10 nghề nghiệp khó bị AI thay thế nhất

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tạo sinh trong những năm gần đây đã làm dấy lên những tranh luận về tương lai việc làm. Từ soạn thảo văn bản, viết mã lập trình đến xử lý dữ liệu, nhiều nhiệm vụ vốn do con người thực hiện đang dần được các hệ thống AI đảm nhận với tốc độ và hiệu quả ngày càng cao.

Tuy nhiên, theo nghiên cứu do nền tảng tuyển dụng nhân sự nha khoa GoTu thực hiện, không phải mọi nghề nghiệp đều đối mặt với nguy cơ bị thay thế như nhau. Sau khi đánh giá 30 lĩnh vực nghề nghiệp dựa trên các tiêu chí như mức độ tự động hóa, triển vọng việc làm trong 10 năm tới, tỷ lệ thất nghiệp và mức độ tương tác trực tiếp với con người, nghiên cứu đã xác định được những công việc có khả năng chống chịu tốt nhất trước tác động của AI.

Yếu tố con người vẫn là lợi thế lớn nhất

Kết quả nghiên cứu cho thấy một xu hướng rõ rệt: những nghề nghiệp đòi hỏi sự hiện diện trực tiếp của con người càng nhiều thì càng khó bị thay thế bởi công nghệ.

Đứng đầu danh sách là chuyên gia vật lý trị liệu. Đây được xem là nghề nghiệp an toàn nhất trước AI với mức độ rủi ro tự động hóa chỉ 10% và tỷ lệ thất nghiệp ở mức 0,6%.

Theo các nhà nghiên cứu, mặc dù AI có thể hỗ trợ xây dựng chương trình tập luyện hoặc đưa ra các khuyến nghị điều trị, công nghệ hiện nay chưa thể thay thế hoàn toàn các thao tác vật lý trực tiếp đối với bệnh nhân. Việc đánh giá tình trạng vận động, hướng dẫn phục hồi chức năng hay xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình điều trị vẫn phụ thuộc rất lớn vào kinh nghiệm và kỹ năng của con người.

Không chỉ vậy, sự đồng cảm và khả năng giao tiếp cũng đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Đây là những yếu tố mà AI hiện vẫn khó tái tạo một cách đầy đủ.

Ngành y tế tiếp tục giữ ưu thế

Bên cạnh chuyên gia vật lý trị liệu, nhiều nghề nghiệp trong lĩnh vực y tế cũng xuất hiện ở vị trí cao trong bảng xếp hạng.

Các bác sĩ phẫu thuật đứng thứ hai với mức rủi ro tự động hóa 10%, trong khi nha sĩ đứng thứ ba với tỷ lệ chỉ 8%.

Dù công nghệ robot hỗ trợ phẫu thuật đang ngày càng phát triển, việc thực hiện các thủ thuật y khoa phức tạp vẫn đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, khả năng ra quyết định tức thời và trách nhiệm nghề nghiệp mà AI chưa thể đảm nhận hoàn toàn.

Tương tự, trong lĩnh vực nha khoa, máy móc có thể hỗ trợ chẩn đoán hoặc thực hiện một số thao tác kỹ thuật, nhưng quá trình điều trị vẫn phụ thuộc đáng kể vào tay nghề và kinh nghiệm của bác sĩ.

Ngoài ra, kỹ thuật viên vệ sinh nha khoa cũng nằm trong nhóm 10 nghề nghiệp ít bị AI thay thế nhất nhờ đặc thù công việc gắn với chăm sóc trực tiếp cho bệnh nhân.

Không chỉ ngành y

Danh sách những nghề nghiệp có khả năng chống chịu cao trước AI còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác.

Quản lý xây dựng đứng thứ tư với mức rủi ro tự động hóa 13%. Dù các phần mềm quản lý dự án ngày càng thông minh, việc điều phối nhân sự, xử lý các tình huống phát sinh tại công trường và đưa ra quyết định trong môi trường thực tế vẫn là những nhiệm vụ khó có thể tự động hóa hoàn toàn.

Trong khi đó, cảnh sát và điều tra viên đứng thứ năm với tỷ lệ thất nghiệp bằng 0. Công việc của lực lượng thực thi pháp luật đòi hỏi khả năng đánh giá tình huống, tương tác với cộng đồng và xử lý các sự cố bất ngờ - những yếu tố vượt ra ngoài năng lực hiện tại của các hệ thống AI.

Các nhà tâm lý học và nhân viên công tác xã hội cũng nằm trong nhóm nghề nghiệp an toàn. Điểm chung của các công việc này là yêu cầu mức độ cao về giao tiếp, thấu hiểu cảm xúc và hỗ trợ con người trong những hoàn cảnh phức tạp.

An ninh mạng và luật pháp vẫn cần con người

Đáng chú ý, trong danh sách còn có chuyên gia phân tích an ninh mạng và luật sư - những nghề nghiệp vốn được cho là chịu tác động đáng kể từ AI.

Nghiên cứu cho thấy dù AI có thể hỗ trợ phát hiện mối đe dọa bảo mật hay xử lý các tài liệu pháp lý, việc đưa ra phán đoán cuối cùng và chịu trách nhiệm đối với các quyết định quan trọng vẫn cần đến con người.

Đặc biệt, lĩnh vực an ninh mạng được dự báo sẽ có mức tăng trưởng việc làm lên tới 29% trong vòng 10 năm tới, cao nhất trong số các nghề nghiệp được khảo sát. Điều này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với những chuyên gia có khả năng bảo vệ hệ thống trước các nguy cơ an ninh trong môi trường số.

Bài học cho người lao động

Kết quả nghiên cứu cho thấy AI có thể thay đổi cách thức làm việc nhưng không đồng nghĩa với việc thay thế hoàn toàn con người.

Những nghề nghiệp có triển vọng lâu dài thường sở hữu một hoặc nhiều đặc điểm như yêu cầu kỹ năng thực hành phức tạp, tương tác trực tiếp với con người, khả năng đồng cảm, xử lý các tình huống khó dự đoán hoặc gắn với trách nhiệm pháp lý và đạo đức rõ ràng.

Trong bối cảnh công nghệ tiếp tục phát triển nhanh chóng, giới chuyên gia cho rằng người lao động cần tập trung vào những năng lực mà máy móc khó thay thế nhất, bao gồm kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và kinh nghiệm thực tiễn.

AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực trong nhiều lĩnh vực, nhưng ở những công việc đòi hỏi sự hiện diện của con người, trách nhiệm cá nhân và khả năng thấu hiểu cảm xúc, vai trò của con người vẫn được xem là không thể thay thế trong tương lai gần.