CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 17:50 | 17/09/2014 (GMT+7)
.

Tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho khoa học và công nghệ phát triển

09:12 | 12/07/2013
Dự án Luật Khoa học và Công nghệ (sửa đổi) được thông qua với những quy định mới về cơ chế, chính sách có thể coi là những yếu tố mang tính đột phá cho hoạt động khoa học và công nghệ. PHÓ TRƯỞNG ĐOÀN ĐBQH TỈNH QUẢNG NINH TRẦN VĂN MINH cho rằng, cần tăng cường công tác tuyên truyền về vị trí, vai trò của khoa học và công nghệ trong sự nghiệp phát triển đất nước. Cụ thể, phải có quyết tâm cao trong hành động, có ý chí và kiên trì trong tổ chức thực hiện, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho khoa học và công nghệ phát triển.
- Dự án Luật Khoa học và Công nghệ (sửa đổi) lần này đã quy định một số nội dung mới về cơ chế, chính sách có thể coi là những yếu tố mang tính đột phá cho hoạt động khoa học và công nghệ, thưa đại biểu?

ĐBQH Trần Văn Minh: Dự án Luật Khoa học và Công nghệ (sửa đổi) có nhiều điểm mới và trong đó có những điểm mới mang tính chất đột phá. Thứ nhất, Luật đã ban hành nhiều cơ chế để khai thác nguồn vốn phục vụ cho hoạt động khoa học và công nghệ. Ngoài ngân sách nhà nước bảo đảm chi cho khoa học và công nghệ từ 2% tổng chi ngân sách hàng năm trở lên và tăng dần theo yêu cầu, còn quy định nhiều chính sách khuyến khích ưu đãi về thuế, về tín dụng trong các hoạt động khoa học và công nghệ. Những chính sách này sẽ tăng nguồn vốn đầu tư cho hoạt động khoa học và công nghệ theo hướng tổng đầu tư xã hội cho hoạt động khoa học và công nghệ đạt mức 2% GDP, trong đó có khoảng 70% là nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước. Như vậy sẽ bảo đảm nguồn kinh phí tốt hơn cho hoạt động khoa học và công nghệ  phát triển trong thời gian tới đây.

Tiếp đến, việc đổi mới cơ chế quản lý kinh phí trong thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ là vấn đề rất quan trọng, sẽ tháo gỡ điểm nghẽn trong hoạt động khoa học và công nghệ hiện nay. Kinh phí được cấp thông qua các Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của Nhà nước hoặc được gửi vào tài khoản tiền gửi của cơ quan chủ trì thực hiện, được cấp kịp thời theo tiến độ của nhiệm vụ và được quyết toán khi kết thúc hợp đồng nhiệm vụ. Bên cạnh đó, khoán chi trong việc thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ được đẩy mạnh, giúp cho các nhà khoa học được chủ động hơn trong thực hiện nhiệm vụ của mình.  

Ngoài ra, dự án Luật cũng đã đề ra những chính sách để tạo đầu ra cho sản phẩm khoa học và công nghệ, có những chính sách khuyến khích việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, khuyến khích các tổ chức, các nhà khoa học tăng cường liên kết với các doanh nghiệp trong việc xác định và thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ; quy định người đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ phải tiếp nhận, triển khai, ứng dụng kết quả và đánh giá hiệu quả việc ứng dụng các kết quả này trong đời sống KT - XH mà mình đã đặt hàng... Như vậy, sẽ khắc phục và hạn chế bớt tình trạng “cất ngăn kéo” các sản phẩm khoa học và công nghệ như hiện nay, đồng thời tạo động lực kích thích các hoạt động nghiên cứu tiếp tục phát triển.

- Tuy nhiên thực tế cho thấy, tại một số nơi vị trí và vai trò của khoa học và công nghệ đang bị lãng quên, đại biểu đánh giá như thế nào về điều này?

ĐBQH Trần Văn Minh: Việc phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu đã được khẳng định trong rất nhiều các văn kiện của Đảng và Nhà nước, cụ thể được quy định tại Nghị quyết Trung ương 2 Khóa VIII và gần đây là Nghị quyết Trung ương 6 Khóa XI. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện, nhiều công việc của đời sống dân sinh đòi hỏi cấp bách phải giải quyết trong khi nguồn lực rất có hạn, thế nên có những lúc, có những nơi, đặc biệt ở cấp cơ sở thì đúng là vai trò khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu đã bị lãng quên.

- Cùng với những bất cập trong cơ chế tài chính thì cơ chế quản lý hoạt động khoa học và công nghệ có phải đã làm giảm hiệu quả đầu tư cho khoa học và công nghệ, thưa đại biểu?

