Biển không mặn như bây giờ
Truyện ngắn của Phan Thị Thu Loan

Biển chuyển màu nhờ nhợ nước dưa. Đất trời lặng phắc. Không một gợn gió đi hoang. Da trời vàng ủng như vỏ chanh héo. Bãi cát trắng ngà ngả sang ruột nghệ, hệt da người đau gan. Ngọn dương ủ rũ trên cao cũng nhuốm màu hoàng đản.

Bà Quy bất chợt rùng mình.

Vàng gió, đỏ mưa. Gần ba chục năm trước, sau một chiều vàng vọt thế này, trời bất ngờ chuyển bão. Trận bão đầu mùa ghê gớm cướp đi sinh mạng chồng bà. Đó là người đàn ông thứ ba trong gia tộc chết vì bão, vì sóng thần. Kể từ ngày bà làm dâu làng biển.

Bà Quy cào đống lá dương, nhồi vào bao tải. Vội vã lo âu như khi chồng bà còn ra khơi vào lộng. Những nấm mộ lô nhô sau đụn cát này níu chân bà. Nằm dưới ấy toàn là đàn ông.

Dựa bao lá khô dưới gốc dương, bà rút nắm nhang gác trên chạc cây, lội vào bãi tha ma. Giữa những bụi xương rồng gai nhọn, đám muống biển bò ngoằn nghèo. Hoa tím mướt rượt. Cái giống thật lạ. Gọi là rau mà không ăn được. Nuốt vào đau bụng chí chết. Mọc trên cát bỏng cứ xanh ngằn ngặt. “Trời sinh chi cái giống vô duyên. Chẳng lợi lộc gì!” Mẹ chồng bà Quy nói thế. Nhưng bà biết không phải vậy. Rễ muống biển cắm sâu vào cát ẩm, giữ cho cát khỏi bị lốc cuốn bay. Theo chân nó là rừng dương. Vành đai xanh bao quanh làng chài. Nơi gió cất tiếng ru bao đời ngư phủ:

Lấy chồng nghề ruộng em theo
Lấy chồng nghề biển hồn treo cột buồm

Từ ngày bước chân về làng chài heo hút, bà Quy đã nhiều lần nghe câu hát ấy. Chiều nay, bà càng thấm nỗi đau bầm ruột. Tai bà ong ong. Bao đời rồi con sóng ngoài khơi cùng hàng dương quanh trảng cát nỉ non khúc ca ai oán này.

Bà Quy dừng lại trước ngôi mộ phủ kín rau muống biển. Bà thành kính thắp hương, lầm rầm khấn khứa. Sợi khói vươn thẳng trong chiều lặng gió. Từ khóe mắt bà, từng giọt mặn chát ứa ra, lăn xuống cát. Về làm vợ ông Tứ khi mười bảy tuổi, bà sinh cho ông độc một mụn con trai. Ở đây mà thế cũng gần với vô sinh, tiệt giống. Dân làng chài đẻ nhiều con, nhất là con trai. Để đi biển. Để phòng khi biển bắt mất người.

Bà Quy sống lắt lay trong căn nhà xơ xác, thiếu vắng đàn ông. Tuổi xuân trôi qua lúc nào không hay. Bà chạy chợ, chăm nom mẹ chồng thoắt trở nên ngơ ngẩn. Mỗi năm làm đủ năm đám giỗ: hai người chết cạn, ba người chết nước. Bà vốn không phải gốc gác làng chài. Chồng chết rồi vẫn không muốn về nhà cha đẻ. Căn nhà bỏ hoang mấy chục năm nay. Gió mưa làm mục mủn hết. Bà không đành lòng bỏ mặc mẹ chồng.
Nhang cháy hết. Bà Quy lầm lũi quay về…

Tuổi trăng tròn lẻ, cô Quy đã mê anh Tứ như điếu đổ. Mê khuôn mặt chữ điền cùng nước da nâu bóng. Tứ giỏi nghề chài lưới. Chiều chiều, khi đi cào lá, Quy thường nép mình vào gốc dương, nhìn trộm Tứ đẩy thuyền lên bãi. Ngắm những bắp thịt nổi cuồn cuộn dưới ráng chiều. Quy ao ước được vòng tay trai tráng đó ôm ấp. Cô dõi theo bọn trẻ làng chài tung tăng quanh Tứ. Mặc sức gỡ đám cá nhỏ sót lại nơi mắt lưới. Rồi hò hét rượt đuổi nhau. Quy thèm được chạy ào xuống bến, ôm ghì lấy người mình thương. Nhưng chỉ dám đứng xa xa, thở dài sườn sượt.

