BỘ TRƯỞNG BỘ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO PHẠM VŨ LUẬN
- Bộ trưởng xây dựng cách tiếp cận mới trong giáo dục như thế nào để không phải nói từ “chống” trong giáo dục đào tạo?
- Muốn “xây” tốt, xây được nhanh, vững thì phải “chống”

ĐBQH Lê Thị Nga (Thái Nguyên): Trách nhiệm của Bộ Giáo dục – Đào tạo trong việc để xảy ra những hạn chế, tồn tại trong cải cách giáo dục?

Cải cách giáo dục, đổi mới căn bản nền giáo dục là vấn đề được đặt ra từ nhiều năm nay và đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, thực tế cũng tồn tại nhiều mặt hạn chế, mà những tồn tại, hạn chế này lại phát sinh ngay trong quá trình thực hiện cải cách, hoặc từ những cải cách không hợp lý kéo dài, gây bức xúc trong xã hội. Ví dụ như những cải cách trong chương trình, sách giáo khoa phổ thông, việc có hàng nghìn điểm 0 môn Lịch sử, việc thành lập tràn lan các trường đại học, cao đẳng, nhưng chệch hướng trong đào tạo liên thông đại học... Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng này, nhưng cử tri đánh giá, một trong những nguyên nhân là cội nguồn của nhiều nguyên nhân khác là do công tác quản lý Nhà nước về giáo dục – đào tạo chưa thực sự đáp ứng yêu cầu, còn nhiều lúng túng trong đổi mới, chưa theo kịp với xu thế kinh tế thị trường, đổi mới, hội nhập quốc tế của đất nướác. Xin hỏi Bộ trưởng thấy đánh giá của cử tri về nguyên nhân nêu trên có đúng không? Trách nhiệm của Bộ Giáo dục – Đào tạo trong việc để xảy ra những hạn chế, tồn tại trong cải cách giáo dục? Bộ trưởng sẽ chọn những giải pháp đột phá nào trong cải cách quản lý Nhà nước đối với giáo dục – đào tạo để giải quyết những vấn đề cấp bách trong giáo dục hiện nay? Bộ trưởng sẽ làm gì để chấm dứt tình trạng ngay trong quá trình cải cách, có những mặt của giáo dục chẳng những không khắc phục được những hạn chế, bất cập mà còn nặng nề hơn?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Trước tình trạng công tác quản lý Nhà nước trong quản lý giáo dục yếu kém, trước hết trách nhiệm ấy thuộc về Bộ Giáo dục - đào tạo

Từ năm 2008 – 2009, Bộ Giáo dục – Đào tạo đã triển khai việc đổi mới quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực giáo dục. Đến cuối năm 2009 – 2010, Thủ tướng Chính phủ thấy rằng việc Bộ tự mình triển khai việc đổi mới như vậy chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa xứng tầm với công việc chỉ đạo, do nó còn liên quan tới các địa phương, bộ, ngành khác. Tháng 2.2010, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị về đổi mới giáo dục giai đoạn 2010 – 2012, trong đó xác định đổi mới quản lý giáo dục là khâu đột phá để triển khai, giải quyết những vướng mắc, hạn chế, tiêu cực trong quá trình thực hiện cải cách nền giáo dục. Bộ Giáo dục – Đào tạo với tư cách là cơ quan quản lý Nhà nước được Thủ tướng Chính phủ giao chịu trách nhiệm chính trong quản lý ngành giáo dục. Vì vậy trước tình trạng công tác quản lý Nhà nước trong quản lý giáo dục yếu kém, trước hết trách nhiệm ấy thuộc về Bộ Giáo dục - đào tạo.

Quán triệt Nghị quyết của Đại hội XI của Đảng và các nghị quyết khác của Hội nghị Trung ương, Bộ Giáo dục – Đào tạo chấp hành sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tổ chức nghiên cứu trong nhiều năm. Sau khi có kết quả thì Bộ đã tổ chức thực hiện trên thực tế nhiều giải pháp đổi mới quản lý giáo dục. Ví dụ, về vấn đề quy hoạch, kế hoạch phát triển đào tạo đại học, cao đẳng, chúng tôi đã chủ động báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho dừng việc mở tự do các trường đại học, cao đẳng mới để rà soát, điều chỉnh lại quy hoạch. Về vấn đề chiến lược, trên cơ sở Chiến lược về nguồn nhân lực, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, Bộ Giáo dục – Đào tạo đã rà soát, báo cáo Thủ tướng Chiến lược mới phát triển ngành giáo dục – đào tạo. Quán triệt tinh thần Nghị quyết của các Hội nghị Trung ương, với nhận thức của mình là chuyển từ mô hình đào tạo dựa vào quy mô và số lượng sang mô hình đào tạo dựa trên nâng cao chất lượng giáo dục, Bộ Giáo dục – Đào tạo đã tiến hành soạn thảo các tài liệu để trình ra QH dự thảo Luật Giáo dục đại học, trong đó thể hiện rất nhiều nội dung, tư tưởng đổi mới, vấn đề phân cấp, tự chủ, phân tầng chất lượng... Có một số nội dung không chờ đến khi Luật Giáo dục đại học có hiệu lực, Bộ đã có văn bản triển khai trong phạm vi thẩm quyền của mình để thực hiện. Sau khi Luật trên có hiệu lực, hàng loạt văn bản mới đã có và quá trình thực hiện cho thấy Luật Giáo dục đại học cùng các văn bản hướng dẫn đã đi vào cuộc sống. Bộ đã phân cấp cho các trường đại học.

