Xã hội

Bài 2: Xóa bỏ rào cản với phụ nữ tham chính

Thái Yến - Hải Yến - Nhóm PV • 10/10/2026 11:12

Trong suốt tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, phụ nữ luôn đóng vai trò quan trọng. Họ gánh trên vai kỳ vọng kép: vừa bảo đảm chuyên môn, nghị lực chính trị, vừa duy trì vai trò trong gia đình và cộng đồng. Chính sự đa tầng của kỳ vọng, cùng những áp lực từ định kiến giới, cơ cấu hình thức và thiếu hệ thống hỗ trợ chuyên biệt khiến việc phát huy vai trò trong tổ chức chính trị của phụ nữ vẫn là thách thức lớn.

Dấu ấn phụ nữ trong cơ quan dân cử: Bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng cống hiến

Bài 2: Xóa bỏ rào cản với phụ nữ tham chính

Trong suốt tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, phụ nữ luôn đóng vai trò quan trọng. Họ gánh trên vai kỳ vọng kép: vừa bảo đảm chuyên môn, nghị lực chính trị, vừa duy trì vai trò trong gia đình và cộng đồng. Chính sự đa tầng của kỳ vọng, cùng những áp lực từ định kiến giới, cơ cấu hình thức và thiếu hệ thống hỗ trợ chuyên biệt khiến việc phát huy vai trò trong tổ chức chính trị của phụ nữ vẫn là thách thức lớn.

"Gánh nặng kỳ vọng kép”

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026 - 2031, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội cao hơn mức trung bình của thế giới và khu vực; tỷ lệ nữ đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp và nữ cấp ủy tăng so với nhiệm kỳ trước. Nhiều đại biểu thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm cao, tư duy đổi mới, tham gia tích cực vào công tác lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Trên các diễn đàn quốc tế, các nữ đại biểu Việt Nam luôn tự tin, chủ động, đóng góp nhiều sáng kiến, khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc về bình đẳng giới. Bên cạnh đó, thiên chức của người phụ nữ trong gia đình tiếp tục được chị em gìn giữ, phát huy, góp phần quan trọng trong việc xây dựng gia đình hạnh phúc, ứng xử văn minh, môi trường lành mạnh, bình đẳng, tiến bộ".

Phía sau những dấu ấn trên nghị trường là những nỗ lực thầm lặng không ngừng để dung hòa giữa sự nghiệp và trách nhiệm gia đình. Đối với nhiều nữ cán bộ, đại biểu dân cử, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở yêu cầu chuyên môn hay áp lực công việc mà còn ở việc phải đồng thời hoàn thành nhiều vai trò. Phụ nữ thường phải gánh trên vai “kỳ vọng kép”: Vừa là người cán bộ giỏi, bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa là người vợ, người mẹ chu toàn.

Chia sẻ về hành trình của mình, nữ đại biểu Quốc hội Đặng Bích Ngọc (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) khẳng định, dù đã trải qua nhiều vị trí công tác, được đào tạo và nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực pháp luật, song bà vẫn luôn phải nỗ lực để cân bằng giữa việc nước và việc nhà. “Do phụ nữ gánh trên vai quá nhiều trọng trách. Ngoài công việc cơ quan còn phải thực hiện nghĩa vụ làm mẹ, làm vợ nên bản thân tôi luôn cố gắng, bố trí hài hòa giữa việc riêng và việc chung “Đảm việc nước, giỏi việc nhà” - bà Ngọc chia sẻ.

Có thể thấy, những áp lực ấy không chỉ đến từ khối lượng công việc mà còn xuất phát từ những chuẩn mực xã hội vốn mặc định phụ nữ phải hoàn hảo trong mọi vai trò. Chính điều này khiến nhiều phụ nữ dù có năng lực vẫn e ngại hoặc gặp khó khăn khi bước vào môi trường chính trị vốn đòi hỏi cường độ làm việc cao và khả năng cạnh tranh lớn.

Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Việt Nam cần phát huy hơn nữa vai trò của phụ nữ ở các lĩnh vực, trong đó có chính trị. Như quan điểm của ĐBQH Trần Văn Tuấn (Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Bắc Ninh), sự tham gia ngày càng tích cực của phụ nữ trong các hoạt động tại nghị trường Quốc hội có ý nghĩa trên cả hai phương diện: vừa góp phần bảo đảm bình đẳng giới, vừa nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử. Trước hết, phụ nữ chiếm khoảng một nửa dân số, vì vậy sự hiện diện và tham gia của phụ nữ trong cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân là yêu cầu tự nhiên của một nền chính trị tiến bộ. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nhận vấn đề ở tỷ lệ nữ đại biểu thì chưa thật sự đầy đủ. Điều quan trọng hơn là nữ đại biểu mang đến nghị trường những kinh nghiệm, cách tiếp cận và góc nhìn đa dạng đối với các vấn đề của đời sống xã hội.

Thực tiễn hoạt động cho thấy, nhiều nữ đại biểu có sự sâu sát, kiên trì trong tiếp xúc cử tri; dành nhiều sự quan tâm đến các vấn đề dân sinh và có khả năng nhận diện những tác động của chính sách đối với các nhóm xã hội khác nhau. Những kinh nghiệm thực tiễn đó góp phần bổ sung thêm những cách tiếp cận cần thiết trong quá trình Quốc hội xem xét, thảo luận và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

“Khi những góc nhìn đó được đưa vào quá trình lập pháp, giám sát và quyết định chính sách, Quốc hội sẽ có thêm cơ sở để xem xét, đánh giá vấn đề một cách toàn diện hơn. Vì vậy, tôi cho rằng tăng tỷ lệ nữ đại biểu không chỉ là câu chuyện về bình đẳng giới mà còn trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng các quyết sách của Quốc hội”, ĐBQH Trần Văn Tuấn nhấn mạnh.

