Bảo đảm chất lượng dịch vụ kế toán từ khâu nghiệp vụ ban đầu

Luật cần tạo nền tảng để doanh nghiệp phát triển chuẩn mực

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 13/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội tiến hành thảo luận ở hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Thảo luận về dự thảo Luật, ĐBQH Vũ Hồng Quân (Gia Lai) tán thành bãi bỏ điều kiện kinh doanh, mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán, tạo thêm lựa chọn và giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, để việc mở thị trường có hiệu quả thực chất, đại biểu đề nghị nhìn nhận hai khía cạnh: bản chất của nghiệp vụ kế toán và năng lực của người sử dụng dịch vụ.

Theo đại biểu, kế toán có tính liên tục và tích lũy. Một khoản chi ghi nhận sai, một sai lệch tồn kho không được phát hiện có thể tiếp tục ảnh hưởng đến giá thành, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế. Những sai sót ban đầu tưởng nhỏ nhưng có thể dẫn đến hệ quả tích lũy lớn, trong khi chi phí sửa cả chuỗi số liệu tốn kém hơn nhiều so với làm đúng ngay từ đầu.

Mặt khác, khách hàng thuê dịch vụ kế toán chủ yếu là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Nhiều người trong số họ giỏi sản xuất, giỏi bán hàng nhưng hạn chế về kiến thức kế toán, tài chính nên khó đánh giá chất lượng dịch vụ. Thiếu sót thường chỉ bộc lộ sau một thời gian kinh doanh, khi gặp vấn đề về thuế hoặc có nhu cầu mở rộng; tình trạng này cũng xảy ra nhiều ở doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nhân trẻ.

Nhấn mạnh kế toán là nền móng của doanh nghiệp, đồng hành với doanh nghiệp suốt quá trình phát triển, đại biểu cho rằng “tốt nhất là làm chuẩn ngay từ đầu”. Nếu không, hậu quả không chỉ để lại cho doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến công tác quản lý của Nhà nước và xã hội.

"Mục tiêu của dự thảo Luật không chỉ là mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, khởi nghiệp và hộ kinh doanh, mà còn phải tạo nền tảng để doanh nghiệp phát triển chuẩn mực, bền vững, đúng nhiệm vụ kế toán tại Điều 4 Luật Kế toán", đại biểu phát biểu.

Phân định rõ trách nhiệm của bên cung cấp và bên thuê dịch vụ kế toán

Từ phân tích trên, đại biểu Vũ Hồng Quân kiến nghị cần bảo đảm chất lượng dịch vụ ngay từ nghiệp vụ ban đầu và hợp đồng. Đồng tình với việc Điều 57 phân tầng tiêu chuẩn, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ tại Điều 67 và nghị định hướng dẫn các yêu cầu thực hành tối thiểu khi cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, khởi nghiệp và hộ kinh doanh. Các yêu cầu cần tập trung vào kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, thông báo chênh lệch, lưu dấu vết xử lý, bảo đảm số liệu bàn giao được, nhất là đối với cá nhân cung cấp dịch vụ không ký báo cáo tài chính.

Dự thảo đã giao Bộ Tài chính quy định nội dung trọng yếu của hợp đồng dịch vụ kế toán. Đại biểu đề nghị nội dung này tối thiểu phải xác định rõ dịch vụ gồm và không gồm những việc gì; ai trực tiếp thực hiện, ai chịu trách nhiệm chuyên môn; khách hàng phải cung cấp, xác nhận những thông tin nào; khi bàn giao, bên cung cấp không chỉ bàn giao hồ sơ, dữ liệu mà còn phải giải thích các số liệu chủ yếu, các chênh lệch và công việc còn tồn đọng.

Cùng với đó, cần phân định rõ trách nhiệm của bên cung cấp và bên thuê dịch vụ. Theo đại biểu, bên cung cấp phải cảnh báo những thiếu sót mà mình phát hiện, người thuê phải cung cấp thông tin trung thực. Đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu làm rõ việc áp dụng khoản 2 Điều 51 Luật Kế toán cho bên cung cấp dịch vụ, gồm quyền độc lập về chuyên môn, quyền bảo lưu ý kiến bằng văn bản và báo cáo khi phát hiện vi phạm. Hiện quyền này mới được dẫn chiếu cho người được thuê làm kế toán tại khoản 4 Điều 22 Nghị định 174.

Đồng thời, cần quy định thêm quyền từ chối, chấm dứt hợp đồng và nghĩa vụ bàn giao khi khách hàng yêu cầu làm trái pháp luật.

