500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩCó những cuộc trở về gần 60 năm mới có thể bắt đầu

Bằng mọi giá đưa liệt sĩ về với gia đình

Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (Thành phố Hồ Chí Minh) được tổ chức sáng 6/7 trong không khí trang nghiêm. Việc triển khai được thực hiện sau nhiều năm bền bỉ thu thập tư liệu, đối chiếu hồ sơ, gặp gỡ nhân chứng lịch sử, khảo sát địa vật lý và phân tích nhiều nguồn dữ liệu nhằm xác định khu vực nghi có mộ tập thể của các cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, tìm kiếm và quy tập hài cốt các anh hùng liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng mà còn là sự tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc. Đó là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân, máu xương vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

"Với nhiều gia đình liệt sĩ, chiến tranh chưa thực sự lùi xa, nỗi đau, mất mát vẫn hiện hữu khi họ vẫn ngày đêm ngóng trông tin tức người thân. Bằng mọi giá, chúng ta phải nỗ lực, quyết tâm cao nhất để tìm kiếm, đưa các Anh hùng liệt sĩ về với gia đình, quê hương", Thủ tướng khẳng định.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất, triển khai công việc khoa học, bài bản, chặt chẽ và tuyệt đối an toàn. Mọi dấu vết tại hiện trường đều phải được bảo vệ, ghi nhận đầy đủ vì có thể trở thành căn cứ quan trọng phục vụ việc xác định danh tính liệt sĩ.

Đồng thời, Thủ tướng đề nghị thành phố Hồ Chí Minh phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các đơn vị liên quan, huy động tối đa nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đặc biệt là giám định ADN, nhằm từng bước xác định danh tính, trả lại tên cho các liệt sĩ. Từ kết quả triển khai tại Công viên Lê Thị Riêng, các lực lượng sẽ tiếp tục rà soát, phân tích hệ thống hồ sơ, tài liệu về các trận đánh lớn trên địa bàn, nhất là trong các năm 1968, 1972...; kết hợp lời kể của nhân chứng với công nghệ hiện đại để mở rộng phạm vi khảo sát tại những khu vực còn khả năng có mộ liệt sĩ.

Triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Phó Chủ tịch UBND, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, thành phố đã huy động sự tham gia của Quân khu 7, các bộ, ngành Trung ương, các nhà khoa học, nhân chứng lịch sử cùng nhiều tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để nghiên cứu, xác minh thông tin liên quan đến các hố chôn tập thể.

Toàn bộ quá trình khảo sát, khai quật, thu thập hài cốt, lập hồ sơ hiện trường, bảo quản di vật và lấy mẫu sinh phẩm đều được thực hiện theo phương châm "chắc đến đâu làm đến đó", bảo đảm tính khách quan, khoa học, đúng quy định pháp luật và phù hợp với truyền thống văn hóa, tâm linh của dân tộc.

Từng di vật mở thêm một hy vọng tìm lại tên người lính

Những nỗ lực ấy đã mang lại những kết quả đầu tiên. Đến đầu giờ chiều ngày 6/7, lực lượng chức năng đã quy tập được 9 bộ hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật tại khu vực khai quật. Qua đánh giá bước đầu, các lực lượng nhận định dưới lòng đất vẫn còn khả năng có thêm hài cốt liệt sĩ, vì vậy việc tìm kiếm sẽ tiếp tục được triển khai thận trọng trong thời gian tới.

Cùng với hài cốt, nhiều di vật được phát hiện như hộp tiếp đạn, đạn, dụng cụ sinh hoạt và các giấy tờ liên quan đến đơn vị chiến đấu. Mỗi hiện vật đều được đánh số, lập hồ sơ, bảo quản nghiêm ngặt để phục vụ công tác giám định và xác minh.

Đặc biệt, trong số các di vật được tìm thấy có một quyết định điều động của đơn vị KB ở miền Nam. Một mảnh giấy đã úa màu, tưởng chừng chỉ còn là dấu vết mong manh của thời gian, lại trở thành sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Từ những dòng chữ còn đọc được, lực lượng chức năng lần tìm thông tin về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên là Tiểu đội phó, Tiểu đoàn 1 Long An, Quân Giải phóng miền Nam, hy sinh trong trận đánh cầu Chữ Y năm 1968.

Chỉ ít giờ sau khi thông tin được công bố, thân nhân từ Tây Ninh đã chủ động liên hệ. Ngay trong chiều 6/7, đoàn công tác của Bộ Tư lệnh thành phố Hồ Chí Minh đã có mặt tại địa phương để đối chiếu hồ sơ, xác minh nhân thân. Hành trình tìm kiếm vì thế không chỉ diễn ra dưới lòng đất mà còn tiếp nối trên từng trang hồ sơ, từng ký ức của gia đình và từng chứng cứ lịch sử.

Chính ủy Bộ Tư lệnh thành phố Hồ Chí Minh, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, Bộ Tư lệnh thành phố sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và gia đình để đối chiếu toàn bộ hồ sơ liên quan, đồng thời lấy mẫu ADN của thân nhân nhằm giám định, đối sánh với mẫu ADN từ hài cốt vừa được phát hiện. Mọi tài liệu, hồ sơ đều được rà soát hết sức cẩn trọng nhằm bảo đảm tính chính xác, tránh mọi sai sót. Chỉ khi có đầy đủ căn cứ khoa học và cơ sở pháp lý, các cơ quan chức năng mới đưa ra kết luận cuối về danh tính của liệt sĩ.

Đằng sau mỗi kết quả tìm kiếm là sự kết hợp giữa ký ức của nhân chứng, tư liệu lịch sử và thành tựu của khoa học hiện đại. Trước khi triển khai khai quật, các lực lượng đã dành nhiều tuần khảo sát bằng radar xuyên đất, phân tích địa tầng, đối chiếu ảnh hàng không, bản đồ qua các thời kỳ cùng nhiều nguồn tài liệu khác để xác định chính xác vị trí nghi có hố chôn tập thể. Trong hành trình ấy, không có chi tiết nào bị bỏ qua. Một mảnh giấy đã phai màu, một dòng chữ còn sót lại, một chiếc hộp tiếp đạn hay một dấu vết nhỏ trong lòng đất đều có thể trở thành mắt xích quan trọng để nối lại tên tuổi của một người lính đã hy sinh.

Cuộc tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng vẫn đang tiếp tục. Mỗi ngày trôi qua, hy vọng lại được bồi đắp thêm từ sự tận tâm của những người làm nhiệm vụ và niềm mong mỏi của biết bao gia đình liệt sĩ. Hành trình ấy không chỉ góp phần hoàn thành một nhiệm vụ chính trị đặc biệt mà còn làm sâu sắc thêm đạo lý tri ân của dân tộc, để những người đã cống hiến trọn đời cho Tổ quốc được trở về với chính tên tuổi của mình, trở về với quê hương và trong vòng tay của những người thân đã chờ đợi suốt gần 60 năm.