Đợi đám đàn bà làng biển gánh cá ra chợ xong. Chiều thật muộn, Tứ mới thủng thỉnh về làng. Biết Quy vẫn chờ mình như mọi bữa. Ngang qua gốc dương, Tứ ngây mặt nhìn. Quy xoay lưng, cắm cúi cào lá. Vờ như không biết. Mới mười bảy tuổi mà Quy mẩy hơn hẳn con gái làng chài. Dáng dấp đầy đặn. Nhìn phía sau nảy nở như gái đôi mươi.

Tứ đứng chôn chân, nuốt khan nước miếng. Biết Quy thương mình lắm. Tứ cũng thương Quy. Từ lâu lắm rồi nhưng không biết phải ăn nói làm sao? Bất chợt Quy vươn người đứng dậy. Cô ngoái nhìn anh con trai bằng cặp mắt không giấu được vẻ si mê. Mắt chạm mắt. Cả người tê dại rồi vụt nóng bừng, Tứ ào đến ôm Quy. Cô mềm nhũn người. Phải tựa vào Tứ mới không ngã quỵ. Tứ xốc Quy lên tay. Lao qua trảng cát. Rồi thả cô xuống vạt hoa muống biển. Xanh rì. Tím ngắt. Mướt mát làn da con gái. Quy rướn mình siết chặt người yêu, lần đầu nếm trải nỗi đau hạnh phúc.

Gai xương rồng nhọn sắc lẫn trong cát, đâm vào lưng Quy. Nhưng cô không biết đau. Người Tứ tỏa ra mùi cá oi nồng, mặn mòi hương biển.

Trăng mười bốn mọc sớm. Đỏ như trái cam chín. Loáng chốc ánh trăng vàng tươi tuôn chảy thành dòng, lấp lánh trên mặt sóng.

 Những đêm sau này, lang thang trên cồn cát, Tứ kể với Quy cảm giác trở thành đàn ông. Cứ chòng chành, nao nao như chuyến đầu đi biển.

Từ đấy, mỗi lần thuyền Tứ về bờ, Quy lại vác bao ra cào lá. Để rồi khi chiều muộn, Tứ lại được làm chồng Quy trên vạt rau muống biển. Sâu nặng thế mà Tứ vẫn chưa một lần bước chân vào nhà Quy. Anh rất ghét lão Mãng.

Lão vốn người kẻ chợ. Tánh tình keo cú, tham lam. Vợ lão sớm chết vì bệnh phong. Không chịu nổi sự ghẻ lạnh của người đời, chôn cất vợ xong, lão bán căn nhà gỗ trắc, dẫn Quy bỏ đi thật xa. Đến tận làng chài. Ở lại quê thì con gái lão không chết vì bệnh hủi cũng chết già. Có ma nào dám rước. Tuy khá giả, cha con Quy vẫn phải cất nhà tận rìa làng. Là dân ngụ cư, lão Mãng lắm phen cay đắng. Kiếm sống bằng nghề cho vay lấy lãi, lão nghĩ mình là cứu tinh của cả làng chài. Thế mà đám dân ngu khu đen này xem lão quá quân ăn thịt người. Giỗ chạp, Tết nhất, chẳng ai đến nhà lão. Trừ những nhà chưa dứt nợ. Trả xong lãi mẹ đẻ lãi con, họ phủi tay đi thẳng. Đến tận mùa bão sang năm.

Quy lớn lên trong cô đơn. Ít người bầu bạn. Lão Mãng xót con, sắm cho nhiều quần áo đẹp. Chẳng bù bọn gái làng chài, quanh năm manh áo bà ba vá chằng vá đụp. Lão nhắm Quy tròn mười bảy thì gả cho người quen trên phố Tây. Con gái lấy chồng, lão cũng tính dời nhà lên đấy. Người hàng phố chẳng mấy ai quan tâm đến nhau. Vậy mà khỏe.

Lễ ăn hỏi xong xuôi, đang háo hức chờ ngày rước dâu thì làng chài bỗng nổi sóng gió. Tin cô Quy trốn nhà theo trai loang thật nhanh. Mà theo ai? Theo nhà anh Tứ mồ côi cha nghèo rơi nghèo rớt, quanh năm đánh độc cái quần cộc chứ ai! Hèn gì, đêm hôm vòng qua trảng cát, thấy một cặp bu nhau cứng ngắc cạnh vạt dương. Nhang nhác như thằng Tứ với con Quy. Không ngờ là thật!

