Báo chí Ba Lan: Hai câu chuyện phát triển thành công, một tầm nhìn hợp tác mới

Việc Việt Nam và Ba Lan chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược trong chuyến thăm của Thủ tướng Donald Tusk tới Hà Nội được báo chí Ba Lan đánh giá là bước phát triển quan trọng, mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ thương mại, đầu tư đến quốc phòng, công nghệ và giáo dục. Với mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 6 tỷ USD vào năm 2030, quan hệ Đối tác Chiến lược được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho hợp tác giữa hai nền kinh tế năng động, đồng thời tăng cường kết nối giữa Ba Lan với khu vực Đông Nam Á.

Tạo chương trình hành động cụ thể cho khuôn khổ mới

Theo trang tin Poland-24.com và Notes from Poland, việc thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Ba Lan được công bố sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Donald Tusk tại Hà Nội ngày 26/10. Hai nước đã thông qua Tuyên bố chung và Chương trình hành động giai đoạn 2026 - 2030, tạo khuôn khổ chính trị và thể chế để mở rộng hợp tác song phương trong những năm tới.

Poland-24.com dẫn lại phát biểu tại cuộc họp báo chung của Thủ tướng Donald Tusk, trong đó ông nhấn mạnh, những điểm tương đồng trong quá trình phát triển kinh tế của hai quốc gia. “Việt Nam và Ba Lan cùng chia sẻ một câu chuyện thành công về phát triển. Đã đến lúc biến hai câu chuyện thành công của chúng ta thành một tầm nhìn hợp tác mới, mở ra nhiều cơ hội hơn”, Thủ tướng Ba Lan tuyên bố.

Theo ông Donald Tusk, chỉ trong một thế hệ, Việt Nam đã vươn lên trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, trong khi Ba Lan đang tiến gần nhóm 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Mặc dù Ba Lan chưa chính thức lọt vào nhóm này trong năm 2025 như dự báo trước đó, nền kinh tế nước này được kỳ vọng sẽ sớm vượt Thụy Sĩ để chiếm vị trí thứ 20.

Nhà lãnh đạo Ba Lan cũng chia sẻ một nhận xét thú vị mà ông nhiều lần nghe được trong chuyến thăm: “Ba Lan là Việt Nam của châu Âu và Việt Nam là Ba Lan của châu Á”. Cách so sánh này phản ánh những nét tương đồng trong hành trình chuyển đổi và phát triển của hai quốc gia, từ những khó khăn trong lịch sử đến những thành tựu kinh tế đáng chú ý trong những thập kỷ gần đây. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để hai bên tìm kiếm những lợi ích bổ trợ, thúc đẩy hợp tác trong giai đoạn phát triển mới.

Hướng tới mục tiêu thương mại 6 tỷ USD

Hợp tác kinh tế được xác định là một trong những trụ cột quan trọng nhất của quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Ba Lan. Theo Poland-24.com, kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt gần 4 tỷ USD, tăng 14,8% so với năm trước. Trên cơ sở kết quả này, hai Chính phủ đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại lên 6 tỷ USD vào năm 2030.

Tuy nhiên, bên cạnh việc gia tăng quy mô thương mại, Ba Lan cũng đặc biệt quan tâm đến việc cải thiện cán cân thương mại song phương. Phát biểu tại Hà Nội, Thủ tướng Donald Tusk thừa nhận Ba Lan hiện đang nhập siêu từ Việt Nam và nhấn mạnh rằng “ưu tiên của Warsaw vẫn là đạt được sự cân bằng tốt hơn trong thương mại”.

Theo nhà lãnh đạo Ba Lan, những lĩnh vực mà Việt Nam quan tâm và Ba Lan có khả năng cung cấp sản phẩm, công nghệ bao gồm công nghiệp quốc phòng, công nghệ vệ tinh và vũ trụ, dược phẩm và thực phẩm, đặc biệt là các sản phẩm từ sữa.

Đây được xem là những lĩnh vực có tiềm năng bổ trợ đáng kể giữa hai nền kinh tế. Trong khi Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực công nghệ, Ba Lan sở hữu thế mạnh trong sản xuất công nghiệp, công nghệ quốc phòng, dược phẩm và chế biến thực phẩm.

Để thúc đẩy thương mại, hai bên nhất trí tăng cường thực thi hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), đồng thời tháo gỡ các rào cản phi thuế quan, đặc biệt là những quy định liên quan đến kiểm dịch động vật, thực vật và an toàn thực phẩm.

Tuyên bố chung cũng xác định việc tăng cường hợp tác hải quan, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu là những nhiệm vụ ưu tiên.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, các cơ quan chức năng hai nước dự kiến tiếp tục trao đổi thông qua nhóm công tác song phương, với cuộc họp tiếp theo được lên kế hoạch tổ chức trước tháng 4/2027.

Theo đánh giá của báo chí Ba Lan, việc thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược tạo điều kiện để doanh nghiệp nước này tiếp cận sâu hơn thị trường Việt Nam, đồng thời tận dụng vai trò của Việt Nam như một cửa ngõ kết nối với các nền kinh tế ASEAN.

