Ai sẽ "chốt lời" hàng tỷ USD nếu MoMo bán 50% cổ phần?

Đằng sau 50% cổ phần là bài toán thoái vốn của các quỹ

Nếu thương vụ diễn ra, đây sẽ không chỉ là một vòng gọi vốn hay một giao dịch mua bán cổ phần thông thường, mà có thể trở thành thương vụ secondary (chuyển nhượng cổ phần giữa các cổ đông) lớn nhất trong lịch sử hệ sinh thái startup Việt Nam.

Điều đáng chú ý hơn là số tiền thu được từ thương vụ này nhiều khả năng sẽ không chảy vào MoMo, mà phần lớn sẽ thuộc về các quỹ đầu tư đã đồng hành với doanh nghiệp gần một thập kỷ.

Khác với doanh nghiệp truyền thống, các startup công nghệ thường trải qua nhiều vòng gọi vốn từ Series A, B, C, D đến E. Mỗi vòng gọi vốn đều kéo theo sự xuất hiện của các quỹ đầu tư mạo hiểm hoặc quỹ đầu tư tăng trưởng.

Mục tiêu của những quỹ này không phải nắm giữ cổ phần vĩnh viễn, mà là đầu tư, gia tăng giá trị doanh nghiệp rồi thoái vốn sau khoảng 7-10 năm.

MoMo hiện đã trải qua 5 vòng gọi vốn lớn, với sự tham gia của hàng loạt tên tuổi như Warburg Pincus, Goodwater Capital, Kora Management, Affirma Capital, Macquarie Capital, Goldman Sachs và Mizuho Bank.

Nhiều khoản đầu tư trong số đó đã bước sang năm thứ tám hoặc thứ chín. Đây chính là thời điểm mà các quỹ thường phải tìm kiếm "lối ra" để hoàn vốn cho các nhà đầu tư góp vốn vào quỹ. Chính vì vậy, thương vụ lần này mang dáng dấp của một cuộc tái cấu trúc sở hữu nhiều hơn là một đợt huy động vốn mới.

Ai sẽ là người thu về nhiều tiền nhất?

Theo các thông tin đã được công bố, Warburg Pincus hiện là cổ đông lớn nhất của MoMo với khoảng 26% vốn điều lệ. Augusta Investments I Pte Ltd nắm hơn 13%, trong khi Mizuho Bank sở hữu khoảng 7,3%.

Nếu lấy mức định giá hơn 2 tỷ USD – mức MoMo từng đạt được sau vòng gọi vốn năm 2021 – làm cơ sở tham chiếu, giá trị phần vốn của từng cổ đông đã ở quy mô rất lớn.

Nếu thương vụ mới được thực hiện với mức định giá cao hơn, chẳng hạn 2,5-3 tỷ USD sau hai năm doanh nghiệp có lãi, giá trị các khoản đầu tư này sẽ còn tăng thêm hàng trăm triệu USD.

Trong kịch bản đó, chỉ riêng việc bán một phần cổ phần cũng đủ để nhiều quỹ hoàn vốn cho cả chu kỳ đầu tư kéo dài gần một thập kỷ.

Đó là lý do giới đầu tư cho rằng động lực lớn nhất phía sau thương vụ lần này không phải nhu cầu huy động vốn của MoMo, mà là nhu cầu thoái vốn của các cổ đông tài chính.

Giới phân tích cho rằng, việc doanh nghiệp có lãi đồng nghĩa với việc đã sẵn sàng lên sàn. Tuy nhiên, với các công ty công nghệ, lợi nhuận chỉ là một trong nhiều tiêu chí.

Năm 2024, MoMo đạt lợi nhuận sau thuế hơn 347 tỷ đồng, tương đương khoảng 13-14 triệu USD. Nếu doanh nghiệp được định giá khoảng 2 tỷ USD, hệ số P/E giả định vẫn ở mức rất cao. Điều đó có nghĩa nhà đầu tư đại chúng sẽ phải trả mức giá rất đắt cho mỗi đồng lợi nhuận hiện tại của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường IPO toàn cầu đang ưu tiên hiệu quả kinh doanh thay vì chỉ tăng trưởng, đây chưa chắc là thời điểm thuận lợi để MoMo bước lên sàn.