Dân làng chài hoang mang. Ở đây chưa khi nào xảy ra chuyện động trời như vậy.

Sau ngày lão Mãng đem lễ đi trả, Tứ và Quy dắt díu nhau về. Lão tím mày tím mặt. Cả ngày không nói năng. Quy dòm chừng cha, len lét như rắn mùng năm. Đêm xuống, Quy lăn ra ngủ mê mệt sau mấy ngày trốn tránh người làng, lang thang khắp trảng cát. Lão Mãng thắp hương lên bàn thờ vợ, lầm bầm khấn khứa. Đột nhiên lão giật mình thối lui. Bát hương tự dưng bốc cháy đùng đùng, tàn đến tận tăm nhang. Cả đêm lão ngồi ngây trên bậc cửa. Phóng những tia mắt đục ngầu vào bóng đêm.

Rạng sáng, lão cả quyết đứng dậy. Cắt mấy đoạn dây lưới thật dài. Xé chiếc vải mùng nhét vào miệng con gái, đoạn trói nghiến chân tay cô lại.

Xế trưa, Tứ nóng ruột quá, đánh liều đến nhà lão Mãng.

Lão gằm mặt xuống đất, nghe Tứ xin hỏi Quy làm vợ. Tứ vừa nói xong, lão đứng phắt dậy, mở toang cửa buồng. Quy nằm trên giường, bó chặt trong tấm lưới như cái xác ướp. Tứ đau thốn ruột. Lão Mãng nhìn anh chực ăn tươi nuốt sống. Rồi gằn giọng:

- Muốn cưới nó thì dẫn lễ bằng cặp cá nưa! Mày dám không?

Tứ điếng người. Cá nưa là cá tử. Xưa nay những người liều mình bắt cá nưa, dễ chẳng ai quay về. Anh hạ mình van vỉ:

- Xin ông cởi trói cho cô Quy ...

Quai hàm lão Mãng bạnh ra. Lão nghiến chặt răng:

- Mày đem cặp cá về, tao mới cởi trói. Bằng không, cứ y vậy mà chôn sống nó luôn.

Tứ phủ phục xuống chân lão Mãng:

- Xin ông tha tội cho Quy. Lỡ tôi không trở về, cô ấy còn được sống…

- Không khiến mày lo. Cút ngay cho khuất mắt!

 Lão Mãng gầm lên, đột ngột rút cây rựa khỏi vách nhà. Lấy hết sức bình sinh, lão giơ lên phóng thẳng vào Tứ. Anh né người tránh được. Cây rựa lao vút ra sân. Tứ biết lão đang lên cơn uất. Anh bấm bụng quay ra. Trong buồng, Quy vật vã, ú ớ không thành tiếng. Nước mắt trào ra từ cặp mắt đỏ mọng.

Ngay chiều hôm đó, tin lão Mãng thách cưới nhà Tứ bằng cặp cá nưa bay khắp làng. Cha này ác quá. Lòng dạ thâm độc. Lão biết đi bắt cá nưa nguy hiểm như xông vào cửa tử. Mười phần chết chín.

Muốn câu được cá nưa phải đợi trời mưa bão. Rồi chèo thuyền ra giữa khơi sâu hơn ba mươi sải nước. Dưới lòng biển sóng ngầm cào xới dữ dội. Thuyền câu khi nổi lên tận đỉnh. Lúc hạ xuống tận đáy. Cá nưa trồi lên ăn mồi. Lúc đó mới thả câu. Bong bóng cá nưa là báu vật tiến vua. Tương truyền chữa được bách bệnh. Người đi tìm cá nưa thì nhiều mà người bắt được cực hiếm. Nhiều ngư dân bơi tài lặn giỏi vẫn thiệt mạng. Thân xác làm mồi cho cá dữ.

Tứ không nỡ mặc Quy chết thảm. Vừa ngả sang chiều anh liền thắp nhang cắm đầy bãi cát. Cúi xin Thần Phật thương tình nổi giông nổi bão. Trời yên biển lặng thế mà đột nhiên chớp giật. Một tiếng sấm nổ rền giữa thinh không. Hoàng hôn nhuộm màu vàng chanh rất quái đản. Tứ quỳ xuống bái lia lịa. Nửa đêm mới về. Sương ướt đầm vai áo. Sáng ra mưa gió đùng đùng. Bà mẹ khóc hết nước mắt. Tứ vẫn một mực ra đi. Đem theo cậu em trai vừa tròn mười lăm tuổi. Cậu ta trốn nhà, nằng nặc đòi theo anh.

