Bảo vệ quyền lợi người lao động khi doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Quy định rõ trách nhiệm truy đóng, bồi thường của doanh nghiệp vi phạm

Góp ý dự thảo Luật, ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) đề nghị bổ sung cơ chế bảo vệ quyền lợi người lao động đã bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội nhưng doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng.

Đại biểu đánh giá cao việc dự thảo Luật bổ sung trách nhiệm nộp hồ sơ đúng thời hạn, bồi thường thiệt hại khi chậm nộp hồ sơ; đồng thời quy định trách nhiệm bồi thường của cơ quan bảo hiểm xã hội và làm rõ thời điểm phát sinh hành vi vi phạm liên quan đến việc không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ người tham gia bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng vẫn còn khoảng trống pháp lý cần được quan tâm. Đó là trường hợp người lao động đã làm việc, đã bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội nhưng doanh nghiệp không nộp hoặc chậm nộp số tiền này.

Theo đại biểu, đây không đơn thuần là việc doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ tài chính với cơ quan bảo hiểm xã hội mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động. Họ có thể bị gián đoạn quá trình đóng bảo hiểm, không đủ điều kiện giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp hoặc phải chờ đợi để được hưởng lương hưu.

Như vậy, người lao động không có lỗi nhưng lại có nguy cơ phải gánh chịu hậu quả từ hành vi vi phạm của người sử dụng lao động, đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh.

Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát, bổ sung quy định theo hướng: đối với thời gian người lao động thực tế làm việc thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội và đã bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội thì cần có cơ chế ghi nhận, bảo vệ quyền lợi của người lao động khi mà doanh nghiệp chậm đóng hoặc là trốn đóng.

Đồng thời, dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc khắc phục hậu quả, truy đóng và bồi thường thiệt hại.

Không thể để người lao động phải chờ doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ vi phạm rồi mới được bảo đảm quyền lợi chính đáng của mình, đại biểu Nguyễn Văn Huy bày tỏ.

Đề nghị mở rộng đối tượng hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Góp ý dự thảo Luật, ĐBQH Phạm Hùng Thắng (Ninh Bình) đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng quy định về mức lương hưu thấp nhất, bảo đảm quyền lợi của những người đã nghỉ hưu trước khi luật sửa đổi có hiệu lực.

Theo đại biểu, khoản 34 Điều 1 dự thảo Luật quy định một số nhóm người tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày 1/7/2025, có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, được hưởng lương hưu hàng tháng thấp nhất bằng mức tham chiếu tại thời điểm hưởng.

Tuy nhiên, dự thảo chưa làm rõ quy định này có áp dụng với người đã nghỉ hưu và đang hưởng lương hưu trước ngày luật sửa đổi có hiệu lực hay không.

Đại biểu lo ngại nếu chỉ áp dụng với người bắt đầu hưởng lương hưu sau ngày luật có hiệu lực, những người thuộc cùng nhóm đối tượng, có cùng thời gian đóng bảo hiểm xã hội có thể hưởng mức lương hưu khác nhau chỉ vì thời điểm nghỉ hưu khác nhau.

Vì vậy, đại biểu Phạm Hùng Thắng đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp tại Điều 3, cho phép người đã nghỉ hưu trước ngày luật có hiệu lực, nếu thuộc nhóm đối tượng quy định và có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, được điều chỉnh lương hưu lên mức không thấp hơn mức tham chiếu.

Việc điều chỉnh chỉ thực hiện kể từ ngày luật có hiệu lực, căn cứ mức tham chiếu tại thời điểm đó, không tính lại hoặc truy lĩnh phần chênh lệch của thời gian trước đó.

Cùng quan tâm đến chính sách an sinh cho người cao tuổi, ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) đề nghị xem xét bỏ điều kiện “không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng” khi xác định đối tượng hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo đại biểu, Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành quy định người từ đủ 75 tuổi trở lên chỉ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nếu không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng. Tuy nhiên, cử tri cho rằng điều kiện này chưa thực sự phù hợp với bản chất và mục tiêu của chính sách.

Đại biểu phân tích, trợ cấp hưu trí xã hội là chính sách an sinh do Nhà nước bảo đảm, nhằm hỗ trợ người cao tuổi có mức sống tối thiểu. Trong khi đó, lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng là quyền lợi hình thành qua quá trình tham gia, đóng góp bảo hiểm xã hội hoặc các căn cứ pháp lý khác. Hai chính sách có cơ sở hình thành và mục tiêu khác nhau.

Từ đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị nghiên cứu sửa đổi Điều 21 theo hướng người cao tuổi đáp ứng điều kiện về độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, không phân biệt có hay không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng.

"Đây là cách tiếp cận bảo đảm tính bao trùm của chính sách an sinh xã hội, không làm mất đi quyền lợi chính đáng mà người dân đã tích lũy thông qua quá trình tham gia bảo hiểm xã hội", đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi nhấn mạnh.