3 thách thức với Israel sau bầu cử Mỹ
Thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể tác động sâu rộng đến quan hệ Mỹ - Israel. Những điều chỉnh trong chính sách của Tổng thống Donald Trump đối với Iran, tương quan quyền lực mới tại Quốc hội và cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028 đang đặt Israel trước ba thách thức lớn.
Tác động của cuộc bầu cử đối với Israel có thể vượt xa việc đảng Cộng hòa đánh mất quyền kiểm soát Quốc hội. Kết quả này xuất hiện trong bối cảnh quan điểm bên trong đảng Dân chủ về Israel, cuộc chiến với Iran và quan hệ chiến lược giữa Washington với Tel Aviv đang thay đổi.
Theo The Jerusalem Post, Israel sẽ phải theo dõi đồng thời những quyết định trước mắt của chính quyền Tổng thống Trump và các chuyển động dài hạn trong chính trường Mỹ. Điểm đáng chú ý là lợi ích của Israel có thể ngày càng khó dung hòa với những tính toán chính trị trong nước của đồng minh.
Sức ép điều chỉnh chính sách với Iran
Một trong những thông điệp nổi bật từ cuộc bầu cử là cái giá chính trị mà đảng Cộng hòa phải trả cho cuộc chiến với Iran. 62% cử tri Mỹ tham gia khảo sát sau bỏ phiếu cho biết phản đối cuộc chiến. Tổng thống Trump cũng thừa nhận vấn đề Iran là một phần nguyên nhân dẫn đến thất bại.
Kết quả này cho thấy dư luận Mỹ không muốn đất nước tiếp tục bị cuốn vào một cuộc chiến kéo dài tại Trung Đông. Sức ép đối với Nhà Trắng vì thế sẽ tập trung vào yêu cầu tìm lối thoát, hạn chế tổn thất và giảm mức độ can dự quân sự.
Tờ báo đặt ra hai kịch bản về cách Tổng thống Trump có thể phản ứng. Thứ nhất, ông có thể đẩy mạnh ngoại giao, chấp nhận một số nhượng bộ trong đàm phán với Tehran và tìm kiếm thỏa thuận để đưa Mỹ ra khỏi xung đột. Một kết quả như vậy có thể được Nhà Trắng trình bày như thành tựu ngoại giao, đồng thời đáp ứng mong muốn chấm dứt chiến sự của cử tri.
Kịch bản thứ hai là tiến hành một chiến dịch quân sự ngắn nhưng có cường độ cao, nhằm tạo điều kiện tuyên bố các mục tiêu của Mỹ đã hoàn thành, sau đó nhanh chóng thu hẹp sự hiện diện trong khu vực.
Cả hai khả năng đều đặt Israel trước những tính toán phức tạp. Theo tác giả, khoảng cách giữa nhu cầu sớm kết thúc xung đột của Nhà Trắng và các ưu tiên an ninh của Israel có thể trở thành nguồn căng thẳng đáng kể trong quan hệ song phương.
Quốc hội mới và sức ép giám sát
Thách thức thứ hai xuất phát từ thành phần và cơ cấu quyền lực của Quốc hội khóa tới. Bài phân tích dự báo một lớp nghị sĩ Dân chủ mới, trong đó có những người chỉ trích mạnh mẽ chính sách của Israel, sẽ gia nhập các lực lượng có quan điểm tương tự đang hiện diện tại Quốc hội.
Thay đổi quan trọng nằm ở khả năng chuyển quan điểm chính trị thành chương trình nghị sự. Quyền kiểm soát hai viện sẽ giúp đảng Dân chủ nắm các vị trí lãnh đạo, chủ tịch ủy ban và quyền quyết định nhiều nội dung được đưa ra xem xét. Đây là cơ sở để thúc đẩy các phiên điều trần, hoạt động điều tra và sáng kiến lập pháp liên quan đến chính sách của Israel, cuộc chiến tại Gaza, viện trợ quân sự của Mỹ và khuôn khổ quan hệ chiến lược giữa hai nước. Ngay cả khi chưa dẫn tới thay đổi pháp luật, các hoạt động này vẫn có thể làm gia tăng sức ép chính trị đối với Israel và chính quyền Mỹ.
Diễn biến tại Quốc hội phản ánh một xu hướng rộng hơn trong đảng Dân chủ: các lời kêu gọi cắt giảm viện trợ quân sự, gắn viện trợ với điều kiện thay đổi chính sách hoặc xem xét lại tính chất quan hệ đặc biệt Mỹ – Israel đang được chú ý nhiều hơn.
Những quan điểm từng có ảnh hưởng hạn chế trong nội bộ đảng nay có thêm cơ hội xuất hiện tại các diễn đàn chính sách chủ chốt. Đối với Israel, điều này đồng nghĩa việc duy trì sự ủng hộ tại Washington sẽ đòi hỏi nỗ lực lớn hơn, vượt ra ngoài quan hệ với Nhà Trắng.
Tác động đối với cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2028
Thách thức thứ ba mang tính dài hạn: ảnh hưởng của kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ đối với quá trình lựa chọn ứng viên tổng thống của đảng Dân chủ năm 2028.
Theo lập luận của The Jerusalem Post, thành công của những chính trị gia chỉ trích mạnh mẽ Israel có thể tác động đến cách các ứng viên Dân chủ xây dựng thông điệp tranh cử. Họ có thể nhận thấy rằng phản đối chính sách của Israel hoặc công khai chỉ trích Ủy ban Các vấn đề công chúng Mỹ - Israel (AIPAC) vẫn có thể đi cùng thành công tại hòm phiếu. Trong một số nhóm cử tri của đảng, những quan điểm này thậm chí có thể tạo lợi thế.
Tác động có thể thể hiện rõ trong vòng bầu cử sơ bộ năm 2028. Một ứng viên muốn giành sự ủng hộ của cơ sở cử tri đảng Dân chủ sẽ khó đứng ngoài cuộc tranh luận này. Ngay cả khi không lựa chọn những đề xuất mạnh nhất, ứng viên đó vẫn có thể chịu sức ép phải đưa ra lập trường phê phán Israel rõ rệt hơn.
Từ góc nhìn của bài phân tích, ba thách thức có mối liên hệ chặt chẽ. Sức ép chấm dứt chiến tranh với Iran tác động đến quyết định trước mắt của Tổng thống Trump. Tương quan tại Quốc hội chi phối hoạt động giám sát và viện trợ. Những thay đổi trong cơ sở cử tri đảng Dân chủ có thể định hình chính sách của chính quyền Mỹ tiếp theo.
Vì vậy, Israel sẽ phải thích ứng với một môi trường chính trị Mỹ đang biến chuyển trên nhiều cấp độ trong lúc cách nhìn về quan hệ song phương ngày càng trở thành chủ đề tranh luận sâu sắc trong nội bộ nước Mỹ.