Đêm đó, sấm chớp ùng oàng. Sóng gió gầm gào dữ dội.

Lão Mãng cầm chắc phen này Tứ bỏ mạng. Cơn uất dần nguôi. Lão xách cây đèn bão vào buồng, cởi trói cho Quy. Đã cắt hết dây, Quy vẫn nằm lịm như chết. Hoảng hồn, lão vội đặt ngón tay sát mũi con gái. Thấy Quy còn thở, lão quýnh quáng mừng. Chạy ù xuống nhà dưới, đặt nồi cháo hoa. Cái bếp lạnh ngắt. Nhóm mãi mới chịu cháy. Cháo sôi, lão dụi củi, đậy vung. Lại lật đật lên nhà, xem Quy tỉnh hẳn chưa.

Cửa buồng mở toang. Lão Mãng chợt ngờ ngợ. Lúc nãy bước ra lão đã khép chặt cửa, sợ Quy trúng gió. Thò đầu vào nhìn, lão lạnh sống lưng. Cái giường trống không. Lão hớt hải nhào ra cửa.

Vừa lúc ánh chớp xanh rợn lóe lên. Bóng Quy lảo đảo, đầu tóc rũ rượi hiện ra một nhoáng nơi cuối ngõ rồi tan biến vào đêm. Lão Mãng chóng mặt. Ngực đau nhói. Một màn đen kịt phủ lên mắt. Lão ngã vật ra.

Quy nấp dưới mái hiên nhà Tứ, rét run bần bật. Cả ngày không ăn uống gì còn bị trói cứng, cô đau rời rã từng khớp xương. Bản năng xui khiến Quy tìm đến đây. Nhưng lại hoang mang, không dám bước vào.

Trong nhà mẹ Tứ thắp hương van vái Trời Phật, tổ tiên. Cầu mong yên bình cho hai đứa con trai liều mạng. Nghe lịch bịch ngoài hiên, bà run run mở cửa. Khấp khởi hy vọng tụi nó nghĩ lại mà quay về. Bỗng bà thót tim. Một người con gái tóc xõa bời kín mặt nằm gục trên thềm nhà. Sau phút hãi hùng, bà cúi xuống lay gọi. Người ấy nhướng mắt, đờ đẫn nhìn lên. Bà nhận ra Quy. Lết theo bà đến bộ ván, Quy ngất xỉu.

Mẹ Tứ cởi nút áo Quy tính cạo gió thì thốt nhiên bàng hoàng. Núm vú Quy tím đen. Vô lẽ nó có bầu rồi sao? Bà chua xót nhìn Quy. Lời người ta đồn hóa ra là thật. Con nhỏ này chung chạ với thằng Tứ, là nguyên do mà con mình liều mạng sống đây. Trong một thoáng bà oán hận Quy vô cùng. Nhưng rồi bà nặng nhọc đứng lên, vào buồng lấy bộ đồ cũ ra thay cho cô. Dầu gì nó cũng đang mang hòn máu của con mình. Biết đâu bà lại có cháu trai? Ở làng chài này, mạng người thật rẻ mà cũng thật là quý.

Bão tan một buổi thì Tứ trở về.

Anh xách cặp cá nưa dài hơn sải tay, lầm lũi bước lên bờ cát. Người làng chài tò mò, ùa ra bến đông như hội. Thứ cá xưa nay chỉ nghe tiếng đồn. Giờ hiển hiện ngay trước mắt. Người ta hò reo, chỉ trỏ, kinh ngạc. Chưa ai biết về số phận thảm thương của em trai Tứ. Cậu bé bị sóng hất văng khỏi mạn thuyền, trôi mất xác trong lúc Tứ nhảy xuống nước quần thảo với cặp nưa. Lôi được cá lên thuyền, Tứ kinh hoàng nhận ra em mình đã mất dạng tự lúc nào. Suốt ngày hôm đó Tứ phát rồ phát dại. Biển thật cay nghiệt. Vừa hào phóng ban cho cặp cá quý đã tàn nhẫn cướp luôn đứa em trai. Đau đớn rã rời, Tứ muốn buông chèo, nhào luôn xuống biển chết theo em.

(Số sau đăng hết)