AI tạo việc làm, nhưng không dành cho người mới ra trường

Khi OpenAI công bố kế hoạch tuyển dụng hơn 200 nhân sự tại Singapore, nhiều người coi đây là tín hiệu tích cực cho thị trường lao động công nghệ. Tuy nhiên, hầu hết các vị trí tuyển dụng đều yêu cầu tối thiểu 5 năm kinh nghiệm làm việc.

Theo ông Richard Farmer, Giám đốc điều hành khu vực châu Á của công ty nhân sự CXC, đây không phải là trường hợp cá biệt. Xu hướng tương tự đang xuất hiện ở nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng AI.

AI đang làm thay đổi các vị trí công việc hiện có

Mặc dù làn sóng đầu tư vào AI đang tạo ra nhu cầu nhân lực mới, các nhà tuyển dụng cho biết doanh nghiệp hiện ưu tiên những ứng viên có khả năng áp dụng AI vào các hoạt động kinh doanh cụ thể. Điều này khiến sinh viên mới tốt nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp.

Ông Puneet Swani, Giám đốc giải pháp nhân tài khu vực châu Á - Thái Bình Dương của công ty dịch vụ chuyên nghiệp Aon nhận định, AI đang làm thay đổi các vị trí công việc hiện có và tạo ra nhu cầu đối với những kỹ năng mới.

“AI đang tái định hình các công việc hiện hữu và đòi hỏi nguồn nhân lực mới, đặc biệt là những người có thể kết nối công nghệ với kết quả kinh doanh, quá trình ra quyết định và chiến lược phát triển lực lượng lao động”, ông nói với The Business Times.

Theo ông Swani, điều này thường đòi hỏi những nhân sự giàu kinh nghiệm, có khả năng dẫn dắt quá trình chuyển đổi và triển khai AI trong bối cảnh thực tế của từng tổ chức.

Kinh nghiệm trở thành yếu tố tạo khác biệt

Trong bối cảnh các nhà tuyển dụng ngày càng coi trọng kinh nghiệm thực tiễn, sinh viên mới ra trường đang phải đối mặt với thị trường lao động khó khăn hơn.

Kết quả Khảo sát việc làm của sinh viên tốt nghiệp năm 2025 do Bộ Giáo dục Singapore công bố cho thấy tỷ lệ có việc làm toàn thời gian đã giảm ở hầu hết các ngành học liên quan đến công nghệ.

Theo ông Farmer, trong bối cảnh hiện nay, bằng cấp về khoa học máy tính, khoa học dữ liệu hay AI ngày càng được xem như “tấm vé vào cửa” thay vì yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh.

Các doanh nghiệp hiện tìm kiếm những ứng viên có thể kết hợp kiến thức AI với các kỹ năng khác như phát triển phần mềm, điện toán đám mây, kiến trúc dữ liệu, an ninh mạng hoặc hiểu biết chuyên sâu về từng lĩnh vực ngành nghề.

“Vấn đề không phải là thiếu người. Điều còn thiếu là những người sở hữu sự kết hợp phù hợp giữa kỹ năng và kinh nghiệm”, ông Farmer nhận định.

Khảo sát của The Business Times đối với các tin tuyển dụng từ những tập đoàn lớn như Micron và Google cũng cho thấy nhiều vị trí liên quan đến AI yêu cầu tối thiểu hai năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tương ứng.

Xu hướng tuyển dụng này diễn ra trong bối cảnh Singapore đang tăng tốc đầu tư vào AI.

Các trường đại học điều chỉnh chương trình đào tạo

Các chuyên gia cho rằng sự suy giảm tỷ lệ việc làm toàn thời gian của sinh viên mới tốt nghiệp phản ánh việc các doanh nghiệp đang nâng cao tiêu chuẩn tuyển dụng hơn là nhu cầu đối với nhân lực công nghệ suy yếu. Vì vậy, để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế, nhiều trường đại học ở Singapore đang đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp.

Giáo sư Li Xiaoli, Trưởng khoa Công nghệ và Thiết kế Hệ thống Thông tin tại Đại học Công nghệ và Thiết kế Singapore cho biết, trường phối hợp với doanh nghiệp để cung cấp cho sinh viên các bài toán thực tế, chuyên môn ngành, nguồn tài trợ dự án, chương trình cố vấn và đánh giá kết quả học tập.

Trong khi đó, Đại học Quốc gia Singapore đã cải tổ ngành Hệ thống thông tin thành ngành Hệ thống AI doanh nghiệp, đồng thời mở thêm chương trình cử nhân chuyên ngành AI.

Sinh viên chủ động tích lũy kinh nghiệm

Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, nhiều sinh viên cũng chủ động tìm kiếm cơ hội tích lũy kinh nghiệm ngoài giảng đường.

Leena Soo, sinh viên vừa tốt nghiệp ngành AI ứng dụng, cho biết cô đã gửi khoảng 50 hồ sơ xin việc trước khi được tuyển dụng vào vị trí chuyên viên phân tích AI tạo sinh tại một công ty dịch vụ tài chính.

Theo cô, quá trình tìm việc kéo dài bốn tháng khiến bản thân suy nghĩ nhiều hơn về giá trị của bằng cấp và kinh nghiệm làm việc.

“Tôi nghĩ bằng cấp có tác động lớn hơn ở giai đoạn mới tốt nghiệp so với những gì nhiều người thừa nhận, bởi nhà tuyển dụng thường sử dụng nó như một tiêu chí sàng lọc ban đầu”, cô nói. “Tuy nhiên, tôi tin rằng tầm quan trọng của bằng cấp sẽ giảm dần khi một người tích lũy thêm kinh nghiệm làm việc”,

Leena Soo cũng cho biết những người bạn cùng khóa của cô đều cảm nhận rõ sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường lao động.

“Qua những cuộc trò chuyện tôi có được, thị trường việc làm hiện nay thực sự cạnh tranh hơn nhiều so với những gì chúng tôi từng kỳ vọng”, cô chia sẻ.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI đang tạo ra những cơ hội nghề nghiệp mới cho Singapore, nhưng đồng thời cũng làm thay đổi tiêu chí tuyển dụng. Trong khi doanh nghiệp vẫn cần thêm nhân lực để phục vụ quá trình chuyển đổi số, kinh nghiệm thực tiễn đang trở thành yếu tố quyết định, khiến hành trình tìm kiếm việc làm của thế hệ sinh viên mới tốt nghiệp trở nên khó khăn hơn.