Trong khi đó, Ba Lan, với vị trí tại Trung Âu, nền công nghiệp phát triển và hệ thống kết nối thương mại trong EU, có thể trở thành đối tác quan trọng giúp hàng hóa và doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hiện diện tại thị trường châu Âu.

Thúc đẩy hợp tác ở những ngành có giá trị gia tăng cao

Một trong những điểm nổi bật được báo chí Ba Lan quan tâm là việc quan hệ Đối tác Chiến lược mới mở rộng phạm vi hợp tác sang các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp quốc phòng và an ninh.

Theo Notes from Poland, Tuyên bố chung giữa hai nước bao gồm cam kết tăng cường hợp tác quốc phòng, trong đó có khả năng thúc đẩy thương mại trang thiết bị quân sự. Phát biểu tại Hà Nội, Thủ tướng Donald Tusk cũng xác định công nghiệp quốc phòng là một trong những lĩnh vực mà Ba Lan có khả năng đáp ứng nhu cầu hợp tác của Việt Nam.

Bên cạnh quốc phòng, công nghệ vệ tinh và vũ trụ được nhà lãnh đạo Ba Lan nhắc đến như một hướng hợp tác triển vọng. Đây là lĩnh vực đòi hỏi trình độ nghiên cứu, phát triển công nghệ và năng lực công nghiệp cao, đồng thời có khả năng tạo ra những ứng dụng quan trọng trong viễn thông, quản lý tài nguyên, quan sát Trái đất và phát triển hạ tầng số.

Ngoài ra, hai nước xác định năng lượng, công nghệ tái tạo, cơ sở hạ tầng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là những lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển.

Việc mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực này cho thấy quan hệ Việt Nam - Ba Lan đang từng bước chuyển từ các lĩnh vực truyền thống sang những ngành có giá trị gia tăng cao, phù hợp với nhu cầu hiện đại hóa nền kinh tế và tăng cường năng lực công nghệ của cả hai quốc gia.

Giáo dục và giao lưu nhân dân tiếp tục là cầu nối bền vững

Bên cạnh hợp tác kinh tế và quốc phòng, giáo dục, nghiên cứu khoa học và giao lưu nhân dân tiếp tục được hai nước coi trọng. Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai Thủ tướng đã chứng kiến lễ trao thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Khoa học và Giáo dục đại học Ba Lan với Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam về giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học. Thỏa thuận nhằm tăng cường liên kết giữa các cơ sở đào tạo, thúc đẩy trao đổi học thuật, hợp tác nghiên cứu và tạo điều kiện để sinh viên, giảng viên, nhà khoa học hai nước tiếp cận những cơ hội học tập và làm việc mới.

Theo Notes from Poland, Thủ tướng Donald Tusk thông báo số lượng sinh viên tham gia các chương trình trao đổi giữa Ba Lan và Việt Nam hằng năm sẽ tăng thêm 250%. Đây là một bước tiến đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh hợp tác giáo dục vốn là một trong những nền tảng lâu đời của quan hệ hữu nghị Việt Nam - Ba Lan.

Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1950. Trong nhiều thập kỷ, Ba Lan đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời cử các chuyên gia tham gia nhiều lĩnh vực như kỹ thuật, y tế, giáo dục và bảo tồn di sản. Đặc biệt, những đóng góp của các chuyên gia Ba Lan trong công tác bảo tồn, trùng tu các di sản văn hóa tại Huế và Mỹ Sơn đã để lại dấu ấn sâu sắc trong quan hệ giữa hai dân tộc. Phát biểu tại cuộc hội đàm với người đồng cấp Ba Lan, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Việt Nam luôn ghi nhớ và biết ơn sự ủng hộ, giúp đỡ của Ba Lan trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, được Notes from Poland dẫn lại.

Một yếu tố quan trọng khác là cộng đồng người Việt Nam tại Ba Lan, được hình thành từ những thế hệ sinh viên sang học tập tại quốc gia này từ nhiều thập kỷ trước. Ngày nay, cộng đồng người Việt đã trở thành một bộ phận có những đóng góp tích cực vào đời sống kinh tế, xã hội của Ba Lan, đồng thời đóng vai trò cầu nối thúc đẩy quan hệ thương mại, văn hóa và giao lưu nhân dân giữa hai nước.

Trong lĩnh vực du lịch, hai bên cũng trao bản ghi nhớ hợp tác giữa các cơ quan phụ trách du lịch, nhằm thúc đẩy kết nối doanh nghiệp và tăng cường trao đổi khách. Đáng chú ý, Thủ tướng Donald Tusk thông báo hãng hàng không quốc gia Ba Lan LOT Polish Airlines dự kiến khôi phục đường bay thẳng Warsaw - Hà Nội trong quý I/2027. Việc nối lại đường bay trực tiếp được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho hoạt động đi lại của doanh nghiệp, du khách, sinh viên và cộng đồng người Việt Nam tại Ba Lan, qua đó thúc đẩy giao lưu kinh tế, văn hóa và nhân dân.

