ASEAN - Mỹ củng cố gắn kết, hướng tới cột mốc 50 năm quan hệ

Trong các ngày 2-3/6, tại trụ sở Ban Thư ký Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ở Jakarta, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Đặng Hoàng Giang, Trưởng đoàn Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN Việt Nam đã đồng chủ trì Hội nghị Quan chức cao cấp Quan hệ Đối tác Mekong-Mỹ (MUSP) năm 2026 và tham dự Đối thoại ASEAN- Mỹ lần thứ 38 (AUSD 38).

Việt Nam đề xuất 4 ưu tiên để thực chất hóa Đối tác Mekong - Mỹ

Tại Hội nghị Quan chức cấp cao MUSP, các nước tái khẳng định cam kết xây dựng khuôn khổ hợp tác năng động, hiệu quả và thực chất hơn, đồng thời trao đổi về các ưu tiên hợp tác năm 2026 và xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn 2027-2029.

Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Michael DeSombre khẳng định, khu vực Mekong tiếp tục là một cấu phần quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ. Washington công bố khoản hỗ trợ 14 triệu USD cho chương trình hợp tác năm 2026, đồng thời cam kết góp phần xây dựng một tiểu vùng “an toàn hơn, vững mạnh hơn và thịnh vượng hơn”.

Để nâng cao hiệu quả của MUSP, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề xuất bốn định hướng ưu tiên. Một là củng cố quan hệ song phương giữa Hoa Kỳ với từng nước Mekong, góp phần xây dựng quan hệ đối tác MUSP chiến lược, vượt qua khác biệt, xây dựng lòng tin. Hai là thúc đẩy liên kết sản xuất, chuỗi cung ứng tự cường. Ba là ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống, nhất là tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến. Bốn là tiếp tục đặt quản trị nguồn nước ở vị trí trung tâm kết hợp với ứng dụng mạnh mẽ công nghệ mới.

Các quan chức cũng thảo luận khả năng khôi phục Hội nghị Bộ trưởng MUSP nhằm tạo động lực mới cho hợp tác.

Hướng tới nâng tầm quan hệ ASEAN - Mỹ

Tại Đối thoại ASEAN - Mỹ lần thứ 38, hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, đồng thời hoan nghênh việc hoàn tất Kế hoạch hành động giai đoạn 2021-2025 với toàn bộ các nội dung hợp tác đều đã được triển khai.

Hiện Mỹ là đối tác thương mại lớn thứ hai của ASEAN với kim ngạch thương mại hai chiều đạt 552,8 tỷ USD trong năm 2025, đồng thời là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất với tổng vốn đầu tư đạt 42,3 tỷ USD trong năm 2024.

Khi cột mốc 50 năm quan hệ ASEAN - Mỹ đang đến gần vào năm tới, hai bên cam kết sớm hoàn tất và triển khai Kế hoạch hành động mới, đồng thời hướng tới nâng cấp quan hệ lên một tầm cao hơn.

Phía Mỹ tái khẳng định cam kết lâu dài với khu vực, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tiếp tục tham gia các sáng kiến nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và thịnh vượng cho hơn một tỷ người dân của hai khu vực.

Về phần mình, ASEAN hoan nghênh cam kết đó, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định và trật tự dựa trên luật lệ, khuyến khích Mỹ tiếp tục tham gia tích cực vào các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.

Hai bên thống nhất mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế số, chuyển đổi số, công nghệ cao, năng lượng, bán dẫn, khoáng sản chiến lược, giáo dục, y tế, an ninh hàng hải, an ninh mạng và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia.

Mỹ cũng nhấn mạnh ưu tiên xử lý các vấn đề lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng, mua bán người, buôn bán ma túy và rửa tiền; đồng thời cam kết hỗ trợ Thỏa thuận khung kinh tế số ASEAN, Lưới điện ASEAN, Cơ chế một cửa ASEAN cũng như hợp tác về khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), năng lượng hạt nhân dân sự, trí tuệ nhân tạo (AI), nông nghiệp thông minh và phát triển nguồn nhân lực.

Đáng chú ý, Washington thông báo mở rộng chương trình Sáng kiến Lãnh đạo trẻ Đông Nam Á (YSEALI), nâng số lượng người tham gia mỗi năm từ 500 lên 1.000 người.

Việt Nam nhấn mạnh hợp tác dựa trên lòng tin và luật pháp quốc tế

Phát biểu tại đối thoại, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang hoan nghênh việc Mỹ tái khẳng định cam kết với khu vực và cho rằng quan hệ đối tác cần tiếp tục được củng cố trên nền tảng lòng tin chính trị, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi để tạo ra những kết quả cụ thể hơn.

Ông đề xuất tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, AI, kinh tế số, năng lượng, khoáng sản chiến lược, chuỗi cung ứng bền vững và phòng chống tội phạm; đồng thời tiếp tục hỗ trợ tiến trình hội nhập ASEAN và hợp tác tiểu vùng Mekong.

Về các vấn đề khu vực và quốc tế, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang hoan nghênh việc tăng cường đối thoại Mỹ - Trung Quốc, bày tỏ quan ngại về bất ổn tại Trung Đông và những tác động đối với an ninh năng lượng cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời kêu gọi bảo đảm lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz.

Đối với vấn đề Biển Đông, ông tái khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam và ASEAN về việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Việt Nam đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) theo hướng hiệu quả, thực chất và có tính ràng buộc pháp lý.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cũng đã có cuộc gặp với Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Michael DeSombre nhằm thúc đẩy trao đổi đoàn cấp cao, đàm phán thương mại và thảo luận tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực hàng không và khoáng sản chiến lược.

Ông khẳng định Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Mỹ đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Hai bên cũng nhất trí tiếp tục phối hợp, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương khu vực và quốc tế.