Quyết định đình chỉ phải nêu rõ hành vi, thời hạn

ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cơ bản thống nhất với dự thảo Luật nhằm đơn giản hóa thủ tục, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ kế toán, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, việc giảm điều kiện kinh doanh cần đi đôi với việc xác định rõ trách nhiệm nghề nghiệp, kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ đơn vị sử dụng dịch vụ trước những rủi ro phát sinh.

Đại biểu đề nghị cần bảo đảm quyền giải trình và tính liên tục của công việc khi đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán. Khoản 12 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi Điều 69 của Luật Kế toán, khoản 1 Điều 69 liệt kê các trường hợp bị đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán, khoản 2 giao cho Bộ Tài chính quy định chi tiết thẩm quyền, trình tự, thủ tục và thời hạn đình chỉ.

Dự thảo Luật đồng thời quy định cá nhân bị đình chỉ không được ký báo cáo tài chính cho khách hàng. Đại biểu cho rằng đây là biện pháp quản lý cần thiết, nhưng hậu quả của đình chỉ có thể ảnh hưởng ngay đến việc lập báo cáo tài chính, kê khai thuế và thực hiện nghĩa vụ của khách hàng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung trong luật các nguyên tắc áp dụng tối thiểu. Đó là quyết định đình chỉ phải nêu rõ hành vi, căn cứ pháp lý, phạm vi và thời hạn. Người bị xem xét đình chỉ được thông báo và có quyền giải trình, thời hạn phải tương xứng với tính chất và mức độ vi phạm. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm thông báo kịp thời cho khách hàng, bảo quản và bàn giao hồ sơ dữ liệu công việc thực hiện khi việc đình chỉ làm cho hợp đồng không thể tiếp tục.

Nghiêm túc tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo Luật

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐBQH nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến ĐBQH để hoàn thiện dự thảo Luật.

Theo Bộ trưởng, báo cáo kế toán có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin trung thực, hợp lý cho chủ sở hữu, người cho vay, đối tác và nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Trước nhu cầu dịch vụ kế toán ngày càng tăng và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, dự thảo Luật cụ thể hóa điều kiện để kế toán viên đủ năng lực được cung cấp dịch vụ.

Tiếp thu ý kiến về bảo đảm chất lượng dịch vụ, Bộ trưởng cho biết dự thảo đã quy định rõ quyền, nghĩa vụ của người hành nghề. Theo tiêu chuẩn OECD, năng lực quản trị của doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đứng thứ 6 trong ASEAN. Do đó, yêu cầu nâng cao năng lực quản trị, trong đó có công tác kế toán, kiểm toán, ngày càng cao, nhằm bảo đảm hoạt động doanh nghiệp công khai, minh bạch, phù hợp với pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế.

“

Khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý thuế đối với dự án BOT điện

Liên quan phương án xử lý thuế đối với doanh nghiệp dự án BOT điện có bảo lãnh, cam kết của Chính phủ về thuế, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, qua thảo luận ở tổ và hội trường, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết có giải pháp tạm thời. Các ý kiến tập trung đề nghị làm rõ đối tượng, thời điểm tạm thời chưa thu và phương án xử lý khi hết thời hạn; căn cứ pháp lý, thẩm quyền đối với đề xuất không tính tiền chậm nộp, tạm hoàn thuế; nguyên tắc, khả năng thu hồi và xử lý số tiền tạm hoàn.

Các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện phương án, cần tham vấn và có ý kiến chính thức của OECD, đồng thời chịu trách nhiệm về nội dung đề xuất, việc thực hiện các bảo lãnh, cam kết; nhấn mạnh yêu cầu xác định đầy đủ nghĩa vụ thuế, bảo đảm quyền đánh thuế của Việt Nam và tính đạt chuẩn của các quy định về thuế tối thiểu toàn cầu.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Văn phòng Quốc hội phối hợp Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tổng hợp đầy đủ ý kiến phát biểu tại tổ và hội trường về nội dung này để gửi Chính phủ.

Đồng thời, đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với cơ quan thẩm tra và các cơ quan liên quan tiếp thu, giải trình đầy đủ, kỹ lưỡng các ý kiến ĐBQH nêu. Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án, nội dung về phương án xử lý thuế đối với các doanh nghiệp dự án BOT điện đưa vào Nghị quyết của Kỳ họp thứ Hai; báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, bảo đảm chất lượng và đủ thời gian để đại biểu nghiên cứu.