Hai Chính phủ cũng thảo luận các biện pháp tạo thuận lợi về thị thực. Việt Nam đồng ý xem xét mở rộng phạm vi miễn thị thực đối với công dân Ba Lan, trong khi Việt Nam đề nghị Ba Lan nghiên cứu khả năng miễn thị thực cho công dân Việt Nam mang hộ chiếu công vụ.

Tăng cường phối hợp trong một thế giới nhiều biến động

Ngoài những nội dung hợp tác song phương, quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Ba Lan còn đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp về các vấn đề quốc tế và khu vực. Theo Poland-24.com, Tuyên bố chung tái khẳng định cam kết của hai nước đối với Hiến chương Liên Hợp Quốc (LHQ), luật pháp quốc tế và nguyên tắc giải quyết hòa bình các tranh chấp.

Đối với cuộc xung đột tại Ukraine, hai nước kêu gọi một nền hòa bình toàn diện, công bằng và lâu dài, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia.

Notes from Poland dẫn phát biểu của Thủ tướng Donald Tusk thừa nhận sự khác biệt trong cách tiếp cận của hai nước, song nhấn mạnh rằng những kinh nghiệm lịch sử có thể tạo cơ sở cho sự đóng góp chung vào tiến trình hòa bình. “Tôi tin rằng, chính từ lịch sử, những trải nghiệm chiến tranh và các mối quan hệ quốc tế của mình, cả Việt Nam và Ba Lan đều có thể đóng góp rất nhiều cho tiến trình hòa bình”, ông Donald Tusk khẳng định.

Tuyên bố chung cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do hàng hải, tuân thủ luật pháp quốc tế tại Biển Đông và giải quyết hòa bình các tranh chấp trên biển. Hai nước bày tỏ sự ủng hộ đối với Công ước LHQ về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), khẳng định vai trò của luật pháp quốc tế trong duy trì hòa bình, ổn định và trật tự trên biển.

Những nội dung này cho thấy quan hệ Đối tác Chiến lược không chỉ hướng tới các lợi ích kinh tế cụ thể mà còn tạo thêm khuôn khổ để Việt Nam và Ba Lan tăng cường đối thoại, trao đổi quan điểm và phối hợp trên những vấn đề quốc tế cùng quan tâm.

Theo đánh giá của báo chí Ba Lan, việc nâng cấp quan hệ với Việt Nam mang ý nghĩa rộng hơn trong chiến lược tăng cường hiện diện của Warsaw tại châu Á. Trong bối cảnh các quốc gia châu Âu tìm kiếm những đối tác thương mại mới, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác công nghệ, Việt Nam nổi lên như một đối tác có nhiều tiềm năng. Chuyến thăm của Thủ tướng Donald Tusk đánh dấu lần đầu tiên sau 16 năm một Thủ tướng Ba Lan thăm Việt Nam. Theo Notes from Poland, việc nâng cấp quan hệ với Việt Nam diễn ra trong bối cảnh Ba Lan đang đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao tại châu Á. Trước khi tới Hà Nội, Thủ tướng Donald Tusk đã thăm Ấn Độ, trong khi Tổng thống Karol Nawrocki thăm Philippines vào đầu tháng 10. Ba Lan cũng vừa ký kết các thỏa thuận chiến lược mới với Hàn Quốc và Nhật Bản. Những hoạt động này cho thấy châu Á ngày càng có vị trí quan trọng trong định hướng đối ngoại và hợp tác kinh tế của Warsaw. Trong bối cảnh đó, Việt Nam, với vị trí địa kinh tế thuận lợi, tốc độ tăng trưởng cao và vai trò ngày càng nổi bật tại ASEAN, được nhìn nhận là đối tác quan trọng để Ba Lan mở rộng hiện diện tại Đông Nam Á.

Đối với Việt Nam, Ba Lan không chỉ là người bạn truyền thống mà còn là một nền kinh tế công nghiệp quan trọng của EU, có khả năng đóng góp vào quá trình hiện đại hóa sản xuất, phát triển công nghệ và mở rộng kết nối với thị trường châu Âu.

Việc chính thức thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược cùng Chương trình hành động giai đoạn 2026 - 2030 đã tạo ra khuôn khổ hợp tác mới cho hai nước. Tuy nhiên, như Poland-24.com nhận định, ý nghĩa lâu dài của bước phát triển này sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa các cam kết chính trị thành những dự án cụ thể, cơ hội thương mại mới và kết quả hợp tác thực chất.

Từ nền tảng hữu nghị truyền thống hơn 75 năm đến những lợi ích ngày càng bổ trợ trong phát triển kinh tế, khoa học và công nghệ, Việt Nam và Ba Lan đang đứng trước cơ hội đưa quan hệ song phương bước sang giai đoạn phát triển sâu rộng hơn, không chỉ vì lợi ích của hai quốc gia mà còn góp phần tăng cường kết nối giữa châu Âu và Đông Nam Á.