Ngược lại, một thương vụ bán cổ phần riêng lẻ có thể giúp doanh nghiệp đạt mức định giá tốt hơn mà không chịu áp lực giao dịch hàng ngày trên thị trường chứng khoán.

Điểm đáng chú ý trong danh sách các nhà đầu tư được nhắc tới là Blackstone và MUFG. Nếu Blackstone tham gia, đây sẽ không chỉ là một khoản đầu tư tài chính. Với kinh nghiệm quản lý hàng nghìn tỷ USD tài sản toàn cầu, Blackstone nổi tiếng trong việc tái cấu trúc doanh nghiệp, thúc đẩy M&A và hỗ trợ mở rộng quốc tế.

Trong khi đó, MUFG là tập đoàn tài chính lớn nhất Nhật Bản với mạng lưới ngân hàng trải rộng khắp châu Á. Đối với một nền tảng đang muốn phát triển sâu hơn các dịch vụ tài chính, sự hậu thuẫn từ MUFG có thể mang lại nhiều giá trị về quản trị rủi ro, tín dụng, thanh toán xuyên biên giới và kết nối doanh nghiệp hơn là một khoản vốn đơn thuần.

Điều MoMo cần lúc này có lẽ không chỉ là tiền, mà là một đối tác đủ lớn để bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trong nhiều năm, lợi thế lớn nhất của MoMo là hệ sinh thái thanh toán. Nhưng hiện nay, thanh toán số đã trở thành "tính năng mặc định" trên hầu hết ứng dụng ngân hàng. Các ngân hàng thương mại liên tục nâng cấp ứng dụng số với trải nghiệm không thua kém các ví điện tử.

Ở phía bên kia, Shopee, TikTok, các công ty tài chính và những doanh nghiệp BNPL quốc tế như Kredivo cũng đang mở rộng mạnh sang các dịch vụ tài chính. Điều đó buộc MoMo phải thay đổi.

Việc doanh nghiệp chuyển định vị từ ví điện tử sang "Trợ thủ tài chính AI", đồng thời phát triển mạnh các dịch vụ bảo hiểm, đầu tư, BNPL và tài chính nhúng cho thấy nguồn thu trong tương lai sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào thanh toán.

Muốn thực hiện chiến lược này, MoMo cần nguồn lực tài chính lớn, công nghệ AI, dữ liệu và đối tác quốc tế – những yếu tố mà một thương vụ với nhà đầu tư chiến lược có thể mang lại nhanh hơn IPO.

Một thương vụ có thể mở ra chương mới cho startup Việt

Nếu thương vụ chuyển nhượng tới 50% cổ phần thành công, MoMo sẽ bước vào giai đoạn phát triển hoàn toàn mới.

Các quỹ đầu tư đời đầu sẽ có cơ hội hiện thực hóa thành quả sau gần 10 năm đồng hành. Doanh nghiệp có thể đón nhận một nhóm cổ đông mới với tiềm lực tài chính và kinh nghiệm quốc tế. Đồng thời, thị trường startup Việt Nam cũng sẽ có thêm một tiền lệ đáng chú ý: IPO không còn là đích đến duy nhất.

Trong bối cảnh thị trường vốn toàn cầu thay đổi nhanh chóng, thương vụ của MoMo cho thấy các kỳ lân công nghệ Việt Nam đang lựa chọn con đường thực dụng hơn: ưu tiên tối ưu cấu trúc sở hữu, tìm kiếm đối tác chiến lược và chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh dài hạn, thay vì lên sàn bằng mọi giá.

Bởi sau tất cả, điều quyết định giá trị của một doanh nghiệp công nghệ không phải là thời điểm IPO, mà là khả năng tiếp tục tăng trưởng và tạo ra lợi nhuận bền vững sau khi đã bước qua giai đoạn "đốt tiền".