Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân: Xác định 29 bài toán công nghệ ở cấp xã, tập trung hỗ trợ cán bộ cơ sở
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, triển khai khảo sát và xác định 29 bài toán công nghệ ở cấp xã để có giải pháp hỗ trợ cán bộ cơ sở; đồng thời đang hoàn thiện khung quản lý trí tuệ nhân tạo, phân loại rủi ro nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Sáng 12/11, tiếp tục phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Hai, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội đã chất vấn đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn.
Đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số
ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) nêu thực tế, nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỷ giao dịch, nhưng vẫn còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa được đồng bộ về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Trong 8 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã kết nối, 7 cơ sở dữ liệu vẫn đồng bộ ngoại tuyến. Vì vậy, người dân vẫn phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ trách nhiệm trong việc bảo đảm các hệ thống thực sự liên thông, dữ liệu được chia sẻ và tái sử dụng, giảm phiền hà cho người dân.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, dữ liệu hiện được lưu trữ tại nhiều cơ quan, đơn vị trong thời gian dài nên việc tập hợp, đồng bộ và xây dựng cơ sở dữ liệu mới cần thời gian. Việc xác định chi phí số hóa cũng phức tạp do mỗi loại tài liệu có yêu cầu xử lý khác nhau, trong khi nhân lực còn hạn chế.
Theo Bộ trưởng, tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần để giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ cấp xã phải sử dụng nhiều phần mềm xuất phát từ 5 nguyên nhân: các hệ thống chưa kết nối, đồng bộ; quy trình và biểu mẫu chưa thống nhất; dữ liệu chưa đầy đủ; thiết bị, đường truyền và hỗ trợ kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu; kỹ năng số của một bộ phận người dân và cán bộ cơ sở còn hạn chế.
Để khắc phục, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, đồng thời khảo sát thực tế tại một số địa phương để xác định những vướng mắc cụ thể trong công việc hằng ngày của cán bộ.
Qua khảo sát, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thống kê được 29 bài toán nhỏ mà cán bộ xã đang gặp phải. Trong thời gian tới, Bộ sẽ xây dựng hướng dẫn, tài liệu đào tạo và cập nhật kiến thức, giúp cán bộ cơ sở nâng cao kỹ năng số, từng bước khắc phục tình trạng phần mềm thiếu đồng bộ, giảm việc người dân phải khai báo lại thông tin.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân
Qua khảo sát, Bộ đã thống kê được 29 bài toán nhỏ mà cán bộ xã đang gặp phải. Trong thời gian tới, Bộ sẽ xây dựng hướng dẫn, tài liệu đào tạo và cập nhật kiến thức, giúp cán bộ cơ sở nâng cao kỹ năng số, từng bước khắc phục tình trạng phần mềm thiếu đồng bộ, giảm việc người dân phải khai báo lại thông tin.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã triển khai thí điểm hỗ trợ cán bộ, công chức cấp xã trong ứng dụng khoa học, công nghệ và thực hiện chuyển đổi số. Chương trình thí điểm này sẽ kết thúc vào đầu năm 2027.
ĐBQH Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, nhưng cũng đặt ra thách thức về bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư, độ tin cậy của thông tin và trách nhiệm pháp lý. Vì vậy, đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp quản lý AI để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro.
Đại biểu cũng đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp cụ thể để người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm yếu thế khác không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số.
Trả lời chất vấn về quản lý AI, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Việt Nam đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo, trong đó chú trọng bảo đảm an toàn dữ liệu và quản lý rủi ro. Chẳng hạn, cán bộ, công chức, viên chức không được đưa dữ liệu mật lên các nền tảng AI để khai thác. Những dữ liệu có yêu cầu bảo mật cao phải được kiểm soát chặt chẽ, trong khi một số loại dữ liệu phục vụ nghiên cứu, không vì mục đích thương mại, có thể được sử dụng khi đáp ứng các điều kiện nhất định.
Bài toán khó nhất là cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu và tận dụng cơ hội phát triển AI. Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng khung đạo đức AI, phân loại mức độ rủi ro và đưa ra khuyến nghị để doanh nghiệp, nhà phát triển ứng dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm, đồng thời tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân
Theo Bộ trưởng, bài toán khó nhất là cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu và tận dụng cơ hội phát triển AI. Ví dụ, một tờ báo điện tử nếu cho phép AI tiếp cận nội dung, lượng truy cập có thể tăng nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ mất quyền kiểm soát dữ liệu. Ngược lại, việc hạn chế AI tiếp cận có thể ảnh hưởng đến lượng truy cập. Vì vậy, doanh nghiệp phải cân nhắc giữa lợi ích khai thác công nghệ với yêu cầu bảo vệ dữ liệu và quyền lợi của mình.
Về phía cơ quan quản lý, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng khung đạo đức AI, phân loại mức độ rủi ro và đưa ra khuyến nghị để doanh nghiệp, nhà phát triển ứng dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm, đồng thời tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.
Quản lý chính xác, toàn vẹn, bảo mật, an toàn, minh bạch
ĐBQH Lê Hoàng Anh (Gia Lai) đề nghị Bộ trưởng nêu rõ lộ trình thực hiện và thời điểm hoàn thành việc rà soát, tích hợp các ứng dụng trùng lặp về một đầu mối, sử dụng một tài khoản định danh duy nhất và dừng các dự án mới trùng lặp với nền tảng quốc gia.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, quyết định của Thủ tướng Chính phủ đã nêu rõ mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành nền tảng dữ liệu, bảo đảm người dân thực hiện thủ tục hành chính hoàn toàn trên môi trường mạng.
Tham gia trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, hiện đã hoàn thành 9/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu và 80/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Về hoàn thiện thể chế, Bộ Công an chủ trì soạn thảo và trình Quốc hội nhiều luật liên quan đến dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng; đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định dưới luật về dữ liệu, an ninh dữ liệu.
Theo Bộ trưởng Bộ Công an, Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1 đã vận hành từ tháng 8/2025. Cơ sở dữ liệu về dân cư kết nối với 17 bộ, ngành và 34 địa phương. Qua theo dõi, hệ thống đã phục vụ 2,77 tỷ lượt truy cập, tra cứu, xác thực thông tin, giúp tiết kiệm gần 8.500 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước.
Ứng dụng VNeID có hơn 86,4 triệu định danh điện tử của công dân và 85 tiện ích. Từ ngày 29/5/2026, Bộ tiếp nhận hệ thống dịch vụ công quốc gia với gần 35 triệu hồ sơ. Bộ cũng đã ban hành khung kiến trúc dữ liệu.
Với vai trò là cơ quan thường trực thực hiện Nghị quyết số 57, Bộ Công an đang đôn đốc, thành lập các tổ công tác phối hợp với các bộ, ngành, địa phương xử lý dứt điểm việc làm sạch dữ liệu, đánh giá an ninh, an toàn hệ thống kết nối về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Dự kiến quý II/2027, toàn bộ hệ thống dữ liệu sẽ được hoàn thiện, đưa vào thực hiện.
“Về dữ liệu, nguyên tắc là khai một lần, dùng nhiều lần; đã có dữ liệu thì không được yêu cầu cung cấp thêm; dữ liệu phải được chia sẻ, dùng chung; quản lý chính xác, toàn vẹn, bảo mật, an toàn, minh bạch. Mọi thay đổi đều phải được ghi lại, bảo đảm tiêu chuẩn "đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung", Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh.
