Bảo đảm tính dân chủ, minh bạch trong toàn bộ quy trình bầu cử
Đây là ý kiến của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm tại tọa đàm “Lá phiếu cử tri - sức mạnh kiến tạo trong kỷ nguyên mới” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức sáng 12/3.
Giám sát xã hội đóng vai trò đặc biệt quan trọng
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập sâu rộng, ông Trần Văn Lâm cho rằng, để cuộc bầu cử thực sự dân chủ, minh bạch và đúng pháp luật, điều quan trọng là phải bảo đảm khung khổ pháp lý chặt chẽ và cơ chế giám sát xã hội rộng rãi, thực chất.
Trước hết về mặt pháp lý, hệ thống pháp luật về bầu cử của nước ta được xây dựng khá đầy đủ và chặt chẽ, quy định rõ các nguyên tắc cơ bản của bầu cử dân chủ như phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Trong đó, pháp luật quy định cụ thể từng khâu của quá trình bầu cử, từ hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, lập danh sách cử tri, vận động bầu cử, tổ chức bỏ phiếu, kiểm phiếu đến công bố kết quả bầu cử.
Đồng thời, pháp luật cũng định rõ trách nhiệm giám sát, kiểm tra của các cơ quan, tổ chức trong bộ máy bầu cử các cấp với cơ chế hướng dẫn đôn đốc, theo dõi, kiểm tra và xử lý kịp thời các vi phạm nếu phát sinh, qua đó bảo đảm mọi hoạt động bầu cử diễn ra đúng quy định pháp luật.
Theo ông Lâm, giám sát xã hội đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm tính minh bạch và khách quan của cuộc bầu cử. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan báo chí và các tổ chức có liên quan đều tham gia giám sát các khâu của quá trình bầu cử theo quy định của pháp luật.
Đặc biệt, sự tham gia giám sát của chính cử tri - những người trực tiếp thực hiện quyền bầu cử - là yếu tố quan trọng nhất bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra công khai, minh bạch và phản ánh đúng ý chí của nhân dân.
Khi pháp luật được thực hiện nghiêm túc và sự giám sát của xã hội được phát huy đầy đủ, mỗi lá phiếu của cử tri không chỉ là quyền công dân mà còn thực sự trở thành sự lựa chọn có trách nhiệm đối với tương lai phát triển của đất nước, qua đó khẳng định giá trị dân chủ thực chất của cuộc bầu cử.
Thêm năng lực trong kỷ nguyên số
Tại điều 22, Luật Tổ chức Quốc hội, quy định 5 tiêu chuẩn đối với đại biểu Quốc hội. Cụ thể:
Thứ nhất, trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp, phấn đấu thực hiện công cuộc đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam.
Thứ hai, có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gương mẫu chấp hành pháp luật; có bản lĩnh, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Thứ ba, có trình độ văn hóa, chuyên môn, có đủ năng lực, sức khỏe, kinh nghiệm công tác và uy tín để thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội.
Thứ tư, liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, được nhân dân tín nhiệm.
Thứ năm, có điều kiện tham gia các hoạt động của Quốc hội.
Theo ông Trần Văn Lâm, tiêu chuẩn thứ ba đã bao hàm những yêu cầu về năng lực đáp ứng đòi hỏi thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện hiện tại. Cùng với đó, trong bối cảnh hiện nay là kỷ nguyên số, chuyển đổi số, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo… cử tri cũng sẽ quan tâm tới năng lực đại biểu để thực hiện nhiệm vụ liên quan đến chuyển đổi số như:
Năng lực hoạch định chính sách trong bối cảnh chuyển đổi số. Khả năng nắm bắt các xu thế lớn, tác động của khoa học - công nghệ, kinh tế số và xã hội số, từ đó tham gia xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước.
Khả năng sử dụng công cụ số để thực hiện nhiệm vụ đại biểu Quốc hội sử dụng thành thạo một số phần mềm chuyên dụng, đang “hot” là AI; sử dụng các nền tảng số để trao đổi thông tin, tương tác với cử tri; biết khai thác, chắt lọc thông tin từ các nguồn trên mạng; có kỹ năng bảo vệ an toàn, bảo mật thông tin… để phục vụ các hoạt động lập pháp, giám sát, quyết định theo thẩm quyền, trách nhiệm.
“Những tiêu chí này làm rõ hơn, phong phú thêm các giá trị truyền thống, giúp cử tri lựa chọn được những đại biểu vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức, vừa có tư duy đổi mới và năng lực thích ứng với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới”, ông Trần Văn Lâm nhấn mạnh.
