5 nhân vật tham gia đàm phán Mỹ - Iran: Ai bồ câu? Ai diều hâu?

Iran và Mỹ sẽ tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp, gặp mặt trực tiếp đầu tiên vào ngày 11/4 tại Islamabad sau khi Pakistan làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Các cuộc đàm phán sẽ dựa trên đề xuất 10 điểm của Iran và xử lý các vấn đề cốt lõi như tương lai của Eo biển Hormuz, nới lỏng trừng phạt, chương trình hạt nhân và giảm leo thang khu vực.

Dưới đây là tên và hồ sơ ngắn của năm nhà đàm phán chính từ Iran và Mỹ sẽ tham gia các cuộc đối thoại tại Islamabad cũng như quan điểm của họ về các vấn đề đàm phán.

JD Vance - Phó Tổng thống, trưởng phái đoàn Mỹ

Là một thành viên Cộng hòa theo đường lối cứng rắn, ông là người ủng hộ nhiệt tình chương trình “Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Donald Trump. Ông cũng là người ủng hộ cuộc chiến của Israel tại Gaza, một trong những vấn đề chính gây chia rẽ trong chính lực lượng ủng hộ ông Donald Trump. Tuy nhiên, trong cuộc chiến của Mỹ-Israel nhằm vào Iran, ông Vance cho thấy hình ảnh một lãnh đạo thực dụng muốn tìm “lối thoát” để tránh một cuộc chiến sa lầy.

Sự hoài nghi của ông đối với các cuộc chiến tranh kéo dài xuất phát từ quan điểm chính trị ban đầu khi ông chỉ trích các cuộc chiến từng khiến Mỹ sa lầy ở Trung Đông, tiêu tốn nguồn lực mà không mang lại thắng lợi rõ ràng. Ông được xem là người có tiếng nói cấp cao nhất và hoài nghi nhất trong nội bộ của ông Donald Trump về vấn đề Iran; đồng thời được cho là đã khuyên Tổng thống tìm một lối thoát thay vì chiến tranh toàn diện.

Báo chí từng phản ánh, trong một cuộc điện đàm "căng thẳng" với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, ông Vance được cho là đã chỉ trích nhà lãnh đạo Israel vì những dự đoán quá lạc quan về sự sụp đổ nhanh chóng của chế độ Iran.

Lập trường kiềm chế của ông và việc ông nhấn mạnh đòn bẩy kinh tế, đã giúp ông trở thành đại diện ít ỏi của phong trào MAGA cố gắng kéo Mỹ ra khỏi một cuộc chiến tranh kéo dài.

Nói cách khác, vai trò chủ đạo của ông Vance trong các cuộc đàm phán sẽ giúp Tổng thống Trump thuyết phục được cử tri ủng hộ MAGA chấp nhận bất kỳ thỏa thuận chắc chắn nào với Iran mà không tỏ ra yếu thế.

Mặt khác, việc ông là một trong số ít nhân vật cấp cao phản đối can thiệp vào Iran cũng thể hiện sự nghiêm túc đối với Tehran, quốc gia vốn đã tỏ ra thận trọng đối với hai nhà đàm phán chủ chốt của Mỹ dẫn đầu các cuộc đàm phán ngay trước khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28/2.

Nói cách khác, ông Vance kết hợp sự cứng rắn trước công chúng và khuynh hướng giảm leo thang trong nội bộ để thúc đẩy việc giải quyết nhanh chóng cuộc khủng hoảng mà Tổng thống Trump đang muốn gọi là một chiến thắng hoàn toàn của Mỹ.

Steve Witkoff - Đặc phái viên Trung Đông của Tổng thống Mỹ

Steve Witkoff được xem là một nhà thương lượng kiểu doanh nhân hơn là một nhà tư tưởng chính trị. Là một nhà phát triển bất động sản thành công và là người thân tín lâu năm của Trump, không có kinh nghiệm trước đó trong chính phủ hay chính sách đối ngoại, ông Witkoff được biết đến là người tập trung vào các kết quả giao dịch hơn là ngoại giao theo kiểu truyền thống.

Ông thiếu kinh nghiệm quân sự hoặc tư tưởng tân bảo thủ vốn là đặc điểm của nhiều người theo đường lối cứng rắn. Thay vào đó, ông mang đến cho ngoại giao tư duy của một doanh nhân được hình thành qua các thương vụ bất động sản rủi ro cao, nơi mà sự thỏa hiệp và lợi ích kinh tế quan trọng hơn ý thức hệ. Nhà Trắng đã bổ nhiệm ông làm đặc phái viên Trung Đông, rõ ràng là để kiểm soát vai trò của Bộ Ngoại giao hoặc bộ máy an ninh quốc gia vốn thường ưu tiên quy trình hơn kết quả.

Tuy nhiên, người Iran đã cáo buộc ông Witkoff phản bội vì Mỹ và Israel bất ngờ tấn công Iran khi ông đang dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham gia các cuộc đàm phán “sắp có thỏa thuận” với Iran hồi tháng 2.

