Sẽ tập trung thanh tra chất lượng xăng dầu và gas

- Có phải thời điểm gần đây, xuất hiện ngày càng nhiều các hành vi gian lận về chất lượng, gây bức xúc, lo ngại cho người tiêu dùng trong lĩnh vực xăng dầu nên Bộ KH-CN đã chọn lĩnh vực này làm trọng tâm công tác thanh tra chuyên đề năm 2012, thưa ông?

Thực tế, không phải đến tận bây giờ, lĩnh vực xăng dầu mới được quan tâm. Trước đó, ngay sau khi có thông tin về các vụ cháy nổ phương tiện xe cơ giới, Bộ KH-CN đã chỉ đạo các đơn vị liên quan vào cuộc. Công việc này vẫn đang được tiến hành thường xuyên. Bộ KH-CN cũng đã có công điện, công văn đề nghị UBND các tỉnh tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra xăng dầu trên địa bàn quản lý; chỉ đạo hướng dẫn các Sở KH-CN thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra xăng dầu.

Tuy nhiên, để thực hiện nghiêm túc Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm pháp luật trong kinh doanh xăng, dầu, khí hóa lỏng, Bộ KH-CN đã phối hợp với các cơ quan liên quan quyết định tổ chức và chỉ đạo các lực lượng trong toàn ngành tiến hành cuộc tranh tra diện rộng chuyên đề trong lĩnh vực KH-CN năm 2012 về nội dung “Thanh tra việc thực hiện quy định của pháp luật về đo lường, chất lượng, sở hữu công nghiệp đối với tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh, nhập khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng và tiếp tục thực hiện hoạt động thanh tra đo lường, chất lượng xăng dầu”.

- Bên cạnh việc thanh tra xăng dầu, được biết năm 2012, lĩnh vực khí dầu mỏ hóa lỏng cũng được Bộ KH-CN rất quan tâm. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

- Khí dầu mỏ hóa lỏng (còn gọi là gas - LPG) là một loại hàng hóa được đóng gói sẵn theo định lượng, vì vậy người tiêu dùng thật khó để nhận biết chất lượng ra sao. Hiện nay, nguồn LPG một phần được sản xuất trong nước (xấp xỉ 50%) tại Nhà máy Sản xuất khí dầu mỏ hóa lỏng Dinh Cố, phần còn lại được nhập khẩu. Việc cung ứng LPG cho hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như cho tiêu dùng của người dân, bên cạnh các thương nhân đầu mối, tổng đại lý, đại lý LPG… còn có các cửa hàng bán LPG chai, trạm nạp, cấp LPG, cơ sở sản xuất, sửa chữa, chiết nạp LPG... trong đó có không ít cơ sở chiết nạp LPG trái phép dẫn đến tình trạng LPG không đảm bảo về chất lượng, thiếu định lượng, không an toàn cho người tiêu dùng.

Năm 2011, đã xảy ra nhiều vụ cháy nổ LPG gây nên những thiệt hại về người, tổn thất không nhỏ về vật chất... Qua các vụ cháy nổ LPG không thể không đặt ra câu hỏi về chất lượng. Bên cạnh đó có nhiều ý kiến từ người tiêu dùng cho rằng, trong quá trình sử dụng LPG có các hiện tượng khi đun, ngọn lửa đỏ hơn thay vì xanh, khói bếp đen hơn, đáy nồi mau đen, bình LPG nhanh hết, hay bếp nồng nặc mùi LPG sống mặc dù không bị rò rỉ... Hay việc nhập khẩu, sản xuất, pha trộn LPG để bán trong đó có thành phần hydrocarbon, hàm lượng lưu huỳnh, tạp chất… Đây đều là những hành vi vi phạm quy định về chất lượng LPG, đòi hỏi phải được ngăn ngừa, chấn chỉnh, phát hiện và xử lý kịp thời.

- Vậy đợt thanh tra này có điểm gì khác biệt so với đợt thanh tra xăng dầu và gas năm 2008?

- Năm 2008, Bộ KH-CN đã tổ chức cuộc thanh tra chuyên đề trên toàn quốc về đo lường xăng dầu, gas và phát hiện ra nhiều hành vi gian lận. Thời điểm đó, việc kiểm tra chất lượng cũng rất được quan tâm nhưng không phát hiện được nhiều sai phạm và những gian lận chủ yếu như gắn thiết bị điện tử (chip) và những thao tác kỹ thuật tinh vi có thể gian lận với người tiêu dùng về số lượng chứ không phải về chất lượng. Tuy nhiên, thời gian qua, lại xuất hiện hiện tượng gian lận về chất lượng khiến dư luận hết sức bất bình. Cụ thể như pha trộn, đánh tráo xăng A83 với A92, A95 đề trục lợi. Chính vì thế, đợt thanh tra chuyên đề năm nay, ngoài lĩnh vực đo lường, sẽ tập trung mạnh vào chất lượng xăng dầu.

- Chúng ta sẽ có giải pháp gì để đảm bảo sự khách quan cũng như kết quả thanh tra được cao nhất, thưa ông?

- Cũng như mọi năm trước khi tiến hành thanh tra đều có hướng dẫn tổ chức tập huấn nghiệp vụ  một cách bài bản để lực lượng thanh tra nắm được văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh mới nhất liên quan. Ít nhất cán bộ thanh tra phải biết văn bản nào đang hiện hành và các yêu cầu quy chuẩn kỹ thuật từ việc lấy mẫu, các chỉ tiêu liên quan ra sao và trong các chỉ tiêu đó chỉ tiêu nào hay được quan tâm… Chẳng hạn đối với xăng dầu có những chỉ tiêu không bao giờ vi phạm và ngược lại các chỉ tiêu hay bị gian lận như chỉ tiêu octan, hàm lượng tạp chất khác... thì thanh tra sẽ quan tâm và tập trung hơn.

Bên cạnh đó, tất cả các đợt kiểm tra liên ngành sẽ được giữ yếu tố bí mật, bất ngờ đến phút chót nhằm tránh việc chủ cây xăng có thời gian chuẩn bị đối phó. Chế độ thanh tra đột xuất sẽ được giữ nghiêm trong suốt quá trình thanh tra chuyên đề. Chúng tôi cũng sẽ lựa chọn đối tượng cụ thể chứ không làm chung chung.

Ngoài ra sẽ có sự phối hợp với các bộ, ngành khác để đảm bảo một cách đồng bộ gây hiệu ứng cộng hưởng chung trên toàn xã hội, không có chuyện nơi này làm mạnh nơi kia làm yếu mà tất cả cùng làm. Qua đó sẽ có bức tranh tổng hợp chung về tình hình thực hiện quy định pháp luật trong lĩnh vực này.

- Như ông nói, công tác thanh kiểm tra vẫn được các cơ quan chức năng tổ chức thường xuyên nhưng xem ra hình thức xử phạt vẫn chưa đủ mức để răn đe đối tượng, thưa ông?

- Theo tôi, hiện nay các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành đã đủ để răn đe các đối tượng có hành vi vi phạm. Chưa lĩnh vực nào mà Chính phủ ban hành hẳn Nghị định riêng về quy định xử phạt như lĩnh vực xăng dầu và khí hóa lỏng (Nghị định 104 và Nghị định 105).

Vấn đề ở đây mà chúng ta cần lưu ý, thanh tra chuyên đề về xăng dầu và khí hóa lỏng không có nghĩa là để bắt càng nhiều đối tượng gian lận càng tốt. Cần hiểu rõ, đây là đợt tuyên truyền sâu rộng trong quần chúng, tạo bước chuyển về nhận thức và hành động của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu trong việc thực hiện các quy định pháp luật về chất lượng hàng hóa sản phẩm; tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; đo lường và sở hữu trí tuệ công nghiệp. Đây cũng là tập huấn sâu cho các tỉnh nhằm tạo tiền đề cho những tháng, năm tiếp theo.

- Xin cảm ơn ông!