Ấn Độ siết thực phẩm nhiều đường, muối, chất béo quanh trường học

Ấn Độ đang tiến gần hơn tới việc ban hành quy định hạn chế bán các loại thực phẩm có hàm lượng chất béo, muối và đường cao (HFSS) - từ nước ngọt có đường, khoai tây chiên đến món bánh samosa nhiều dầu mỡ, pizza và hamburger - trong phạm vi 50m quanh trường học. Đây là một phần trong nỗ lực giảm tiêu thụ đồ ăn không lành mạnh tại quốc gia đang chứng kiến tỷ lệ béo phì gia tăng, đặc biệt ở trẻ em.

Dự kiến, quy định sẽ tác động tới hoạt động kinh doanh xung quanh khoảng 1,5 triệu trường học của Ấn Độ.

“Mối nguy” từ môi trường xung quanh trường học

Tại một cửa hàng gần trường học, em Priyanshu Palei, 15 tuổi, mua hai gói khoai tây chiên Uncle Chipps của PepsiCo, bỏ vào ba lô trên đường tới lớp.

“Em sẽ ăn vào giờ ra chơi”, cậu nói, cho biết thích món này hơn suất cơm và đậu lăng mà mẹ chuẩn bị.

Đó chính là thói quen mà Ấn Độ đang muốn thay đổi.

Ông Rajit Punhani, Tổng giám đốc Cơ quan Tiêu chuẩn và An toàn Thực phẩm Ấn Độ (FSSAI), đơn vị thúc đẩy chính sách, cho biết mục tiêu cấm thực phẩm HFSS quanh trường học là giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống lành mạnh ngay từ sớm.

“Chúng ta phải khuyến khích trẻ em không sử dụng những sản phẩm này. Chúng ta phải hình thành thói quen đó”, ông Punhani nói với Reuters.

Theo ông, quy định sẽ không gây tác động lớn tới hoạt động kinh doanh bởi các cửa hàng vẫn có thể bán những sản phẩm không thuộc nhóm bị hạn chế. Việc siết quy định cũng nhằm tạo động lực để các doanh nghiệp thay đổi công thức, giảm hàm lượng chất béo, muối và đường trong sản phẩm.

Đề xuất hạn chế bán thực phẩm HFSS gần trường học được Ấn Độ đưa ra lần đầu vào năm 2020, nhưng đến nay chưa có thời điểm cụ thể để ban hành thành luật. Trong tháng 8, FSSAI công bố các ngưỡng về chất béo, muối và đường làm căn cứ xác định sản phẩm bị hạn chế bán tại hoặc gần trường học, đồng thời lấy ý kiến công chúng đến ngày 6/10.

Bài toán thực thi

Trong khi chính quyền trung ương vẫn đang hoàn thiện quy định, một số địa phương của Ấn Độ đã bắt đầu áp dụng những biện pháp chặt chẽ hơn.

Tại bang Maharashtra, nơi có thành phố Mumbai, chính quyền quy định các cửa hàng trong phạm vi 50m quanh trường học không được kinh doanh các sản phẩm HFSS.

Tại Bhubaneswar, thành phố miền Đông Ấn Độ, khoảng một chục chủ cửa hàng được Reuters phỏng vấn cho rằng doanh số có thể giảm một phần ba hoặc hơn nếu quy định được áp dụng.

Những lo ngại này phản ánh một vấn đề lớn hơn: nhiều trường học nằm xen kẽ trong các khu dân cư và khu chợ, nơi các cửa hàng phục vụ không chỉ học sinh mà cả cộng đồng.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Thực phẩm Ấn Độ cho rằng việc tuân thủ quy định sẽ khó khăn trong những khu vực như vậy. Trong bản dự thảo phản hồi đối với đề xuất của chính phủ, tổ chức này cảnh báo quy định có thể gây “mất việc kinh doanh và sinh kế”, đồng thời đề nghị chỉ áp dụng hạn chế bên trong trường học.

Áp lực từ tình trạng béo phì ở trẻ

Động lực chính phía sau các biện pháp kiểm soát là sự thay đổi nhanh chóng trong chế độ ăn uống của trẻ em Ấn Độ.

Trong những năm gần đây, khoai tây chiên Lay’s, chocolate Cadbury, mì Maggi và nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn ngày càng phổ biến. Theo Reuters, một bộ phận người tiêu dùng có thu nhập thấp coi các thương hiệu nước ngoài là biểu tượng của mức sống được cải thiện, trong khi giá cả tương đối rẻ cũng góp phần thúc đẩy tiêu thụ.

Cùng với sự thay đổi về chế độ ăn uống, số trẻ em Ấn Độ từ 5-19 tuổi được xác định là thừa cân hoặc béo phì tăng mạnh. Dữ liệu của Liên đoàn Béo phì Thế giới cho thấy số trẻ thuộc nhóm này tăng từ 28 triệu năm 2015 lên 41 triệu năm 2025, tương đương mức tăng gần 50%. Con số này được dự báo đạt 56 triệu vào năm 2040.

Với 1,5 triệu trường học và một mạng lưới lớn các cửa hàng nhỏ phục vụ cộng đồng, việc triển khai quy định trên quy mô toàn quốc sẽ là thách thức không nhỏ đối với Ấn Độ. Dù vậy, với tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em ngày càng gia tăng, Ấn Độ đang lựa chọn cách tiếp cận rộng hơn: thay vì chỉ khuyến khích trẻ tự lựa chọn thực phẩm lành mạnh, chính sách hướng tới việc thay đổi chính môi trường mà các em đưa ra những lựa chọn đó.