Chương trình methadon được triển khai thí điểm tại TP Thanh Hóa từ tháng 5/2011 với sự tài trợ của Ngân hàng Thế giới (WB). Đến nay, chương trình đem lại những kết quả khả quan, mang lại nhiều lợi ích cho bản thân, gia đình bệnh nhân và xã hội.
Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa xuất hiện đủ các loại ma túy có ở Việt Nam và thế giới nhưng chủ yếu là thuốc phiện và heroin. Tệ nạn ma túy diễn biến ngày một phức tạp, số người nghiện chích ma túy vẫn tiếp tục gia tăng với đa dạng các thành phần như giáo viên, cán bộ, công nhân, học sinh, sinh viên, lao động tự do… Nhận thức rõ điều này, lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều biện pháp giảm hại với mục tiêu làm giảm nhiễm HIV trong cộng đồng.
Chương trình methadon được triển khai tại TP Thanh Hóa là một chương trình mới của tỉnh. Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS Thanh Hóa Nguyễn Bá Cẩn cho biết, công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên được thực hiện bởi các đoàn liên ngành từ trung ương đến địa phương. Quy trình xét chọn bệnh nhân thực hiện theo đúng quy định của Bộ Y tế, từ quy trình tư vấn và theo dõi bệnh nhân trong quá trình điều trị cũng được thực hiện đúng theo hướng dẫn, bệnh nhân hoàn toàn hài lòng với những dịch vụ và chất lượng dịch vụ được cung cấp tại các cơ sở điều trị.
Bệnh nhân uống thuốc methadone tại cơ sở điều trị |
Tính đến nay, tổng số bệnh nhân hiện đang tham gia điều trị methadone tại Cơ sở điều trị của Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS tỉnh Thanh Hóa là 361 người, trong đó 246 bệnh nhân đang trong giai đoạn điều trị duy trì và 115 bệnh nhân đang trong giai đoạn dò liều. Đa số bệnh nhân sau khi tham gia điều trị đã cải thiện rõ về sức khỏe, thay đổi rõ về ngoại hình, thể chất, giao tiếp tự tin, cải thiện mối quan hệ trong gia đình và ngoài xã hội. Trưởng Cơ sở điều trị Methadone tại tỉnh Thanh Hóa Hoàng Bình Yên cho biết, tỷ lệ bệnh nhân có hành vi vi phạm pháp luật trước điều trị là 35,4%, sau 12 tháng điều trị đã giảm xuống còn 1,3%, tỷ lệ bệnh nhân ổn định liều dùng thuốc đã tham gia công việc giúp đỡ gia đình đạt 82% và không phát hiện trường hợp nhiễm HIV mới trong số 331 bệnh nhân âm tính khi mới bắt đầu điều trị. Đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, trước điều trị 64,6% cho rằng chất lượng cuộc sống là kém, 25,4% bệnh nhân cho chất lượng cuộc sống của mình là trung bình thì sau 12 tháng điều trị chỉ còn 28% bệnh nhân cho rằng chất lượng cuộc sống của mình là trung bình và 72% bệnh nhân cho rằng có chất lượng cuộc sống là tốt.
Trong nhiều trường hợp cụ thể, người nghiện đã điều trị methadone cho biết sau khi uống thuốc không còn cảm giác thèm ma túy, trong người khỏe mạnh và hoàn thiện trở lại. Có trường hợp sau nhiều lần quyết định tự cai, gia đình tìm mọi cách chạy chữa đều không thành. Mới uống thuốc được 2 tháng, đã không còn cảm giác thèm ma túy nữa. Giờ đây có thể giúp gia đình những việc hàng ngày, kết hợp với uống thuốc đầy đủ và xác định sẽ cai nghiện tới cùng.
Cơ sở điều trị methadone tại Trung tâm |
Những kết quả bước đầu đã cho thấy hiệu quả của việc điều trị bằng methadone như giúp bệnh nhân ổn định sức khỏe, điều trị lâu dài giúp hồi phục những tổn thương của não bộ do ma túy gây ra, có thể giúp người nghiện từ bỏ hoàn toàn việc sử dụng các chất dạng thuốc phiện. Hiện nay, toàn tỉnh Thanh Hóa mới chỉ có một cơ sở điều trị bằng methadone, trong khi đó tệ nạn ma tuý diễn biến ngày một phức tạp, số người nghiện chích ma túy vẫn tiếp tục gia tăng, nhu cầu điều trị thay thế bằng methadone thực tế cao hơn nhiều so với khả năng tiếp nhận của cơ sở. Trưởng Cơ sở điều trị methadone tại tỉnh Thanh Hóa Hoàng Bình Yên cho biết, hiện nay có khoảng 5.000 người nghiện chích ma tuý trên địa bàn tỉnh nhưng với chỉ tiêu 400 bệnh nhân điều trị tại một cơ sở điều trị như hiện nay mới chỉ đáp ứng được khoảng 10%. Do vậy, rất cần có thêm phòng điều trị methadon đặt tại thành phố và các huyện mới đáp ứng nhu cầu điều trị cho bệnh nhân.
Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Thanh Hóa Nguyễn Bá Cẩn cho biết, theo kế hoạch, UBND tỉnh sẽ áp dụng hai loại mô hình điều trị là cơ sở methadone và điểm uống methadone, tại các địa bàn trọng điểm gồm TP Thanh Hóa, huyện Quan Hóa, huyện Mường Lát, huyện Đông Sơn và thị xã Sầm Sơn. Cũng trong năm 2012, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục duy trì điều trị 400 bệnh nhân tại cơ sở methadone tại Trung tâm phòng, chống AIDS; đồng thời triển khai thêm cơ sở điều trị theo hướng xã hội hóa tại Trung tâm Y tế thành phố. Đầu năm 2013, đưa vào hoạt động hai cơ sở điều trị methadone tại Trung tâm Y tế huyện Mường Lát và huyện Quan Hóa.
HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh vẫn đang diễn biến phức tạp, lan rộng ra cộng đồng. Hiện toàn tỉnh vẫn còn hơn 5.000 người nhiễm HIV, trong đó có gần 3.000 người chuyển sang giai đoạn AIDS... Nhưng khi triển khai hiệu quả chương trình điều trị methadone sẽ loại trừ phần lớn nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường máu trong cộng đồng, góp phần đáng kể trong việc bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, xây dựng cộng đồng thân thiện, an toàn trên địa bàn toàn tỉnh.