Bỏ ngỏ tiêu chuẩn thực phẩm hữu cơ

06:53 | 10/09/2016
Việc thiếu chứng nhận cũng như bộ tiêu chí cụ thể cho sản phẩm hữu cơ đang khiến người tiêu dùng trong nước hoang mang trong việc lựa chọn thực phẩm. Nhiều nhà sản xuất thực phẩm an toàn cũng phải loay hoay đi tìm giấy chứng nhận từ nước ngoài.

Chỉ biết tin vào người bán

Nhiều chuyên gia cho biết, muốn được coi là hữu cơ thì sản phẩm phải được thực hiện theo chuỗi sản xuất khép kín, có sự giám sát chặt chẽ, bảo đảm các tiêu chí về đất, nước, dinh dưỡng, chất lượng. Chẳng hạn, đối với đất trồng, phải được quy hoạch thành vùng, được xét nghiệm không bị ô nhiễm kim loại nặng, hóa chất độc hại. Không dùng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chủ yếu áp dụng quy luật đấu tranh sinh học tự nhiên để kiểm soát sâu bệnh.

“Người mua đôi khi chỉ biết phân biệt thực phẩm qua giá hoặc qua quan hệ quen biết. Thay vì những loại giấy chứng nhận có giá trị, người tiêu dùng chỉ có thể sử dụng cảm quan, đặt niềm tin vào những đơn vị phân phối mà họ cho rằng bảo đảm” - Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn Nguyễn Đỗ Anh Tuấn khẳng định. 

Trên thực tế, không khó để tìm thấy các cửa hàng phân phối thực phẩm hữu cơ “nhan nhản” tại Hà Nội với đủ loại sản phẩm từ rau, củ tới hoa quả đặc sản. Tuy nhiên, để người tiêu dùng xác định được đâu là loại đạt chuẩn không hề dễ dàng. Thường xuyên tìm mua sản phẩm hữu cơ, chị Trần Lan Anh (quận Tây Hồ, Hà Nội) cho biết, tại nhiều siêu thị nhỏ, rau hữu cơ thường được bày tại một khu vực riêng. Rau muống, mùng tơi, cải thường có giá cao gấp hai đến ba lần so với giá thị trường. Mặc dù đã được nhân viên cửa hàng giải thích đây là loại rau được sản xuất với những tiêu chuẩn chặt chẽ như không sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, không dùng chất kích thích tăng trưởng và chất biến đổi gene nhưng chị vẫn rất băn khoăn vì không có tiêu chuẩn chứng nhận cụ thể trên bao bì.

Chủ một cửa hàng thực phẩm hữu cơ tại quận Đống Đa, Hà Nội cho biết, cách đây chưa lâu có nhà cung cấp đưa hàng đến cửa hàng để giới thiệu sản phẩm. Thế nhưng, nhà cung cấp lại không đưa ra được các chứng nhận hữu cơ cho sản phẩm của họ dù trên bao bì vẫn ghi là sản phẩm hữu cơ với dòng chú thích “đạt chuẩn VietGAP”. Chủ cửa hàng cho biết, VietGAP và hữu cơ là hai hướng sản xuất nông nghiệp khác hẳn nhau. Trong khi VietGAP cho phép sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, trừ cỏ nhưng có kiểm soát thì trong tiêu chuẩn hữu cơ không được phép sử dụng. “Ngay cả người đi buôn bán còn mù mờ như vậy, bảo sao người tiêu dùng không nhầm lẫn vì thiếu kiến thức về tiêu chuẩn, chứng nhận” - chủ cửa hàng này khẳng định.


