Bảo đảm Nhân dân thực sự làm chủ

Nghiêm cấm hành vi đe dọa, gây sức ép với người tham gia giám sát

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên bày tỏ nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở; nhấn mạnh đây là dự luật có ý nghĩa rất quan trọng, trực tiếp thể chế hóa quyền làm chủ của Nhân dân, phát huy quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân, đồng thời tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính quyền cơ sở.

Theo đại biểu, dân chủ ở cơ sở không chỉ dừng lại ở việc người dân được thông tin, được tham gia hội họp hay được phát biểu ý kiến, mà quan trọng hơn là ý kiến chính đáng của người dân phải được lắng nghe, tiếp thu, giải trình; quyền giám sát phải được bảo đảm và những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân phải được xem xét một cách thực chất.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, quy định chặt chẽ, đầy đủ, rõ trách nhiệm và có tính khả thi cao, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân được thực hiện thực chất.

Trên tinh thần đó, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề xuất 3 nhóm vấn đề.

Thứ nhất, về các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 8. Cơ bản nhất trí với các hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại Điều này, tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung một số hành vi để bảo đảm bao quát đầy đủ những trường hợp có thể làm ảnh hưởng đến quyền làm chủ của Nhân dân.

Trước hết, theo đại biểu, cần bổ sung hành vi cố tình không công khai, trì hoãn công khai, che giấu hoặc làm sai lệch thông tin thuộc nội dung pháp luật quy định phải công khai. Bổ sung hành vi cố ý không tổ chức hoặc tổ chức không đúng quy định về việc lấy ý kiến Nhân dân; sửa chữa, loại bỏ các ý kiến hợp lệ hoặc ngụy tạo, làm sai lệch kết quả tổng hợp, kiểm đếm, xác định kết quả lấy ý kiến và biểu quyết.

Cùng với đó, cần nghiêm cấm hành vi đe dọa, gây sức ép, trù dập hoặc gây bất lợi đối với người phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo và người tham gia giám sát.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng, cũng cần nghiêm cấm hoạt động lợi dụng dân chủ để vu cáo, xuyên tạc, gây rối, cản trở, gây khó khăn trong hoạt động của cơ quan nhà nước, hoạt động hợp pháp của tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp; đồng thời phân biệt rạch ròi ý kiến trái chiều, ý kiến phản biện, ý kiến phản ánh kiến nghị, khiếu nại, tố cáo với ý kiến, thái độ, hành vi vu cáo, xuyên tạc, gây rối, cản trở, gây khó khăn ở cơ sở để tránh tạo thêm áp lực cho người dân, và từ đó bộc phát các hành vi vi phạm pháp luật.

Không nên thu hẹp các nhóm thông tin người dân có quyền được biết

Thứ hai, về những nội dung chính quyền địa phương cấp xã phải công khai tại Điều 10.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng, công khai thông tin là điều kiện tiên quyết để Nhân dân thực hiện quyền làm chủ và giám sát hoạt động của chính quyền.

"Vì vậy, không nên thu hẹp các nhóm thông tin người dân có quyền được biết, mà cần bổ sung những nội dung thiết thực, gắn trực tiếp với đời sống và quyền lợi của người dân. Về nguyên tắc những gì không thuộc phạm vi bí mật nhà nước, bí mật cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, đời tư và liên quan trực tiếp đến người dân thì phải công khai. Điều này Luật tiếp cận thông tin đã quy định".

Nhấn mạnh như vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định công khai dự toán, phân bổ, điều chỉnh dự toán và quyết toán ngân sách cấp xã; tình hình thực hiện các dự án đầu tư công trên địa bàn; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Theo đại biểu, đây là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến nguồn lực công và quyền lợi của người dân, cần được công khai để Nhân dân giám sát. Bổ sung thông tin về tình hình giải quyết thủ tục hành chính, kết quả xử lý phản ánh, kiến nghị của công dân; qua đó giúp người dân đánh giá chất lượng phục vụ và trách nhiệm của chính quyền cấp xã.

Không phải mọi quyết định hành chính của cấp xã đều phải tổ chức lấy ý kiến rộng rãi toàn dân

Thứ ba, về nội dung Nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định tại Điều 17, theo đại biểu, có phạm vi quá rộng, sẽ gây khó khăn trong quá trình thực hiện các dự án như tại khoản 3 đề cập là những dự án liên quan đến an ninh quốc gia, dự án nhóm A...

"Bản thân các dự án này đã được thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh hay cấp xã - đều là thiết chế do người dân bầu - nếu lại tiếp tục xin ý kiến Nhân dân để thực hiện liệu có tăng thêm một thủ tục hành chính, làm chậm quá trình triển khai dự án hay không?", đại biểu đặt câu hỏi.

Tại khoản 8 Điều 17 cũng quy định phải xin ý kiến của Nhân dân về Dự thảo quyết định hành chính có nội dung xác lập nghĩa vụ hoặc làm chấm dứt, hạn chế quyền, lợi ích của đối tượng thi hành là công dân trên địa bàn.

Đại biểu đề nghị không phải mọi quyết định hành chính của cấp xã đều phải tổ chức lấy ý kiến rộng rãi toàn dân, vì liên quan đến uy tín, danh dự, đời tư của một số công dân. Chính vì vậy, đối với quyết định cá biệt, cần bảo đảm người chịu tác động trực tiếp được thông tin và có cơ hội trình bày ý kiến theo quy định pháp luật. Đối với những vấn đề ảnh hưởng đến lợi ích chung hoặc tác động trực tiếp đến đời sống của cộng đồng thì mới tổ chức lấy ý kiến Nhân dân.

Với mục tiêu bảo đảm người dân được biết, được bàn, được tham gia ý kiến, được giám sát và được thụ hưởng thành quả của quá trình phát triển, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, quy định thực chất, dễ thực hiện, dễ giám sát, dễ kiểm chứng, không làm gia tăng các thủ tục nhưng vẫn bảo đảm Nhân dân thực sự làm chủ.