Bộ Công an khuyến cáo phóng sinh đúng cách, bảo vệ hệ sinh thái

Phóng sinh từ lâu đã trở thành một hoạt động gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Việt. Với mong muốn cứu giúp sinh vật, tích đức, hướng thiện, nhiều người lựa chọn thả cá, chim và các loài động vật khác về tự nhiên. Tuy nhiên, không phải mọi hành vi thả động vật đều mang lại lợi ích cho môi trường. Nếu lựa chọn loài vật không phù hợp, thả sai địa điểm hoặc không bảo đảm điều kiện sống, việc phóng sinh có thể gây ra những hệ lụy ngoài mong muốn.

Theo Thiếu tướng Hà Xuân Duy, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an), việc thả động vật không đúng môi trường sống, không phù hợp với địa bàn phân bố tự nhiên có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với hệ sinh thái. “Đưa một loại động vật mới dù là động vật trong nước nhưng không thuộc địa bàn phân bố vào một hệ sinh thái sẵn có sẽ làm xáo trộn chuỗi thức ăn, phá vỡ cấu trúc quần thể tự nhiên, ổn định tại địa phương đó như động vật ở rừng xuống nước hoặc thả cá nước ngọt vào vùng nước lợ, mặn sẽ khiến động vật không thích nghi được và chết nhanh chóng gây ô nhiễm thứ cấp cho môi trường tiếp nhận” Thiếu tướng Hà Xuân Duy nhấn mạnh.

Trước đó, tháng 5/2026, Bộ Công an có có Điện gửi Công an các đơn vị, địa phương về đẩy mạnh tuyên truyền, đấu tranh, xử lý, góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, tiến tới chấm dứt tình trạng săn, bắt tận diệt các loài chim hoang dã, di cư, góp phần bảo vệ hệ sinh thái và đa dạng sinh học. Công điện nêu rõ, lực lượng chức năng đã phát hiện 1.073 vụ vi phạm, khởi tố hình sự 32 vụ, xử phạt hành chính 906 vụ với tổng số tiền hơn 6,1 tỷ đồng, thu giữ gần 53.000 cá thể động vật hoang dã và thả gần 40.000 cá thể về tự nhiên.

Hiện nay, pháp luật đã có những quy định xử lý hành vi gây tổn hại đến đa dạng sinh học và môi trường. Đáng chú ý, Điều 246, Bộ luật Hình sự quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi nhập khẩu trái phép hoặc phát tán loài ngoại lai xâm hại trong những trường hợp luật định; các vi phạm nhẹ hơn được xử lý theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Để hoạt động phóng sinh vừa bảo toàn ý nghĩa tâm linh tốt đẹp vừa thượng tôn pháp luật, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường khuyến cáo người dân thực hiện phóng sinh đúng cách, không đặt mua các loài nếu như không rõ nguồn gốc. Chỉ phóng sinh những các loài cá, sinh vật địa phương đang khỏe mạnh, không bệnh tật, không mang tổn thương nặng.

Một yêu cầu khác là phải bảo vệ môi trường trong suốt quá trình phóng sinh. Túi nilon, dây chun, dây buộc và các vật liệu dùng để vận chuyển động vật cần được thu gom, xử lý đúng quy định, không vứt xuống sông, hồ.

Bên cạnh đó, đối với những hoạt động phóng sinh có quy mô lớn hoặc liên quan đến các loài cần quản lý chuyên biệt, việc thực hiện cần có sự hướng dẫn, giám sát của lực lượng kiểm lâm hoặc cơ quan chuyên môn để bảo đảm an toàn sinh thái và tuân thủ quy định pháp luật.

Về lâu dài, bảo vệ thiên nhiên không nên chỉ tập trung vào một vài thời điểm hoặc nghi thức nhất định, mà cần trở thành ý thức thường xuyên trong đời sống cộng đồng. Người dân cần tạo nên giá trị tích đức bền vững với toàn bộ hệ sinh thái thông qua các hoạt động trồng cây, phục hồi sinh cảnh, làm sạch môi trường, tuyên truyền người dân không mua, bán, không sử dụng động vật hoang dã...

Đặc biệt, khi phát hiện hành vi săn bắt, vận chuyển, mua bán động vật hoang dã hoặc các hành vi hủy hoại môi trường, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan công an hoặc chính quyền địa phương để kiểm tra, xử lý theo quy định.

Phóng sinh chỉ thực sự mang ý nghĩa nhân văn khi sự sống được bảo vệ và môi trường tự nhiên không bị tổn hại. Từ nhận thức đến hành động, mỗi người cần hiểu rằng lòng từ bi không chỉ thể hiện ở việc thả một sinh vật trở về tự nhiên, mà còn ở trách nhiệm bảo vệ môi trường sống của chúng. Khi ý thức tâm linh gắn liền với hiểu biết khoa học và trách nhiệm pháp luật, phóng sinh mới có thể trở thành hành động hướng thiện bền vững, góp phần gìn giữ đa dạng sinh học cho hôm nay và các thế hệ mai sau.