của các xã trong một tỉnh, thành phố; đánh giá việc chuẩn bị để phát triển nguồn nhân lực cho tương lai.

“Muốn đo được chỉ số một cách thực chất, chúng ta phải cập nhật thường xuyên và hiệu quả, đầy đủ những dữ liệu của ngành, từ dữ liệu về đội ngũ giáo viên, dữ liệu về phòng học, về cơ sở vật chất, về trang thiết bị tối thiểu, về người học ở tất cả địa bàn,.... Trên cơ sở dữ liệu này, chúng ta mới tính toán và đánh giá được các chỉ số. Và dựa trên dữ liệu và chỉ số thì Giám đốc các Sở GD-ĐT mới có căn cứ để tham mưu cho lãnh đạo địa phương cũng như trực tiếp có những quyết định cho ngành”, Bộ trưởng cho hay.

Thứ năm, củng cố và tăng cường niềm tin thực chất của nhân dân đối với ngành giáo dục, sự an tâm của từng phụ huynh, của toàn xã hội mỗi khi năm học mới bắt đầu. Bộ trưởng nhấn mạnh, cần làm sao để mỗi phụ huynh đều tin tưởng khi gửi con mình đến trường; để các em được sống và học tập trong một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thực chất, trung thực; để toàn xã hội có thể tin tưởng vào công tác đánh giá, kiểm tra, thi cử của chúng ta trong những năm tới.

“Đây là quyết tâm mà với lòng tự trọng của những người làm giáo dục, các nhà giáo trong toàn ngành phải cùng nhau phấn đấu, từng bước xóa bỏ những tiêu cực, gian lận trong thi cử, tình trạng lạm thu trong các nhà trường; minh bạch tất cả các khoản thu, minh bạch dữ liệu hoạt động và xử lý nghiêm các hiện tượng tiêu cực, gian lận trong nhà trường. Chỉ có như vậy, chúng ta mới từng bước xây dựng được một nền giáo dục chất lượng, công bằng và trung thực”, Bộ trưởng nói.

Xử lý thật nghiêm để lấy lại sự công bằng, trung thực và độ tin cậy của kỳ thi tốt nghiệp THPT

Cũng theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, để tạo chuyển biến mạnh mẽ và đạt được những kết quả thực chất, phải bắt đầu từ đổi mới tư duy, trước hết là tư duy trong đội ngũ quản lý. Từ lãnh đạo Bộ đến lãnh đạo các cục, vụ; từ các đồng chí lãnh đạo Sở đến lãnh đạo các phòng đều cần phải thay đổi.

Bộ trưởng chia sẻ, khi nói đến những vấn đề của ngành, chúng ta thường nhìn vấn đề đó trong phạm vi ngành giáo dục. Nhưng trước hết, phải nhìn nhận giáo dục và sự phát triển giáo dục là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị. Chúng ta phải vượt qua góc nhìn này, nhìn từ góc độ của người dân, của xã hội đối với ngành Giáo dục; từ góc nhìn của lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo địa phương; từ góc nhìn của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Từ những góc nhìn đó để đặt ra câu hỏi: Phát triển ngành Giáo dục như thế nào?

Về tư duy đột phá, Bộ trưởng khẳng định quan điểm “giảm để tăng”: giảm giờ trên lớp để tăng cường hoạt động trải nghiệm; giảm hình thức để tăng chất lượng, hiệu quả; giảm khối lượng, giảm thời lượng một số môn học để tăng các môn học thiết thực hơn trong bối cảnh mới. Cần trả lời câu hỏi: Những điểm nghẽn hiện nay trong thể chế, nguồn lực và quản trị là gì để từ đó đưa ra những giải pháp thiết thực.

Nhấn mạnh vấn đề rất quan trọng hiện nay là đảm bảo thực chất, trung thực trong ngành giáo dục, Bộ trưởng nhắc tới những hiện tượng tiêu cực xảy ra trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua.

Theo Bộ trưởng, nhìn lại 40 năm đổi mới về thi cử, qua mỗi giai đoạn, chúng ta đều phấn đấu, cải tiến kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học ngày càng tốt hơn. Hình thức tổ chức kỳ thi hiện nay có nhiều ưu điểm: tổ chức bài bản, nhẹ nhàng, giảm áp lực đối với học sinh và toàn xã hội. Các cơ quan Nhà nước, lãnh đạo, các sở, ngành và các thầy cô nhận phần khó về mình để tổ chức kỳ thi thật tốt, tạo cơ hội thuận lợi nhất cho học sinh và để kết quả kỳ thi có đủ độ tin cậy, độ phân hóa, bảo đảm tính thực chất, làm căn cứ cho các cơ sở giáo dục đại học xét tuyển. Quan trọng hơn, qua kỳ thi, chúng ta có kết quả thực chất để đánh giá chất lượng dạy học, giáo dục trong toàn ngành. Thế nhưng, ở một số nơi đã xảy ra những hiện tượng sai phạm.

“Chúng ta có thể nói về nguyên nhân khách quan, nhưng cũng phải nói về nguyên nhân chủ quan. Những người làm giáo dục đã nhận diện được những động lực tạo ra tiêu cực này chưa? Chúng ta đã làm hết sức mình và đã thể hiện đầy đủ sự tự trọng của mình chưa? Chúng tôi rất mong muốn và đang phối hợp với lãnh đạo các địa phương, các cơ quan chức năng để xử lý thật nghiêm. Với những vấn đề liên quan đến đạo đức, chỉ có xử lý thật nghiêm bằng các quy định pháp luật mới có thể lấy lại sự công bằng, sự trung thực và độ tin cậy của kỳ thi”, Bộ trưởng nói.

Tuy nhiên, theo người đứng đầu ngành giáo dục, vấn đề không chỉ là qua một kỳ thi mà cần xem xét trong từng công việc giảng dạy, quản lý hàng ngày: những gì chưa làm đúng thực chất; những gì còn xuề xòa, chưa nghiêm túc, chưa thực hiện nghiêm kỷ cương?

Bộ trưởng nhấn mạnh đây là vấn đề hết sức cấp bách mà trong năm học này, toàn ngành cần quyết tâm. Bằng tất cả sự tự trọng của những người làm giáo dục, các nhà giáo cần từng bước đẩy lùi vấn đề này từ những việc nhỏ nhất: trong công việc dạy học học sinh, kiểm tra bài tập, trong công tác báo cáo kết quả, phải thực chất, trung thực.

Trong năm học mới, Bộ trưởng đề nghị đưa nội dung này vào kết luận, xây dựng chương trình hành động để toàn ngành quyết tâm thực hiện và tiếp tục triển khai trong những năm tiếp theo.

“Với phương châm "Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất" và "Trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân", tôi tin tưởng rằng toàn ngành Giáo dục sẽ tạo được những chuyển biến mạnh mẽ, thực chất ngay từ năm học 2026 - 2027, để mỗi nhà trường là một môi trường học tập hạnh phúc, mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đổi mới, sáng tạo, và mỗi học sinh đều có cơ hội phát triển toàn diện, trở thành những công dân có trí thức, nhân cách và khát vọng cống hiến cho đất nước”, Bộ trưởng bày tỏ kỳ vọng.

Đồng thời, đề nghị lãnh đạo các Cục, Vụ thuộc Bộ GD-ĐT, Giám đốc các Sở GD-ĐT hành động với tinh thần: "Làm ngay, làm nhanh, làm đúng, làm đến cùng, làm hiệu quả", vì sự tiến bộ của học sinh, vì sự tôn vinh của người thầy và vì tương lai tươi sáng của đất nước.