CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 11:05 | 23/10/2014 (GMT+7)
.

Đổi mới cơ chế hoạt động của các tổ chức khoa học, công nghệ

09:12 | 26/07/2012
Mặc dù công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động khoa học, công nghệ trong thời gian qua đã có những đổi mới theo hướng tích cực, góp phần tạo điều kiện và thúc đẩy cho các tổ chức khoa học, công nghệ phát triển nhưng trên thực tế, hoạt động các tổ chức khoa học, công nghệ vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Một trong các nguyên nhân là do cơ chế, chính sách quản lý nhà nước còn hạn chế.

Vướng về cơ chế, chính sách

Nghị định 115/2005/NĐ-CP ra đời với kỳ vọng tạo ra bước đột phá trong việc thúc đẩy các tổ chức khoa học, công nghệ công lập chuyển sang hoạt động theo cơ chế mới, phù hợp với cơ chế thị trường. Tuy nhiên, đến nay tiến độ triển khai Nghị định còn chậm. Đại diện Viện Khoa học tổ chức nhà nước, Bộ Nội vụ, ông Trần Văn Ngợi cho biết, các tổ chức khoa học, công nghệ vẫn chưa được giao quyền chủ động thực sự trong tuyển dụng và quản lý nhân lực. Các quy định về quyền hạn, trách nhiệm của các viên chức khoa học, công nghệ cũng như cá nhân người đứng đầu tổ chức khoa học, công nghệ còn chưa cụ thể. Mặt khác, các tổ chức khoa học, công nghệ công lập có tư tưởng ngại chuyển sang cơ chế tự chủ vì sợ phải tự chịu trách nhiệm, muốn ý lại cơ chế bao cấp của Nhà nước như trước đây. Bên cạnh đó, tình trạng “chảy máu chất xám” trong các tổ chức khoa học, công nghệ vẫn đang diễn ra mà chưa có biện pháp khắc phục hiệu quả, đội ngũ viên chức khoa học có trình độ cao và chuyên sâu đầu ngành đang bị mai một dần…

Còn trong ngành nông nghiệp, yếu tố động lực của chính sách, hiệu quả của khoa học, công nghệ và các biện pháp quản lý phải trở thành nguồn lực chính tạo nên sự tăng trưởng. Hiệu quả, năng suất, giá trị gia tăng phải thay thế cho quy mô sản lượng. Hiện nay, tổng số cán bộ làm công tác nghiên cứu tại các viện trong ngành là trên 8 nghìn người, đầu tư cho khoa học, công nghệ thuộc ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn trung bình mỗi năm tăng từ 11-12%, cho khuyến nông tăng 15%/năm. Nhưng Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn Đặng Kim Sơn băn khoăn, liệu với khoản đầu tư này đã được khai thác và sử dụng có hiệu quả không? Vì trên thực tế, yếu tố cản trở lớn nhất cho hoạt động của các cơ quan khoa học công nghệ công lập hiện nay không phải là kinh phí hay cơ sở vật chất mà chính là thiếu động lực cho đội ngũ cán bộ.

Cũng liên quan đến cơ chế, chính sách, theo Bộ Khoa học- Công nghệ thì những quy định vẫn còn thiếu sự hài hòa, đồng bộ giữa các nghị định. Nghị định 115, Nghị định 80, Nghị định 96 với các văn bản hướng dẫn thực hiện cơ chế chưa động bộ và hài hòa với các văn bản QPPL và các quy định tại các bộ, ngành và địa phương. Cụ thể, Nghị định 115 quy định cho phép thủ trưởng tổ chức khoa học, công nghệ được quyết định nâng lương trước thời hạn, tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ. Nhưng trên thực tế, tại các bộ, ngành và địa phương thì việc nâng lương trước thời hạn, tuyển dụng hay bổ nhiệm cán bộ vẫn do lãnh đạo bộ, UBND tỉnh quyết định. Hay như quy định tại Nghị định 115 và Nghị định 96 cho phép các tổ chức khoa học, công nghệ được góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất. Nhưng theo quy định của Luật Đất đai, nếu các tổ chức khoa học, công nghệ được giao đất không thu tiền sử dụng đất thì tổ chức khoa học, công nghệ không được quyền góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất để sản xuất kinh doanh. Nguyên nhân do các quy định trong Luật Đất đai, Luật Quản lý và sử dụng tài sản nhà nước còn thiếu các quy định ưu đãi cho các tổ chức khoa học, công nghệ khi thực hiện cơ chế tự chủ.

Nên giao quyền tự chủ cho người đứng đầu các đơn vị khoa học, công nghệ

Trước thực trạng cơ quan quản lý nhà nước không muốn mất quyền, một số cán bộ làm công tác quản lý không muốn mất lợi nhuận, nhiều đơn vị khoa học công nghệ công lập vẫn muốn bám vào sự bao cấp nhà nước, ông Đặng Kim Sơn kiến nghị, thủ trưởng các tổ chức khoa học, công nghệ phải thực sự có quyền quyết định thành lập, sát nhập hay giải thể đơn vị mình. Cán bộ hợp đồng làm việc của tổ chức khoa học, công nghệ công lập được đóng cổ phẩn sáng lập và được tham gia Hội đồng quản trị.

Hiện nay, trong số gần 600 tổ chức khoa học công nghiệp công lập, chỉ có 26% trong số đó tự bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên, 27% bảo đảm một phần kinh phí hoạt động thường xuyên, 42% còn lại do Nhà nước cấp toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên. Thứ trưởng Bộ Khoa học- Công nghệ Trần Văn Tùng cho rằng, cần giao quyền tự chủ hơn nữa cho người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp khoa học, công nghệ để người đứng đầu đơn vị xây dựng và thực hiện phương án tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao, phát huy mọi khả năng của đơn vị mình. Cùng quan điểm này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Minh cho biết, Bộ Tài chính sẽ ủng hộ việc tự chủ của các tổ chức khoa học công nghệ và luôn tạo điều kiện thuận lợi để cấp kinh phí; mong muốn, cần tinh giản các thủ tục tài chính, giảm bớt các vị trí không cần thiết để tiền ngân sách có thể cấp trực tiếp đến các tổ chức nghiên cứu khoa học.

Đổi mới hệ thống tổ chức khoa học, công nghệ phải theo hướng nâng cao năng lực của các tổ chức, đáp ứng được yêu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp. Cơ chế hoạt động của các tổ chức khoa học công nghệ phải được đổi mới, bảo đảm đầu tư hiệu quả cho các tổ chức khoa học, công nghệ thực sự có năng lực, đáp ứng được nhu cầu của  thị trường hiện nay.

Vi Hoa
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang