Bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật về dầu khí

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực phát triển

Theo PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và xu hướng chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, thuận lợi cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác và thu hút đầu tư vào lĩnh vực dầu khí là yêu cầu cấp thiết. Ngành dầu khí không chỉ có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và khẳng định chủ quyền quốc gia trên biển.

Đối với dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), PGS.TS Phạm Ngọc Linh cho rằng, cần tập trung vào 3 nhóm nội dung. Trước hết là rà soát tính đồng bộ, thống nhất giữa Luật Dầu khí với các luật liên quan như Luật Đầu tư, Luật Quản lý và sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh. Tiếp đó là đánh giá tính khả thi của các quy định, đồng thời đề xuất những cơ chế đủ mạnh để thu hút nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước, nhất là đối với các dự án dầu khí, mỏ nhỏ, mỏ cận biên và các lĩnh vực năng lượng mới.

Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, TS. Nguyễn Quốc Thập nhận định: dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) là dự án luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ngành dầu khí cũng như nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Dự thảo Luật đã thể hiện bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý trực tiếp sang tăng cường phân cấp, phân quyền, trao nhiều quyền chủ động hơn cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các chủ thể trực tiếp triển khai hoạt động dầu khí. Tuy nhiên, Luật cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế thực thi, phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước và Petrovietnam, bảo đảm tính thống nhất với các luật liên quan và đặc biệt coi tính khả thi là một tiêu chí quan trọng khi đánh giá chất lượng dự thảo Luật.

Trong khi đó, TS. Phan Ngọc Trung, Trưởng Ban Tư vấn - Phản biện Hội Dầu khí Việt Nam đánh giá dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đã có nhiều bước tiến so với Luật Dầu khí 2022, thể hiện tư duy cải cách rõ nét. Song, để trở thành đạo luật có tầm nhìn đến năm 2045 - 2050 và đủ sức cạnh tranh với các quốc gia có ngành dầu khí phát triển, dự thảo cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng chiến lược hơn. Luật Dầu khí không nên chỉ điều chỉnh hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, mà cần hướng tới trở thành đạo luật về phát triển tài nguyên và công nghiệp năng lượng dưới lòng đất.

Bổ sung chính sách phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ

Một trong những nội dung được các chuyên gia đặc biệt quan tâm tại hội thảo là việc bổ sung các quy định về khoa học công nghệ, chuyển đổi số và quản trị dữ liệu vào dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi).

Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Ban Tuyên giáo Trung ương) Ngô Đình Sáng đề nghị làm rõ hơn vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành và phát triển ngành dầu khí. Theo đó, cần bổ sung chính sách phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và khuyến khích làm chủ công nghệ trong nước.

Về quản lý thông tin và dữ liệu dầu khí, các chuyên gia kiến nghị, bổ sung nguyên tắc ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo hướng có kiểm soát, bảo đảm khả năng kiểm tra, truy xuất, có sự giám sát của con người và xác định rõ trách nhiệm của chủ thể sử dụng. Mặt khác, bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm như truy cập, chiếm đoạt, làm lộ hoặc can thiệp trái phép vào dữ liệu dầu khí; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về dầu khí theo hướng liên thông với các cơ sở dữ liệu khác có liên quan, quy định rõ tiêu chuẩn dữ liệu, cơ chế chia sẻ, quyền tiếp cận và các yêu cầu bảo đảm an ninh mạng.

Nhiều ý kiến cho rằng, Luật Dầu khí cần tiếp tục hoàn thiện để vừa tháo gỡ vướng mắc hiện nay, vừa tạo nền tảng pháp lý cho sự phát triển của ngành trong nhiều thập niên tới. Điều đó không chỉ đòi hỏi các quy định đồng bộ, khả thi và ổn định, mà cần tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới, quản trị dữ liệu hiện đại và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của ngành dầu khí Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Theo các chuyên gia, việc sửa đổi Luật Dầu khí nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và khắc phục những bất cập trong quá trình thực thi. Đồng thời, đáp ứng yêu cầu về xây dựng pháp luật hiện nay là quy định các vấn đề có tính nguyên tắc, còn các nội dung cụ thể cần giao Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn.