Mặc dù là tỉnh miền núi, có tới 25 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó có 1 huyện vùng cao, thế nhưng, với những nỗ lực của Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Giang, trong thời gian gần đây, nhiều dự án, mô hình chuyển giao khoa học kỹ thuật, ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) vào tỉnh đã được đẩy mạnh. Chính nhờ đó, Bắc Giang đã chính thức ghi danh mình vào là một trong số ít địa phương trong cả nước có nhiều đặc sản nông nghiệp, từ nông nghiệp nổi tiếng nhất trong cả nước.
Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Bắc Giang Hà Văn Quê cho biết, những tác động của KH&CN thời gian qua đã làm thay đổi diện mạo sản xuất nông nghiệp hàng hóa của tỉnh. Chỉ trong 5 năm từ 2006-2010, trên địa bàn tỉnh đã thực hiện 342 đề tài, dự án KH&CN, trong đó có 10 dự án cấp Nhà nước, 82 đề tài, dự án cấp tỉnh; 250 đề tài, dự án cơ sở với tổng kinh phí sự nghiệp KH&CN hỗ trợ gần 40 tỷ đồng. Số dự án, kinh phí giành và thuộc lĩnh vực nông nghiệp đạt tới 50% số các đề tài, dự án triển khai.
Thực hiện các đề tài, dự án là cách tiếp cận đưa ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nhanh nhất, hiệu quả nhất. Điển hình như : Dự án thâm canh tăng năng suất lúa theo phương pháp SRI tại huyện Yên Dũng. Từ diện tích ban đầu chỉ có 440 ha, đến nay đã mở rộng trên 4.500 ha tại các huyện Yên Dũng, Lạng Giang, Tân Yên… với các giống như KD18, Q5, NW838, HT số 1. Bằng sự tác động của KH&CN, năng suất lúa trung bình theo canh tác thông thường chỉ đạt 56 tạ/ha đã tăng lên thêm 20% và đạt mức trung bình khoảng 67,2 tạ/ha. Dự án sản xuất vải thiều thực hiện chỉ dẫn địa lý gắn với canh tác theo tiêu chuẩn VietGap ở Lục Ngạn cũng được ghi nhận là đem lại những đột biến mới cho sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Từ diện tích 150 ha thử nghiệm, đến nay đã nhân rộng đạt trên 4.000 ha. Vải thiều sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap có mầu sắc đẹp, quả mọng, không bị sâu cuống, giá thành cao, trung bình đạt 17,5 nghìn đồng/kg; trong khi đó, các loại vải khác canh tác theo phương pháp thông thường có giá trung bình 13,5 nghìn đồng/kg.
Sản xuất củ giống khoai tây sạch bệnh, thâm canh ở huyện Yên Dũng đã giúp nhiều hộ nông dân chủ động được giống, đảm bảo chất lượng. Hiện nay, dự án tiếp tục được áp dụng tại các huyện khác, góp phần hình thành vùng sản xuất khoai tây hàng hóa trên địa bàn tỉnh. Dự án xây dựng mô hình sản xuất dưa chuột bao tử, cà chua, ngô, rau vụ Đông với quy mô ban đầu chỉ 6 ha, được thực hiện có hiệu quả và nhân rộng ra 40 ha tại huyện Lục Nam, đây là cơ sở khoa học phục vụ cho việc xây dựng và tiếp tục nhân rộng một số mô hình sản xuất rau nhằm quy hoạch và xây dựng vùng sản xuất nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu của tỉnh.
Tính hiệu quả của các dự án phản ánh một phần diện mạo của sản xuất nông nghiệp hàng hóa ở Bắc Giang đang phát triển mạnh. Theo Trung tâm ứng dụng tiến bộ KH&CN tỉnh cho biết, trong 5 năm qua, các huyện và thành phố đã triển khai áp dụng nhiều mô hình mới đem lại hiệu quả kinh tế, xã hội. Cụ thể như việc áp dụng kỹ thuật nuôi giun đất làm thức ăn cho gia cầm, thủy sản; kỹ thuật nuôi tôm càng xanh, cá lóc bông miền Nam, gà thả đồi; nhiều giống thủy sản quý, có giá trị kinh tế cao được đưa vào nuôi thử nghiệm như cá Lăng Chấm, cá Điêu Hồng, cá Anh Vũ, cá Hồi, cá Tầm; mô hình trồng hoa ly, trồng gấc lai, dưa bảo tử, cà chua bi, ớt chế biến, sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu… Thông qua việc triển khai thực hiện các đề tài, dự án, mô hình KH&CN mỗi năm đã có hàng nghìn lượt người dân được tập huấn, tiếp thu những kiến thức mới về khoa học, kỹ thuật ứng dụng vào thực tiễn phát triển kinh tế ở gia đình, địa phương, góp phần xóa đói, giảm nghèo và làm giàu.
Hiện Bắc Giang đã có 29 nghìn hộ nông dân đã đạt trên 50 triệu đồng/năm; có trên 55 nghìn ha cho thu nhập trên 50 triệu đồng/ha/năm; tổ chức được trên 13 ngàn lớp chuyển giao khoa học kỹ thuật cho 850 ngàn người tham gia; xây dựng 1.426 mô hình trình diễn, trong đó 814 mô hình trồng chọt, 312 mô hình chăn nuôi, 300 mô hình thủy sản. Trong thời gian tới sẽ tiếp tục khai thác những lợi thế của tỉnh để tổ chức thực hiện có hiệu quả đề án phát triển nông nghiệp hàng hóa với định hướng tập trung chính vào 4 cây: cây lương thực, cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn ngày, cây lương thực chế biến và 2 con là bò và lợn. Tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả đề án xây dựng thương hiệu hàng hóa đối với hàng hóa truyền thống, đặc sản của tỉnh. Tính đến nay, tỉnh cũng đã có 10 hàng hóa đã và đang được xây dựng chỉ dẫn địa lý và xác lập chủ sở hữu nhãn hiệu tập thể. Trong đó có vải thiều Lục Ngạn, Mật ong Bắc Giang, rượu Làng Vân, rượu Kiên Thành- Lục Ngạn, Mây tre đan Tăng Tiến- Việt Yên, Nếp- Phì Điền, gà đồi Yên Thế…
Trong giai đoạn từ 2011-2015, hoạt động KH&CN phục vụ sản xuất nông nghiệp hàng hóa ở Bắc Giang cần tiếp tục đẩy mạnh triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Bắc Giang lần thứ XVII với chương trình phát triển kinh tế xã hội lấy trọng tâm là phát triển nông nghiệp hàng hóa. Tiếp tục triển khai thực hiện Chỉ thị số 63-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng KH&CN phục vụ nông nghiệp hàng hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn. Cụ thể, ưu tiên lựa chọn và đưa nhanh các loại giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao vào sản xuất, phù hợp với điều kiện từng vùng ở địa phương. Chú trọng đưa công nghệ sinh học để phục vụ trực tiếp các hoạt động sản xuất, phát triển trồng nấm, xử lý chất thải, bảo vệ môi trường; Tăng cường các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ KH&CN cho các cán bộ làm các công tác nông nghiệp, nông thôn.