Bầu cử Israel: Hai đối thủ lớn của Thủ tướng Netanyahu thành lập đảng chung

Đảng mới mang tên “Cùng nhau”

Hai cựu Thủ tướng Israel - ông Naftali Bennett theo đường lối cánh hữu và ông Yair Lapid theo đường lối trung dung cho biết, đảng mới sẽ mang tên “Together” (tạm dịch “Cùng nhau”). Liên danh này được hình thành trên cơ sở sáp nhập đảng Yesh Atid (Đây là tương lai) của ông Lapid với lực lượng chính trị có tên Bennett 2026 do ông Bennett lãnh đạo, với mục tiêu tạo ra khối thống nhất nhằm cạnh tranh trực tiếp với đảng Likud của Thủ tướng đương nhiệm Benjamin Netanyahu.

Ông Bennett cho biết, đảng mới Cùng nhau sẽ do ông lãnh đạo. “Sau 30 năm, đã đến lúc chia tay ông Netanyahu và mở ra một chương mới cho Israel”, ông nói. Tuyên bố của ông Bennett nhấn mạnh động thái này là “bước đi đầu tiên trong tiến trình hàn gắn đất nước”, đồng thời chấm dứt tình trạng chia rẽ nội bộ trong phe đối lập. Liên minh mới được kỳ vọng sẽ tập trung nguồn lực để giành chiến thắng mang tính “quyết định” trong cuộc bầu cử sắp tới và thúc đẩy những chương trình cải cách cần thiết.

“Chúng tôi đứng đây cùng nhau vì tương lai con cháu mình. Nhà nước Israel phải đổi hướng”, ông Lapid phát biểu khi đứng cạnh ông Bennett tại cuộc họp báo chung.

Kể từ nhiệm kỳ đầu tiên trong thập niên 1990, ông Netanyahu đã trở thành một nhân vật gây chia rẽ cả trong nước lẫn quốc tế.

Lần thứ hai hợp tác

Ông Bennett và ông Lapid từng bắt tay trước đây, chấm dứt 12 năm cầm quyền liên tiếp của ông Netanyahu trong cuộc bầu cử năm 2021, để rồi thành lập một chính phủ liên minh chỉ nắm đa số sít sao và bị chia rẽ sâu sắc về các vấn đề lớn như xung đột Israel - Palestine. Chính phủ đó chỉ tồn tại chưa đầy 18 tháng.

Liên minh của họ khi đó lần đầu tiên trong lịch sử Israel có sự tham gia của một đảng đại diện cho cộng đồng thiểu số Ảrập trong nước - có nguồn gốc Palestine nhưng mang quốc tịch Israel.

Trước đó, bộ đôi này cũng từng tạo ảnh hưởng trong Chính phủ liên minh năm 2013 của ông Netanyahu, khiến các đồng minh Do Thái chính thống cực đoan truyền thống của ông bị gạt ra ngoài.

Ông Netanyahu, Thủ tướng tại vị lâu nhất lịch sử Israel, đã trở lại nắm quyền sau chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 11/2022 và thành lập chính phủ cánh hữu nhất trong lịch sử nước này.

Tuy nhiên, cuộc tấn công của Hamas vào miền nam Israel năm 2023, kéo Trung Đông vào hỗn loạn và khiến Israel phải giao tranh trên nhiều mặt trận, đã làm suy giảm nghiêm trọng uy tín an ninh của ông Netanyahu. Các cuộc thăm dò từ đó đến nay đều dự đoán ông sẽ thất bại trong kỳ bầu cử tới, phải diễn ra chậm nhất vào cuối tháng 10.

Bản đồ chính trị thay đổi

Ông Bennett, 54 tuổi, cựu biệt kích quân đội có tính cách quyết liệt, sau này trở thành triệu phú công nghệ, đang bám sát ông Netanyahu trong các cuộc thăm dò.

Các cuộc khảo sát cho thấy ông Bennett có thể giành 21 trong tổng số 120 ghế của Knesset, còn đảng của ông Lapid chỉ giành được 7 ghế, giảm mạnh so với 24 ghế hiện có. Trong khi đảng Likud của ông Netanyahu có thể giành được 25 ghế. Tuy nhiên, liên minh cánh hữu và tôn giáo của ông Netanyahu chỉ kiểm soát khoảng 50 ghế, trong khi liên minh tiềm năng của Bennett - Lapid cùng các đảng nhỏ khác có thể đạt ít nhất 60 ghế.

Kết quả này tương đồng với các khảo sát trước đó của các tổ chức học thuật và truyền thông Israel, vốn đều xem ông Bennett là đối thủ hàng đầu của ông Netanyahu, dù bản đồ chính trị vẫn có thể tiếp tục thay đổi.

Ông Lapid, 62 tuổi, cựu dẫn chương trình truyền hình, từng viết nhạc pop và tiểu thuyết giật gân, được xem là tiếng nói của tầng lớp trung lưu thế tục Israel. Nhóm cử tri này ngày càng bất bình vì cho rằng họ đang gánh chịu gánh nặng thuế khóa và nghĩa vụ quân sự không công bằng.

Các đồng minh chính thống cực đoan của ông Netanyahu lâu nay tìm cách miễn nghĩa vụ quân sự bắt buộc cho cộng đồng của họ - vốn có tỷ lệ việc làm thấp và nhận nhiều phúc lợi nhà nước.

Đây là vấn đề gây tranh cãi gay gắt tại Israel, càng trở nên cấp bách hơn khi quân đội cảnh báo đang bị quá tải và hai năm gần đây ghi nhận số binh sĩ tử trận cao nhất trong nhiều thập niên. Cả ông Lapid lẫn ông Bennett đều coi đây là chủ đề trung tâm trong chiến dịch tranh cử của mình. Họ cũng chỉ trích ông Netanyahu vì không tận dụng được các thắng lợi quân sự để chuyển hóa thành lợi ích chiến lược trước Iran và các lực lượng được Tehran hậu thuẫn tại Lebanon và Gaza - gồm Hezbollah và Hamas.