Bộ GD-ĐT: Đừng lo sợ khi không chọn theo ngành “hot”, nghề của số đông

Sáng 8/3, Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 do Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT) và báo Tuổi Trẻ tổ chức đồng thời diễn ra tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, thu hút đông đảo học sinh THPT, phụ huynh, các đơn vị giáo dục đến tham dự, tìm hiểu thông tin.

“Cánh cửa đại học không phải là điểm đến cuối cùng mà là bệ phóng”

Phát biểu tại Ngày hội, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD-ĐT nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghệ số, hội nhập toàn cầu đang tái định hình mọi lĩnh vực. Những ngành nghề của hôm qua có thể không còn là trung tâm của ngày mai. Những ngành nghề của ngày mai có thể chưa kịp xuất hiện trong sách giáo khoa hôm nay. Những kỹ năng của hôm nay có thể chưa đủ cho thập kỷ tới.

Vì thế, thí sinh không chỉ chọn một ngành học mà đang hoàn thiện hành trình phát triển bản thân; không chỉ chọn một tấm bằng mà đang chọn một con đường để đi, một việc để làm, để yêu, để cống hiến, để phụng sự quốc gia.

Ông khuyên các em học sinh đến với chương trình hãy lắng nghe, trao đổi, đối thoại trực tiếp với đại diện các trường, từ đó có quyết định phù hợp với năng lực, sở trường và điều kiện của bản thân.

"Bạn không phải lo sợ khi mình không chọn theo ngành hot, bạn cũng đừng nghĩ nghề mình yêu không phải là nghề của số đông. Một quốc gia mạnh không phải chỉ vì có nhiều kỹ sư hay nhiều bác sĩ. Một quốc gia mạnh, tự cường khi mỗi công dân phát huy hết tiềm năng của mình, khi chúng ta tự chủ tri thức, làm chủ công nghệ, làm chủ tương lai.

Vì thế, hãy tự tin nghiêm túc và trách nhiệm với lựa chọn của mình. Lựa chọn của bạn ngày hôm nay để chuẩn bị cho một hành trình. Cánh cửa đại học không phải là điểm đến cuối cùng mà là bệ phóng. Ở giảng đường đại học đó bạn sẽ học cách tư duy phản biện, học cách hợp tác, học cách sáng tạo, học cách thất bại và đứng dậy mạnh mẽ hơn", ông Thảo nói.

Nhiều băn khoăn về quy đổi các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế trong xét tuyển

Tại chương trình, một số phụ huynh và học sinh bày tỏ băn khoăn về việc học sinh đã có các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế nhưng lo ngại năm 2026 có những thay đổi, khiến giá trị của các chứng chỉ này không còn cao trong xét tuyển. Một số học sinh cũng băn khoăn khi dùng chứng chỉ tiếng Anh để được miễn thi tốt nghiệp THPT thì chứng chỉ đó có được quy đổi để thay thế môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển hay không?

Trả lời câu hỏi trên, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học hướng dẫn học sinh cần tra cứu danh mục các loại chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được Bộ GD-ĐT cho phép sử dụng để miễn thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cũng lưu ý việc miễn thi chỉ áp dụng để thí sinh được xét tốt nghiệp THPT. Còn việc có được sử dụng chứng chỉ để thay thế môn thi ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hay không còn tùy vào quy định của từng cơ sở giáo dục đại học.

Về quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo thông tin, Bộ GD-ĐT chỉ đưa ra nguyên tắc trong một chứng chỉ, quy đổi tối đa là thang điểm 10 và năm mức khác nhau, không xây dựng chi tiết từng thang điểm để đảm bảo quyền tự chủ của các trường, mỗi trường sẽ xây dựng theo những thang điểm khác nhau. Bên cạnh đó, chỉ quy định năm thang điểm với môn Tiếng Anh, những ngoại ngữ khác có thể không bắt buộc năm mức chênh lệch khác nhau.

PGS.TS Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương chia sẻ thêm, có trường đại học sẽ sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để thay thế cho môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển, nhưng cũng có trường áp dụng cách xét tuyển khác, không chấp nhận thay thế. Do đó, thí sinh cần tìm hiểu kỹ đề án tuyển sinh của các trường.

Bà khuyên thí sinh có thể đăng ký sử dụng chứng chỉ để miễn thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp, nhưng vẫn đồng thời dự thi để sử dụng điểm thi xét tuyển đại học, tùy yêu cầu của từng trường mà sử dụng trong xét tuyển.

Theo PGS.TS Vũ Thị Hiền, Trường Đại học Ngoại thương và một số cơ sở đại học khác có thể kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với các chứng chỉ đánh giá năng lực quốc tế hoặc các chứng chỉ đánh giá năng lực, tư duy của một số cơ sở đại học ở Việt Nam. Tuy nhiên, học sinh cần lưu ý năm 2026, dù sử dụng phương thức xét tuyển nào thì tổng điểm thi tốt nghiệp THPT tối thiểu vẫn phải đạt 15 điểm.

Thí sinh có nên học ngành 2 tại trường đại học?

Tại chương trình, một số thí sinh cũng bày tỏ băn khoăn vấn đề học đa ngành. PGS.TS Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới đang thay đổi rất nhanh và nhận sự tác động rất mạnh của trí tuệ nhân tạo, lời khuyên cho thí sinh là nên học đa ngành.

Tuy nhiên, năng lực và thời gian học đại học của sinh viên có hạn, thông thường từ 3,5 - 4 năm, tăng tốc có thể hoàn thành trong 3 năm, cần đặt câu hỏi liệu chúng ta có thể học 2 ngành hoặc nhiều hơn trong quãng thời gian này hay không? Thực tế, trên thế giới có nhiều sinh viên có thể học 2 ngành cùng lúc, tích lũy thêm nhiều chứng chỉ để đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng của nghề nghiệp.

Theo bà Hiền, hiện có xu hướng sinh viên sau khi vào đại học học ngành 1, sẽ chọn thêm ngành 2 để học nếu đáp ứng đủ ngưỡng điểm theo quy định. Thí sinh không bị ràng buộc về quy chế tuyển sinh của ngành 2, nhưng bị ràng buộc về chuẩn đầu ra, phải tốt nghiệp xong ngành 1 mới được xét tốt nghiệp ngành 2. Tổng thời gian học của 2 ngành phải trong thời gian giới hạn, có trường tối đa là 6 năm.

PGS.TS Vũ Thị Hiền khuyên phụ huynh và thí sinh cùng thảo luận thêm về việc chọn ngành 2; hoặc có thể tích lũy thêm các chứng chỉ ngắn hạn của ngành thứ 2, để có thể linh hoạt về cơ hội nghề nghiệp sau này.