6 tiêu chí “vàng” để không chọn sai nguyện vọng đại học

Mỗi năm, hàng triệu học sinh trên thế giới, trong đó có học sinh Việt Nam đứng trước bài toán lựa chọn trường đại học và ngành học. Đây là quyết định có thể ảnh hưởng sâu sắc đến định hướng nghề nghiệp cũng như sự phát triển cá nhân của các em trong tương lai.

Giáo sư Caroline Rueckert, Trưởng khoa Phát triển năng lực nghề nghiệp của Đại học Griffith (Australia), cùng bà Wanda Hayes, chuyên gia về phát triển nghề nghiệp và lộ trình giáo dục, đã đưa ra một số tiêu chí quan trọng giúp các em đưa ra lựa chọn phù hợp:

1. Hiểu rõ giá trị mà trường đại học theo đuổi

Theo Giáo sư Caroline Rueckert, một trong những cách hiệu quả nhất để đánh giá một trường đại học là quan sát cách trường đó giới thiệu về mình.

Những câu chuyện được nhà trường lựa chọn để chia sẻ, những nhân vật được tôn vinh hay các thông điệp được nhấn mạnh đều phản ánh giá trị cốt lõi mà trường theo đuổi.

Một số trường tập trung quảng bá tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp, kỹ năng nghề nghiệp hay mức thu nhập tương lai. Trong khi đó, những trường khác lại nhấn mạnh khả năng tạo ra tác động tích cực cho xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo hoặc giải quyết các thách thức toàn cầu.

Theo các chuyên gia, các em nên tự hỏi liệu những giá trị mà nhà trường đề cao có phù hợp với mục tiêu và mong muốn của bản thân hay không. Sự tương đồng về giá trị có thể ảnh hưởng lớn đến trải nghiệm học tập cũng như mức độ gắn bó của sinh viên với môi trường đại học.

2. Ưu tiên những chương trình có trải nghiệm thực tiễn

Trong bối cảnh nhà tuyển dụng ngày càng coi trọng kỹ năng thực hành và kinh nghiệm làm việc, các chuyên gia khuyến nghị sinh viên cần tìm hiểu kỹ cơ hội trải nghiệm thực tế mà chương trình đào tạo mang lại.

Theo bà Wanda Hayes, việc được tiếp xúc với môi trường nghề nghiệp ngay trong thời gian học giúp sinh viên vừa áp dụng được kiến thức trên lớp, vừa tích lũy kinh nghiệm thực tiễn cho hồ sơ nghề nghiệp tương lai.

Các hình thức trải nghiệm hiện nay rất đa dạng, từ thực tập tại doanh nghiệp, dự án cộng đồng, nghiên cứu ứng dụng cho tới các chương trình đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Không chỉ giúp nâng cao năng lực chuyên môn, những hoạt động này còn tạo cơ hội để sinh viên hiểu rõ hơn về sở thích, năng lực và định hướng nghề nghiệp của bản thân trước khi chính thức bước vào thị trường lao động.

Theo Giáo sư Rueckert, giá trị lớn nhất của giáo dục đại học thường xuất hiện khi sinh viên có cơ hội mang kiến thức học được trong lớp vào giải quyết các vấn đề thực tế.

3. Trực tiếp đến thăm trường

Trong thời đại số, phần lớn thông tin về trường đại học đều có thể tìm thấy trên internet. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng trải nghiệm trực tiếp vẫn là yếu tố khó có thể thay thế.

Một chuyến tham quan trường, tham gia ngày hội tuyển sinh hoặc các chương trình trải nghiệm dành cho học sinh có thể giúp các em cảm nhận rõ hơn về môi trường học tập, cơ sở vật chất và văn hóa của nhà trường.

Đây cũng là cơ hội để gặp gỡ sinh viên đang theo học, trao đổi với giảng viên và tìm hiểu những khía cạnh mà tài liệu quảng bá khó phản ánh đầy đủ.

Bên cạnh chất lượng đào tạo, các em cần cân nhắc những yếu tố thực tế như lịch học linh hoạt, hệ thống hỗ trợ học tập, cơ hội tham gia hoạt động ngoại khóa hay môi trường sống xung quanh trường. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng học tập và phát triển của sinh viên trong suốt những năm đại học.

4. Đi sâu vào nội dung ngành học

Một sai lầm phổ biến của nhiều học sinh là chỉ dựa vào tên ngành khi lựa chọn chương trình đào tạo.

Theo bà Hayes, dù cùng mang tên gọi giống nhau nhưng nội dung chương trình học giữa các trường có thể rất khác biệt. Thay vì chỉ nhìn vào tên ngành, các em cần nghiên cứu kỹ cấu trúc chương trình, các môn học chuyên sâu, cơ hội học liên ngành và những lựa chọn cá nhân hóa trong quá trình đào tạo.

5. Tham khảo kinh nghiệm từ các cựu sinh viên

Một nguồn thông tin hữu ích nhưng thường bị bỏ qua là mạng lưới cựu sinh viên. heo Giáo sư Rueckert, việc tìm hiểu những người đã tốt nghiệp có thể giúp các em hình dung rõ hơn về các cơ hội nghề nghiệp mà ngành học mang lại.

Con đường phát triển của cựu sinh viên cho thấy tấm bằng được ứng dụng như thế nào trong thực tế, những lĩnh vực nghề nghiệp nào đang rộng mở và kỹ năng nào được đánh giá cao trên thị trường lao động.

Ngoài việc truyền cảm hứng, họ cũng có thể chia sẻ những bài học thực tế, những khó khăn từng gặp phải và những kinh nghiệm giúp các em tận dụng tốt hơn quãng thời gian đại học.

6. Không cần quá áp lực

Theo các chuyên gia, sự thay đổi của nền kinh tế và công nghệ đang khiến khái niệm học tập suốt đời trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Nếu trước đây nhiều người chỉ học đại học một lần rồi làm việc trong nhiều thập kỷ, thì hiện nay việc quay lại trường học để nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi nghề nghiệp đang ngày càng phổ biến.

Bà Hayes cho rằng học sinh không nên đặt quá nhiều áp lực lên quyết định chọn ngành hay chọn trường. Điều quan trọng là lựa chọn bước đi đầu tiên phù hợp với bản thân ở thời điểm hiện tại.

Kiến thức và kỹ năng tích lũy được trong quá trình học tập sẽ trở thành nền tảng để mỗi người tiếp tục phát triển, điều chỉnh hoặc mở rộng con đường nghề nghiệp trong tương lai.

Giáo sư Rueckert nhận định ranh giới giữa học tập và làm việc đang ngày càng mờ đi. Một công việc có thể dẫn đến nhu cầu học thêm một chuyên ngành mới, trong khi một hoạt động ngoại khóa hoặc dự án cộng đồng cũng có thể mở ra đam mê và cơ hội nghề nghiệp bất ngờ.