ASEAN kỳ vọng cùng Trung Quốc hoàn tất COC trong năm nay
Các cuộc đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) đang được ASEAN và Trung Quốc đẩy nhanh, với tần suất họp hàng tháng.
Trong cuộc phỏng vấn với Mạng truyền hình Toàn cầu Trung Quốc (CGTN), Tổng Thư ký Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) Kao Kim Hourn mới đây đã chia sẻ đánh giá về tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc, cũng như kỳ vọng đối với một bộ quy tắc phù hợp với luật pháp quốc tế.
Theo ông Kao Kim Hourn, ASEAN và Trung Quốc đã có quá trình hợp tác kéo dài nhiều năm liên quan đến vấn đề Biển Đông. Sau khi Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) được thông qua, hai bên tập trung vào các biện pháp xây dựng lòng tin và thúc đẩy hợp tác thực tiễn.
“Chúng tôi đã cùng nhau làm việc trong một thời gian dài. Kể từ khi có Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông, trong giai đoạn đầu, chúng tôi tập trung vào việc làm thế nào để xây dựng lòng tin giữa hai bên, đồng thời triển khai các hoạt động thực tiễn nhằm nâng cao mức độ tin cậy lẫn nhau”, ông nói.
Tổng Thư ký ASEAN cho biết, các cuộc đàm phán về COC hiện đang được thúc đẩy nhằm giảm thiểu các nguy cơ tiềm ẩn và tạo cơ chế xử lý các vấn đề có thể phát sinh trong tương lai. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng được một Bộ quy tắc “hiệu quả và thực chất”, phản ánh nguyện vọng chung của các bên tham gia đàm phán.
“Cuối cùng, điều ASEAN và Trung Quốc cần làm là có được một Bộ Quy tắc ứng xử hiệu quả và thực chất, phù hợp với nguyện vọng của chúng tôi, và đạt được thông qua tiến trình đàm phán hiện nay”, ông nhấn mạnh.
Đề cập đến cơ sở pháp lý của văn kiện này, Tổng Thư ký ASEAN cho biết, ASEAN mong muốn COC phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
“Chúng tôi muốn bảo đảm rằng COC sẽ phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982. Nhưng trên hết, chúng tôi muốn bảo đảm rằng cả hai bên đều nhìn thấy lợi ích của việc duy trì Biển Đông là vùng biển của hòa bình, hữu nghị và hợp tác”, ông nói.
Trả lời câu hỏi về triển vọng hoàn tất COC, ông Kao Kim Hourn thừa nhận vẫn còn nhiều công việc phía trước, song đánh giá tiến trình đàm phán đã đạt được những bước tiến đáng kể.
“Tất nhiên, vẫn còn rất nhiều việc phải làm, nhưng chúng tôi đã đi được một chặng đường dài trong việc xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử. Hiện nay, các cuộc đàm phán đang được đẩy nhanh thông qua việc tổ chức các cuộc họp hàng tháng”, ông cho biết.
Người đứng đầu Ban Thư ký ASEAN cũng bày tỏ sự lạc quan về khả năng hoàn tất COC trong năm nay: “Tôi vẫn tin rằng có thể hoàn tất COC trong năm nay. Chúng tôi đặt niềm tin vào cam kết của cả hai bên trong việc tiếp tục tập trung vào mục tiêu chung và giải quyết những khác biệt còn tồn tại”, ông nói.
Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (Code of Conduct in the South China Sea - COC) là văn kiện đang được ASEAN và Trung Quốc đàm phán nhằm thiết lập các quy tắc ứng xử, quản lý căng thẳng và thúc đẩy hợp tác tại Biển Đông.
COC được kỳ vọng sẽ kế thừa và cụ thể hóa Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) được ASEAN và Trung Quốc ký năm 2002. DOC đặt ra các nguyên tắc như kiềm chế, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và tăng cường xây dựng lòng tin, nhưng không có tính ràng buộc pháp lý.
Tiến trình xây dựng COC chính thức được khởi động từ năm 2013. Năm 2017, các bên thông qua khung COC (Framework COC), tiếp đó năm 2018 hoàn thành dự thảo đàm phán duy nhất (Single Draft Negotiating Text - SDNT). Trong năm 2025, ASEAN và Trung Quốc hoàn tất vòng đọc thứ ba của dự thảo văn bản.
Mặc dù đã đạt nhiều tiến triển, các cuộc đàm phán vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục thống nhất, bao gồm phạm vi áp dụng của COC, cơ chế thực thi, phương thức giải quyết tranh chấp, mức độ ràng buộc của văn kiện cũng như việc bảo đảm COC phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Đây cũng là những nội dung được nhiều nước ASEAN nhấn mạnh trong quá trình đàm phán.
Trong năm nay, ASEAN và Trung Quốc đã tăng tốc đáng kể tiến trình đàm phán, cùng khẳng định cam kết duy trì động lực và hướng tới sớm hoàn tất văn kiện.
