Anh đưa AI vào cuộc chiến chống thất nghiệp ở người trẻ

Từ nhóm NEET đến những kỹ năng mới

Tại một trung tâm thanh thiếu niên ở thành phố Preston, miền Tây Bắc nước Anh, 5 người trẻ đang ngồi quanh một chiếc bàn dài, chăm chú theo dõi màn hình máy tính. Trong khóa học kéo dài 3 tuần, các học viên được hướng dẫn cách xây dựng công cụ AI, tìm hiểu cách doanh nghiệp ứng dụng công nghệ này và sử dụng AI một cách có trách nhiệm.

Đây là chương trình thí điểm của Chính phủ Anh dành cho khoảng 70 người từ 16-24 tuổi thuộc nhóm NEET - những người không học tập, không có việc làm hoặc không tham gia đào tạo - hoặc có nguy cơ rơi vào nhóm này.

Mục tiêu của chương trình không chỉ dừng ở việc giúp người trẻ hiểu về AI. Sau khóa học, một số học viên có thể tiếp tục tham gia các chương trình học nghề liên quan đến AI do những doanh nghiệp đối tác cung cấp. Trong số này có các vị trí dành cho người muốn trở thành chuyên gia marketing sử dụng AI hoặc làm việc tại bộ phận hỗ trợ công nghệ thông tin, nơi ngày càng cần những nhân sự có hiểu biết về công nghệ mới.

Với Khudeija Rafique, 18 tuổi, việc được tiếp cận AI có thể mang lại lợi ích cho công việc sau này: “Nó sẽ thực sự hữu ích cho bất cứ công việc nào mà em muốn theo đuổi”, em nói.

Remy Simms, 17 tuổi, lại cho rằng khóa học đã thay đổi cách nhìn của mình về AI. “Nó cho thấy bạn có thể làm việc cùng AI chứ không phải chống lại nó”, Simms nói, đồng thời cho biết mình hiểu rõ hơn về cách công nghệ này hoạt động.

Những trải nghiệm như vậy phản ánh một vấn đề ngày càng được đặt ra trong chính sách việc làm: thay vì chỉ lo ngại AI lấy đi việc làm của người trẻ, liệu có thể trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để làm việc cùng AI?

Khi AI thay đổi “bậc thang đầu tiên” của thị trường lao động

Anh hiện có gần 1 triệu thanh niên thuộc nhóm NEET, tương đương hơn 1/10 số người trong độ tuổi này. Trong khi đó, AI đang nhanh chóng thay đổi yêu cầu đối với nhiều công việc, đặc biệt những vị trí cấp thấp vốn thường là điểm khởi đầu của người trẻ khi bước vào thị trường lao động.

Những lo ngại về tác động của AI đến việc làm thời gian qua chủ yếu tập trung vào sinh viên tốt nghiệp đại học. Một trong những dự báo được đưa ra là AI có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc mang tính lặp lại, vốn thường được giao cho nhân viên mới vào nghề trong các lĩnh vực như ngân hàng, tư vấn hay luật.

Tiến sĩ Bouke Klein Teeselink, nhà nghiên cứu về AI và tương lai việc làm tại King’s College London cho rằng hiện chưa có đủ dữ liệu để đánh giá tác động của AI đối với nhóm lao động không có bằng đại học. Theo ông, chương trình thí điểm có thể giúp kiểm chứng liệu đào tạo AI có thực sự giúp nhiều người trẻ gia nhập thị trường lao động hay không.

Lauren Monks, lãnh đạo IN4 Group - đơn vị được thuê triển khai chương trình - cũng nhìn nhận đây là cơ hội thu hẹp khoảng cách giữa người lao động trẻ và nhu cầu của doanh nghiệp: “Đây là cơ hội để thu hẹp khoảng cách, nâng cao năng suất và đưa AI vào các tổ chức”.

Tuy nhiên, chuyên gia Chris Goulden, Phó Giám đốc điều hành Youth Futures Organisation, cho rằng AI không phải nguyên nhân chính khiến số lượng NEET tăng lên kể từ đại dịch Covid-19. Các vấn đề về sức khỏe tâm thần và sự giảm tốc của nền kinh tế có vai trò đáng kể hơn.

Ông cho rằng Anh vẫn cần tăng số lượng chương trình học nghề và định hướng những thanh niên không theo con đường đại học đến các nghề nghiệp phù hợp. Dù vậy, nếu AI đang làm thay đổi “bậc thang đầu tiên” của thị trường lao động, việc giúp người trẻ biết cách sử dụng công nghệ này sẽ là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho tương lai.

Nhìn chung, cheo các chuyên gia, chương trình thí điểm tại Preston đang thử nghiệm khả năng biến kỹ năng AI thành một “cầu nối” giữa những người trẻ đang đứng ngoài thị trường lao động và những doanh nghiệp cần nhân lực có kỹ năng mới. Kết quả của thử nghiệm sẽ phụ thuộc ở việc những kỹ năng được đào tạo có giúp họ duy trì việc làm và tạo ra giá trị thực tế cho doanh nghiệp hay không.