Thu hẹp khoảng cách giới - nền tảng quản trị hiện đại

Bình đẳng giới không chỉ là thước đo của tiến bộ xã hội mà còn là nền tảng quan trọng của quản trị hiện đại và phát triển bền vững. Trong bối cảnh kỷ nguyên số phát triển mạnh mẽ với những vấn đề liên ngành như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, kinh tế xanh,... vai trò của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị và hoạch định chính sách ngày càng trở nên quan trọng.

Thực tế cho thấy, phụ nữ tham gia chính trường không còn đơn thuần mang ý nghĩa “đại diện giới”, mà đang từng bước khẳng định năng lực tạo ảnh hưởng thông qua chính sách. Tại nhiều quốc gia, tỷ lệ nữ nghị sĩ gia tăng kéo theo sự cải thiện trong các chính sách an sinh xã hội, giáo dục, y tế và phát triển bền vững. Xu thế toàn cầu đang cho thấy quản trị hiệu quả cần sự tham gia cân bằng của cả nam và nữ.

Tại Việt Nam, nhiều nữ đại biểu dân cử đã vượt qua định kiến để khẳng định hình ảnh người nghị sĩ bản lĩnh, hiểu dân và có tư duy chính sách. Tuy nhiên, trong môi trường nghị trường hiện đại, nữ đại biểu không thể chỉ dừng ở lợi thế về sự đồng cảm hay kết nối xã hội mà cần chuyển hóa thành năng lực phân tích, phản biện và hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu. Và bởi thế, yêu cầu đặt ra với nữ đại biểu hiện nay không chỉ là năng lực chuyên môn mà còn là khả năng thích ứng với môi trường chính trị số. Kỹ năng thảo luận trên nghị trường, phản biện dự thảo luật, làm việc với báo chí, tiếp xúc cử tri qua nền tảng trực tuyến hay quản lý mạng xã hội cá nhân trở thành hành trang không thể thiếu. Năng lực tạo ảnh hưởng của đại biểu dân cử thời đại số không chỉ nằm ở nghị trường mà còn ở khả năng kết nối xã hội và dẫn dắt dư luận bằng thông tin chính xác, minh bạch. Một nữ đại biểu am hiểu công nghệ sẽ có lợi thế lớn trong việc nâng cao hiện diện chính trị.

ĐBQH Bùi Hoài Sơn (Hà Nội) cho rằng, cần thay đổi cách đánh giá. “Nếu cùng một ý kiến quyết liệt, nam giới được nhìn nhận là có bản lĩnh nhưng phụ nữ lại bị xem là quá cứng rắn thì định kiến đang làm sai lệch thước đo năng lực. Ngược lại, khen nữ đại biểu chỉ vì sự dịu dàng, khéo léo cũng chưa phản ánh đúng giá trị đóng góp của họ. Chúng ta cần đánh giá bằng chất lượng công việc, tính độc lập trong suy nghĩ và hiệu quả thực hiện trách nhiệm đại diện”.

“

Việc xây dựng cách nhìn công bằng về nữ đại biểu rất cần thiết. Cần làm rõ nội dung họ đề xuất, vấn đề họ theo đuổi và kết quả đóng góp, thay vì dành quá nhiều chú ý cho ngoại hình hoặc đời sống riêng. Khi năng lực được ghi nhận đúng, xã hội có thêm những hình mẫu thuyết phục về phụ nữ tham gia lãnh đạo và quản trị đất nước

ĐBQH Bùi Hoài Sơn (Hà Nội)

Bởi vậy, thu hẹp khoảng cách giới một cách thực chất cần có giải pháp đồng bộ từ thể chế đến hành động xã hội. Trong đó, việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về bình đẳng giới; xây dựng các chương trình đào tạo năng lực lãnh đạo cho phụ nữ; tăng cường chính sách hỗ trợ nữ cán bộ và thúc đẩy lồng ghép giới trong hoạch định chính sách là những yêu cầu cấp thiết.

“

“Bình đẳng giới cần được nhìn nhận như một yếu tố nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả quản trị quốc gia. Khi phụ nữ có cơ hội tham gia bình đẳng vào quá trình ra quyết định, xã hội không chỉ tiến gần hơn tới công bằng mà còn có thêm động lực cho phát triển bền vững trong tương lai”

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp)

Xóa bỏ rào cản đối với phụ nữ tham chính không chỉ là thu hẹp khoảng cách giới, mà còn là mở rộng cơ hội để những người có năng lực, bản lĩnh và khát vọng cống hiến được tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Khi định kiến được tháo gỡ, cơ hội được bảo đảm và năng lực được phát huy, sự hiện diện của phụ nữ trong cơ quan dân cử sẽ không chỉ được đo bằng tỷ lệ đại diện, mà còn bằng tiếng nói và những đóng góp thực chất. Đó chính là nền tảng để phụ nữ tiếp tục khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và vị thế trên chính trường, đóng góp sâu rộng vào sự phát triển của đất nước.

Thái Yến - Hải Yến - Nhóm PV