Trong các cuộc đàm phán ở Islamabad, ông Witkoff dự kiến ​​sẽ phụ trách khía cạnh kinh tế, chẳng hạn như việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Jared Kushner - Doanh nhân, con rể ông Donald Trump

Jared Kushner thường được xem là “nhân vật diều hâu” có quan điểm ủng hộ Israel mạnh mẽ. Sự ủng hộ được biết đến rộng rãi khi các báo cáo cho thấy ông và Witkoff đã khuyên Tổng thống Trump rằng các cuộc đàm phán hạt nhân trước chiến tranh với Iran không mang lại kết quả - một động thái được cho là đã góp phần vào quyết định của Mỹ và Israel phát động một cuộc chiến tranh toàn diện chống lại Iran vào ngày 28/2. Bản thân Tổng thống Donald Trump cũng công khai thừa nhận ông Kushner góp phần thuyết phục ông phát động chiến dịch quân sự.

Các nhà phê bình đã gọi ông là "tay sai của Israel", khi ông chưa bao giờ che giấu sự ủng hộ đối với các khu định cư bất hợp pháp của Israel ở Bờ Tây và việc ông được cho là đã gây quỹ cho công ty đầu tư tư nhân của mình từ các đối tác trong khu vực.

Tầm quan trọng của ông Kushner đối với nhóm đàm phán bắt nguồn từ mối quan hệ cá nhân độc nhất vô nhị của ông với Tổng thống Mỹ: con rể. Hiệp định Abraham nhằm bình thường hóa quan hệ của Israel với thế giới Ảrập, được ký kết trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump đã mang lại cho ông uy tín: trong mắt Tổng thống Trump và người Israel, hiệp định này cho thấy khả năng của ông trong việc đạt được những kết quả hữu hình mà không cần giải quyết các xung đột cốt lõi như vấn đề Palestine.

Tại Islamabad, ông dự kiến ​​sẽ đưa ra các biện pháp khuyến khích kinh tế cho những người theo chủ nghĩa thực dụng ở Iran, đồng thời bảo vệ lợi ích của Mỹ và Israel, chẳng hạn như làm giàu uranium và hỗ trợ các nhóm do Iran hậu thuẫn trong khu vực rộng lớn hơn.

Mohammad Bagher Qalibaf - Chủ tịch Quốc hội, Trưởng đoàn đàm phán Iran

Mohammad Bagher Ghalibaf, người sẽ dẫn đầu phái đoàn Iran, được coi là một người theo đường lối cứng rắn do mối quan hệ sâu rộng của ông trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC), nhánh quyền lực nhất của lực lượng vũ trang Iran trực thuộc Lãnh đạo tối cao. Uy tín của ông bắt nguồn từ kinh nghiệm quân sự và an ninh, bao gồm các vai trò chỉ huy trước đây như tư lệnh không quân và cảnh sát.

Liên quan đến đàm phán, có thông tin cho rằng ông hoàn toàn đồng thuận với các phe phái cứng rắn không muốn nhượng bộ bất kỳ điều gì cho Mỹ. Ông liên tục củng cố hình ảnh của mình như một người ưu tiên sức mạnh và lập trường dân tộc chủ nghĩa hơn là thỏa hiệp ngoại giao.

Ông được chọn để dẫn đầu phái đoàn sau cuộc chiến kéo dài 39 ngày khiến phần lớn giới lãnh đạo cấp cao của Iran thiệt mạng. Với tư cách là Chủ tịch Quốc hội, ông được giới bảo thủ kính trọng và có thể nhận được sự ủng hộ từ các trung tâm quyền lực quan trọng, bao gồm cả IRGC, lực lượng được cho là đã chống lại lệnh ngừng bắn cho đến phút cuối cùng.

Trong một hệ thống mà những thành tích cách mạng quyết định uy tín và vị thế của một người trong hệ thống phân cấp, sự hiện diện của ông Ghalibaf đảm bảo rằng bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ cũng sẽ có tính hợp pháp trong nước. Uy tín của ông cũng sẽ giúp cân bằng đội ngũ Iran bằng cách ngăn ngừa những cáo buộc về việc thỏa hiệp để đạt được lợi ích kinh tế.

Abbas Araghchi - Ngoại trưởng Iran

Ông Abbas Araghchi được biết đến là một nhà ngoại giao thực dụng ưu tiên đối thoại và đàm phán kỹ thuật. Ông đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đàm phán thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Phong cách điềm tĩnh và chuyên nghiệp của ông trái ngược với các nhân vật cứng rắn.

Với tư cách là ngoại trưởng đương nhiệm, ông có thể phát ngôn một cách có thẩm quyền thay mặt chính phủ về các vấn đề then chốt như chương trình hạt nhân, cơ chế kiểm chứng và việc nới lỏng trừng phạt - những lĩnh vực quan trọng đối với bất kỳ thỏa thuận lâu dài nào giữa Iran và Mỹ. Sự hiện diện của ông bên cạnh Chủ tịch Quốc hội Qalibaf sẽ giúp cân bằng giữa lập trường cứng rắn và ngoại giao.

Cuộc đàm phán sắp tới giữa các quan chức Mỹ và Iran đang được cả thế giới dõi theo, bởi nó sẽ quyết định liệu khu vực có quay trở lại xung đột hay tiến tới giảm leo thang. Một kết quả tích cực có thể giúp khôi phục dòng chảy khoảng một phần năm lượng dầu toàn cầu đi qua Eo biển Hormuz, giúp giảm giá dầu và rủi ro lạm phát trên toàn thế giới.