Nguồn: ITN

Loay hoay tìm chứng nhận

Là người đứng ra phân phối rau hữu cơ, ông Trần Quân, chủ chuỗi cửa hàng Hải sản và Thực phẩm sạch Sói Biển bày tỏ sự bức xúc, trên thị trường chưa có bộ tiêu chuẩn rõ ràng, định nghĩa thế nào là sản phẩm hữu cơ; chưa có cơ quan chính thống nào của Nhà nước cấp cho người sản xuất chứng nhận những sản phẩm này. “Người tiêu dùng muốn nhận biết sản phẩm hữu cơ thì phải có giấy chứng nhận của đơn vị có thẩm quyền. Vì thiếu giấy chứng nhận này nên chúng tôi mất rất nhiều thời gian, tâm sức để giải thích với họ sản phẩm hữu cơ là gì, chất lượng ra sao. Ngành thực phẩm sạch và hữu cơ khó phát triển toàn diện nếu thông tin còn mập mờ và chưa được chính thức công nhận như hiện nay” - ông Trần Quân chia sẻ.

Mặc dù trên thị trường hiện vẫn có nhiều mặt hàng như rau, gạo đã được cấp chứng nhận “thực phẩm hữu cơ” do một số tổ chức đứng ra đánh giá như tiêu chuẩn hữu cơ của Ủy ban Hữu cơ Quốc gia - Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), Tiêu chuẩn hữu cơ Liên minh châu Âu (EU Organic Farming). Tuy nhiên, để đạt được chứng nhận canh tác hữu cơ theo tiêu chuẩn này, nhà sản xuất thường phải mất nhiều năm để chứng minh cho đơn vị cấp phép các chỉ tiêu về vùng đất, nguồn nước, vị trí đặt trang trại cách xa khu dân cư, chất lượng phân hữu cơ đồng thời tốn rất nhiều chi phí kiểm định.

Ông Trần Mạnh Chiến, Giám đốc chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch Bác Tôm khẳng định, chi phí để các tổ chức nước ngoài cấp chứng nhận sản phẩm hữu cơ mỗi năm tính ra khoảng 4.000 - 5.000 USD, trong khi đó, sản xuất trong nước còn rất manh mún, nếu chỉ mời tổ chức nước ngoài chứng nhận cho khoảng 1ha rau thì giá thành sẽ đội lên rất cao. Hơn nữa, chứng nhận của các tổ chức này mới chỉ là chứng nhận quá trình sản xuất còn muốn chứng nhận một sản phẩm là sản phẩm hữu cơ thì vẫn thiếu bộ tiêu chí cụ thể. Điều đó đồng nghĩa với việc các chứng nhận không có giá trị pháp lý để minh chứng sản phẩm được sản xuất theo phương pháp hữu cơ là các sản phẩm hữu cơ.

Trên thực tế, ở Việt Nam có tổ chức Control Union và PGS Việt Nam cấp chứng nhận này. Doanh nghiệp vẫn có thể đăng ký với tổ chức Control Union để họ kiểm định quá trình canh tác và cấp chứng nhận hữu cơ như cách Viễn Phú hay Tập đoàn TH đã làm. Tuy nhiên chi phí thường rất đắt đỏ. Bên cạnh chứng nhận từ Control Union, một chứng nhận hữu cơ khác được Liên đoàn quốc tế các phong trào nông nghiệp hữu cơ (IFOAM) phát triển cũng có mặt tại Việt Nam là PGS Việt Nam. Điểm hạn chế là hệ thống chứng nhận hữu cơ PGS Việt Nam là mới chỉ hướng đến những hộ nông dân nhỏ giúp họ canh tác và đưa sản phẩm hữu cơ ra thị trường, chứ chưa hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất nhỏ. Mặt khác, PGS Việt Nam hiện mới chỉ hiện diện ở Hà Nội, Hòa Bình, Hà Nam, Quảng Nam và Bến Tre. Chính đại diện của PGS Việt Nam, bà Từ Thị Tuyết Nhung cũng thừa nhận, tại Việt Nam, chứng nhận PGS vẫn chưa được công nhận hợp pháp mà mới chỉ được khách hàng chấp nhận trên thị trường. 

Thảo Mộc