Trước đây trong quá trình quản lý, Bộ đã thực hiện nhiều công việc mà các cơ sở đào tạo có thể làm được, can thiệp vào nhiều công việc chuyên môn về đào tạo. Đến bây giờ tình trạng này đã có nhiều thay đổi, Bộ đã phân cấp, giao cho các trường đào tạo trách nhiệm quản lý chất lượng chuyên môn trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Bộ chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước, chú trọng vào công tác ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, các văn bản hướng dẫn, chú trọng vào công tác thanh tra, kiểm tra, khen thưởng, xử phạt.  

ĐBQH Nguyễn Văn Phúc (Hà Tĩnh): Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập có công văn gửi Bộ phản ánh việc Bộ đối xử bất công với các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập... - việc đó có đúng không?

Một cử tri trong ngành giáo dục gửi cho tôi Công văn của Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập Việt Nam, Công văn số 05 ngày 4.2.2013. Trong Công văn này nêu chính sách của Nhà nước, trong đó có việc Bộ Giáo dục - Đào tạo đối xử bất công đối với các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập từ vấn đề đánh thuế đến tìm mọi cách để các trường đại học, cao đẳng công lập tuyển chọn hết nguồn sinh viên làm cho các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập không tuyển được và tỷ lệ tuyển rất thấp, rất khó khăn và có nguy cơ giải thể, rồi tạo ra bất bình đẳng giữa học sinh trường công lập và ngoài công lập. Vậy thì cái đó có đúng không? Bộ trưởng đã trả lời công văn của Hiệp hội chưa và Bộ trưởng có xác nhận chính sách như vậy tạo ra bất bình đẳng cho các em học sinh ở trường này chưa?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Không có việc Bộ Giáo dục - Đào tạo trù dập…

Thứ nhất, chúng tôi đã nhận được văn bản này. Hiệp hội có tâm tư là một số trường ngoài công lập không tuyển sinh được và một số trường bị xử lý đình chỉ tuyển sinh. Chúng tôi đã có cuộc làm việc với Hiệp hội bao gồm các lãnh đạo Hiệp hội mà đều là nguyên lãnh đạo của Bộ, có cả những bác nguyên là cán bộ cấp cao của Chính phủ. Chúng tôi đã có báo cáo giải trình tất cả. Không có việc Bộ Giáo dục - Đào tạo trù dập. Nói nôm na thế này, ngay trong Đảng chúng ta, đảng viên mà vi phạm, cán bộ cấp cao vi phạm thì cũng bị xử lý. Những trường ngoài công lập cũng như các trường công lập mà vi phạm, không bảo đảm chất lượng thì cũng phải xử lý thôi. Phải thêm vào cái đuôi xử lý những trường hợp những trường ngoài công lập không bảo đảm điều kiện; xử lý những trường ngoài công lập mất đoàn kết, đấu đá, tranh giành quyền lợi, mất môi trường sư phạm, không còn là gương sáng trước học sinh, trước xã hội. Những trường tốt, những trường chuẩn mực như Đại học Thăng Long, Đại học Hutech TP Hồ Chí Minh rất hoan nghênh những công việc của Bộ đã làm.

Còn những giải pháp liên quan đến thuế, đúng là hiện nay ưu đãi cũng chưa được, cái này liên quan đến quy định phải có 55m2 diện tích xây dựng thì mới được hưởng. Trên thực tế tiêu chuẩn này không thực hiện được. Bộ Giáo dục - Đào tạo cùng với Bộ Tài chính và các bộ, ngành đã phát hiện ra vấn đề. Chúng tôi có văn bản báo cáo với Thủ tướng xin bỏ tiêu chuẩn này. Hiện nay văn bản đang lưu hành tại các Bộ, ngành để thẩm định.

Thứ hai, hiện nay Nghị định 69 cấp đất sạch cho các trường đại học cũng chưa thực hiện được. Đây là chủ trương rất đúng của Đảng, của Chính phủ.

ĐBQH Lê Minh Thông (Thanh Hóa): Bộ trưởng xây dựng cách tiếp cận mới trong giáo dục như thế nào để không phải nói từ “chống” trong giáo dục đào tạo?

Lâu này trong giáo dục chúng ta nói nhiều đến từ “chống”. Đây là tư duy khuyết tật của giáo dục trong những năm trước đây. Hiện nay, chúng ta chống tiêu cực, chống bệnh thành tích, chống ngồi nhầm lớp, chống đứng nhầm bục giảng. Tất cả chúng ta quy về chữ “chống” và nói “không”. Xin hỏi Bộ trưởng, trong tư duy cải cách giáo dục sắp tới và hiện nay thì tư duy “chống” có được tiếp tục hay không? Và nếu có tiếp tục thì Bộ trưởng xây dựng cách tiếp cận mới trong giáo dục như thế nào để không phải nói từ “chống” trong giáo dục đào tạo?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Muốn “xây” tốt, xây được nhanh, vững thì phải “chống”

Trong lịch sử Bác Hồ nói xây và chống là 2 mặt của vấn đề, nếu không chống cho tốt, không giải phóng được mặt bằng thì không xây được cái mới. Nhưng nếu chỉ chú trọng giải phóng mặt bằng chống mà không xây thì kết quả cũng không bền vững. Cho nên xây là mục đích tối thượng. Muốn xây tốt, xây được nhanh, vững thì phải chống. Những gì tiêu cực mà lạc lõng, không đúng tình hình thì chúng tôi vẫn phải chống. Lấy cái sáng, lấy cái hay để đẩy lùi tiêu cực.