ĐBQH Trần Văn Minh: Nhận định này rất đúng. Thời gian vừa qua, cơ chế quản lý tài chính trong hoạt động khoa học và công nghệ được áp dụng như với mọi hoạt động KT - XH khác, không phù hợp với đặc thù sáng tạo của khoa học và công nghệ, như vậy làm cho khoa học và công nghệ chậm phát triển. Về nguồn vốn, ngoài ngân sách bảo đảm cho hoạt động này cũng chưa có các cơ chế chính sách đủ mạnh để có thể huy động các nguồn vốn đầu tư xã hội cho hoạt động khoa học và công nghệ. Bên cạnh đó, chúng ta chưa có các chính sách để tạo đầu ra cho sản phẩm khoa học và công nghệ. Những tồn tại, hạn chế đó đã làm giảm hiệu quả của hoạt động khoa học và công nghệ trong thời gian vừa qua.

- Liên quan đến những chính sách về sử dụng nhân tài, đại biểu có đề xuất gì để nguồn nhân lực cho khoa học và công nghệ được phát triển mạnh hơn?

ĐBQH Trần Văn Minh:
Đây cũng là một nội dung quan trọng mà tôi thấy dự án Luật đã đề cập đến. Cụ thể như bố trí việc làm phù hợp, ưu đãi lương và phụ cấp, miễn giảm thuế thu nhập cá nhân trong hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, hay việc bố trí phương tiện và điều kiện làm việc thuận lợi. Ngoài ra, những nhà khoa học đầu ngành, các nhà khoa học tham gia vào nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia đặc biệt quan trọng, các nhà khoa học trẻ tài năng còn được hưởng những ưu đãi đặc biệt khác. Bên cạnh đó, các nhà khoa học và công nghệ của Việt Nam ở nước ngoài, các chuyên gia nước ngoài cũng được khuyến khích vào các hoạt động khoa học và công nghệ ở Việt Nam, thông qua được hưởng các chính sách ưu đãi, ví dụ được bổ nhiệm, được thuê và làm các chức danh lãnh đạo ở các tổ chức khoa học và công nghệ, được hưởng lương theo chế độ chuyên gia, được ưu đãi về xuất nhập cảnh, về cư trú, về nhà ở… Với những chính sách này, tôi tin chắc rằng sẽ tạo điều kiện cho nguồn nhân lực khoa học và công nghệ  được phát triển mạnh và phục vụ tốt cho sự nghiệp phát triển khoa học và công nghệ của đất nước trong thời gian tới đây.

- Sau khi dự án Luật Khoa học công nghệ (sửa đổi) được ban hành, theo đại biểu làm thế nào để luật sớm đi vào cuộc sống?

ĐBQH Trần Văn Minh: Đến thời điểm hiện nay, dự án Luật cũng đã đề cập khá đầy đủ các cơ chế chính sách ưu đãi cho khoa học và công nghệ phát triển. Tôi cho rằng, cần tăng cường công tác tuyên truyền về vị trí, vai trò của khoa học và công nghệ trong sự nghiệp phát triển đất nước, về trách nhiệm của các cấp, các ngành trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho khoa học và công nghệ phát triển. Nhưng cụ thể, phải có quyết tâm cao trong hành động, có ý chí và kiên trì trong tổ chức thực hiện, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho khoa học và công nghệ phát triển.

Ví dụ như Hàn Quốc là một kỳ tích về phát triển kinh tế nói chung và phát triển khoa học, công nghệ nói riêng. Hàn Quốc nghèo về tài nguyên khoáng sản, lại có đến 80% diện tích là núi, đây là khó khăn trở ngại lớn trong việc phát triển kinh tế. Hàn Quốc đã xác định rõ, muốn phát triển kinh tế, đầu tiên là phải ưu tiên phát triển khoa học và công nghệ với quyết tâm giành mọi nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ này, và đã trở thành một con rồng như người ta vẫn ví von. Trong nước, tôi thấy một số doanh nghiệp cũng đã đưa hoạt động khoa học và công nghệ vào tiêu chuẩn của người đứng đầu. Sau 2 năm, nếu doanh nghiệp đó không có những hoạt động đầu tư phát triển thì người giám đốc sẽ được đưa ra để xem xét, đánh giá lại năng lực tổ chức, điều hành doanh nghiệp. Tôi nghĩ rằng, phải có sự hành động quyết liệt như vậy thì khoa học và công nghệ mới trở thành quốc sách hàng đầu, mới trở thành động lực của sự phát triển được.

- Xin cám ơn đại biểu!
Anh Thơ thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang