Xã hội

Bài cuối: Khẳng định vị thế phụ nữ trên chính trường

Thái Yến - Hải Yến - Nhóm PV • 11/10/2026 11:13

Thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI không chỉ thể hiện ở tỷ lệ cử tri đi bầu cao kỷ lục mà còn ghi dấu ấn đậm nét bởi tỷ lệ nữ đại biểu trúng cử đạt mức cao. Kết quả này là minh chứng cho việc thực thi hiệu quả các cam kết về bình đẳng giới và sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức chính trị của cử tri đối với vai trò của phụ nữ trong cơ quan lập pháp.

Dấu ấn phụ nữ trong cơ quan dân cử: Bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng cống hiến

Bài cuối: Khẳng định vị thế phụ nữ trên chính trường

Thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI không chỉ thể hiện ở tỷ lệ cử tri đi bầu cao kỷ lục mà còn ghi dấu ấn đậm nét bởi tỷ lệ nữ đại biểu trúng cử đạt mức cao. Kết quả này là minh chứng cho việc thực thi hiệu quả các cam kết về bình đẳng giới và sự chuyển biến sâu sắc trong nhận thức chính trị của cử tri đối với vai trò của phụ nữ trong cơ quan lập pháp.

Giữ “chỉ số vàng” nữ đại biểu

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng chính sách, thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, đòi hỏi mỗi đại biểu không ngừng đổi mới tư duy, phương thức hoạt động và nâng cao năng lực toàn diện.

Về kết quả bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2030, theo báo cáo của 34 tỉnh, thành phố, cả nước bầu đủ 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh theo quy định, cơ cấu đại biểu được bảo đảm trong đó số đại biểu nữ là 758 người, chiếm 29,7%, cao hơn 0,7% so với nhiệm kỳ trước. Đối với bầu đại biểu HĐND cấp xã, theo báo cáo sơ bộ, cả nước bầu được 72.437 đại biểu, cơ cấu đại biểu tiếp tục được cải thiện với tỷ lệ nữ 31,55% (22.853 người).

“

Trong 150 nữ ĐBQH Khoá XVI có 1 nữ Ủy viên Bộ Chính trị, 2 nữ Ủy viên Ban Bí thư và 9 nữ Ủy viên Trung ương Đảng; tỷ lệ nữ ĐBQH đạt 30%, là một trong 3 nhiệm kỳ giữ vững tỷ lệ từ 30% trở lên. Đây không chỉ là niềm vinh dự của cá nhân các nữ ĐBQH, mà là niềm tự hào của các cấp Hội và phụ nữ Việt Nam. Đồng thời, khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với công tác cán bộ nữ và vai trò, vị thế ngày càng cao của phụ nữ Việt Nam trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước”.

Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Lê Thị Thủy

“Một nền chính trị văn minh không thể thiếu vắng tiếng nói của phụ nữ” - đó là khẳng định của Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc Tráng A Dương khi trao đổi về vai trò của phụ nữ trong đời sống chính trị và quá trình xây dựng nền quản trị hiện đại, bình đẳng, tiến bộ.

Theo ông Tráng A Dương, sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan dân cử và bộ máy lãnh đạo không chỉ thể hiện nguyên tắc bình đẳng giới, mà còn góp phần đa dạng hóa góc nhìn trong hoạch định chính sách, nâng cao khả năng nhận diện những vấn đề thực tiễn và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các nhóm dân cư. Bởi, khi phụ nữ có cơ hội tham gia nhiều hơn vào bộ máy lãnh đạo và các thiết chế quyền lực, các quyết sách sẽ có thêm những góc nhìn đa chiều, gần hơn với nhu cầu và nguyện vọng chính đáng của người dân.

Quan điểm của ông Dương, việc thúc đẩy phụ nữ tham gia chính trị không nên chỉ dừng ở các chỉ tiêu về số lượng, mà cần đi kèm với việc tạo dựng môi trường phát triển công bằng, minh bạch và bền vững. Điều quan trọng là phải tháo gỡ những rào cản về định kiến giới, cơ hội tiếp cận giáo dục, kỹ năng lãnh đạo và điều kiện phát triển nghề nghiệp. Đối với phụ nữ dân tộc thiểu số, những rào cản này có thể phức tạp hơn do điều kiện kinh tế - xã hội, địa bàn cư trú, khả năng tiếp cận thông tin và cơ hội tham gia các hoạt động xã hội còn khác nhau.

Vì vậy, chính sách thúc đẩy bình đẳng giới cần quan tâm đến đặc thù của từng vùng, từng nhóm đối tượng; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nữ tại chỗ, tạo nguồn cán bộ nữ trẻ và hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực tham gia công tác xã hội, quản lý, lãnh đạo. Tiếng nói của phụ nữ trong chính trị không chỉ đại diện cho phụ nữ, mà còn phản ánh những giá trị của đối thoại, sẻ chia và phát triển bao trùm - những yếu tố cốt lõi của một nền chính trị văn minh.

Trong giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ, phụ nữ có nhiều lợi thế tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định chính sách. Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp, tổ chức bộ máy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra những thách thức đối với công tác cán bộ nữ và tỷ lệ nữ tham gia các cơ quan dân cử. Việc điều chỉnh cơ cấu HĐND cấp xã, phường có nguy cơ khiến tỷ lệ nữ ở cấp cơ sở suy giảm nếu không có cơ chế bảo đảm phù hợp.

Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ Đặng Bích Ngọc cho rằng, việc duy trì tỷ lệ khoảng 30% nữ đại biểu Quốc hội khóa XVI là kết quả của sự nỗ lực từ chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến công tác quy hoạch, đào tạo trong thời gian dài. Tuy nhiên, để giữ vững “chỉ số vàng” trong bối cảnh cải cách mạnh mẽ bộ máy hành chính, cần đặc biệt quan tâm đến khâu phân bổ ứng viên nữ tại cấp cơ sở. “Không nên chỉ tập trung bảo đảm tỷ lệ nữ ở cấp tỉnh hay trung ương mà bỏ quên nền tảng ở cấp xã, phường. Nếu nguồn cán bộ nữ ở cơ sở bị thu hẹp, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tính kế thừa và phát triển đội ngũ nữ lãnh đạo trong tương lai” - bà Đặng Bích Ngọc nhấn mạnh.

Cũng về vấn đề này, ĐBQH tỉnh Tuyên Quang Vương Thị Hương cho rằng, cần nhìn nhận lại vai trò của cấp cơ sở trong chiến lược phát triển cán bộ nữ. “Cấp xã là nơi gần dân nhất, nhưng lại thường bị xem nhẹ trong phân bổ ứng viên nữ. Nếu mất đi nền tảng này, sẽ rất khó tạo nguồn cán bộ nữ cho các cấp cao hơn”, bà nói.

Nhiều ý kiến cũng đề xuất cần có hướng dẫn cụ thể cho các địa phương trong quá trình cơ cấu lại HĐND sau cải cách, bảo đảm duy trì tỷ lệ nữ hợp lý, tránh tình trạng “đủ chỉ tiêu ở cấp trên nhưng hụt ở cấp dưới”. Đây được xem là giải pháp quan trọng để giữ vững thành quả bình đẳng giới trong hệ thống chính trị, đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ tiếp tục bứt phá trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Biến thách thức thành cơ hội

Có thể thấy, đại biểu Quốc hội là nữ không ngừng tăng về số lượng và chất lượng; tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội cao hơn so với trung bình của khu vực châu Á và thế giới. Cụ thể, tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội khóa XV là 30,26% (151/499), tăng so với nhiệm kỳ trước và vượt mức yêu cầu của Luật Bầu cử.

Dù vậy, đạt chỉ tiêu mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ nằm ở việc tạo môi trường để nữ đại biểu thực sự phát huy năng lực, tham gia vào các lĩnh vực then chốt, được bồi dưỡng kỹ năng giám sát, phản biện và tranh luận chính sách. Bản thân các nữ đại biểu cũng cần không ngừng nâng cao trình độ và bản lĩnh để tiếng nói có sức nặng hơn trong nghị trường. Khi phụ nữ không chỉ “có mặt” mà thực sự “lên tiếng” và “hành động”, cơ quan dân cử sẽ phản ánh đầy đủ hơn ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững, nhân văn trong giai đoạn mới.

Sự tham gia của phụ nữ trên tất cả lĩnh vực là xu thế của thời đại. Theo bà Trần Thị Hồng Thanh (Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình), dấu ấn của phụ nữ trên chính trường phải bằng những đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước, xã hội và chính phụ nữ.

“

Khi tham gia chính trường, phụ nữ làm việc cống hiến không chỉ vì lợi ích chung cho xã hội mà còn vì sự phát triển và nâng cao vị thế cho phụ nữ.

Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình Trần Thị Hồng Thanh

Đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam chia sẻ, thách thức luôn đi kèm cơ hội, và chính phụ nữ cần biến áp lực thành động lực để khẳng định vị thế của mình trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Từ thực tiễn cho thấy, việc nâng cao vai trò và tiếng nói của phụ nữ trên chính trường không chỉ là yêu cầu của bình đẳng giới mà còn là động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của quốc gia.

Khi phụ nữ được tạo điều kiện để tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách, những góc nhìn đa chiều, nhân văn sẽ góp phần hoàn thiện hơn các quyết sách lớn của đất nước. Bước vào kỷ nguyên mới không chỉ là câu chuyện thay đổi về tổ chức hay mô hình phát triển, mà còn là cơ hội để phát huy tối đa nguồn lực nữ giới, biến thách thức thành động lực, đóng góp vào hành trình xây dựng một xã hội tiến bộ, công bằng và phát triển toàn diện.

Sự trưởng thành và những đóng góp của đội ngũ nữ đại biểu dân cử qua các nhiệm kỳ đã góp phần làm phong phú thêm tiếng nói của Nhân dân, nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước. Từ vượt qua định kiến, tháo gỡ rào cản đến chủ động tham gia kiến tạo, phụ nữ Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò không thể thiếu trong tiến trình đổi mới và phát triển. Một nền quản trị tiến bộ không chỉ mở rộng cánh cửa để phụ nữ tham gia, mà phải tạo điều kiện để tiếng nói, năng lực và khát vọng cống hiến được phát huy thực chất. Bởi suy cho cùng, vị thế của phụ nữ trên chính trường không chỉ phản ánh thành tựu bình đẳng giới, mà còn là thước đo chất lượng nền dân chủ và tầm vóc phát triển của một quốc gia.

Thái Yến - Hải Yến - Nhóm PV